طراحی و درک تصویر: تناسبات، پرسپکتیو و سایه‌روشن
این درس توانایی خواندن و ساختن تصویر را می‌سنجد: تناسبات اندام و چهره، پرسپکتیو، سایه‌روشن، خط و ترکیب‌بندی. پرسش‌ها اغلب تصویری‌اند و پاسخ با محاسبه نسبتی ساده یا تشخیص جهت نور به دست می‌آید.
تناسبات
- قد انسان بالغ حدود ۷ تا ۸ برابر ارتفاع سر؛ استاندارد رایج طراحی ۷.۵ سر است.
- چهره سه بخش عمودی دارد: پیشانی، چشم تا پایه بینی، پایه بینی تا چانه. فاصله دو چشم تقریباً یک عرض چشم است.
- در پیکره، آرنج هم‌تراز کمر و نوک انگشتان کشیده تا میانه ران می‌رسد.
پرسپکتیو
- خط افق ارتفاع چشم بیننده را نشان می‌دهد؛ نقاط گریز روی آن قرار می‌گیرند.
- یک‌نقطه‌ای برای نگاه روبه‌رو، دو‌نقطه‌ای برای گوشه، سه‌نقطه‌ای برای ارتفاع یا سقوط.
- هرچه شیء دورتر، کوچک‌تر و کم‌جزئیات‌تر؛ خطوط موازی در تصویر به یک نقطه می‌رسند.
سایه‌روشن
- منبع نور جهت سایه افتاده را تعیین می‌کند؛ سایه افتاده در سوی مخالف نور می‌افتد.
- ارزش‌های تونال: هایلایت، نیم‌سایه، سایه خودی، بازتاب نور و سایه افتاده.
- نورپردازی یک‌طرفه، حجم را قوی‌تر از نور مستقیم روبه‌رو نشان می‌دهد.
نمونه حل‌شده
پیکره‌ای با قد ۱۷۵ سانتی‌متر و تناسب ۷.۵ سر: ارتفاع سر = ۱۷۵ ÷ ۷.۵ = ۲۳.۳ سانتی‌متر. اگر در تصویر همان پیکره ۳۵ سانتی‌متر کشیده شده باشد، مقیاس ۵ برابر است.
دام‌ها
- گرفتن جهت سایه افتاده هم‌جهت با نور.
- اشتباه خط افق با خط زمین.
- شمردن تناسب ۸ سر برای کودک؛ کودکان سر نسبتاً بزرگ‌تری دارند (حدود ۵ تا ۶ سر).