Rigning, hviður og einbreið brú á Suðurlandi
Þú ert á þjóðvegi 1 vestan við Kirkjubæjarklaustur. Rigning er og hviður úr suðri mælast 15–20 m/s. Hraðamörkin eru 90 km/klst og þú ert í hópi fjögurra mótorhjóla í stigskiptri röð; þú heldur 1,5 sekúndna bili að hjólinu fyrir framan. Vegurinn er blautur og framdekkið er komið nálægt slitmörkum. Um 300 metra framundan er einbreið brú sem ekki sést fyrr en komið er að krappri beygju fyrir hana. Hjólið fyrir framan þig hemlar skyndilega þegar kindur ganga út á veginn. Þú hefur ekki ekið þessari leið áður og ert með ABS en enga hjólastöðugleikastýringu. Hópurinn hefur ákveðið að stoppa á næstu bensínstöð, 25 km í burtu, þar sem einn ökumaðurinn er farinn að kvarta um kulda í höndum og stirðleika. Veðurspáin segir að hviðurnar verði enn sterkari eftir klukkustund. Hjólið þitt er 600 cc með 20 lítra tank og þú hefur fullan tank.
1. Þú heldur 1,5 sekúndna bili við 90 km/klst. Umreiknaðu það í metra, reiknaðu stöðvunarvegalengd á blautum vegi og segðu til um hvort bilið dugi.
Read the worked answer
Umreikningur: 90 km/klst ÷ 3,6 = 25 m/s, svo 1,5 s bil = 37,5 m.
Stöðvunarvegalengd:
- Viðbragð (um 1 s): 25 m.
- Hemlun á blautum asfalti, núningur μ ≈ 0,5: 25² / (2 × 0,5 × 9,81) ≈ 64 m.
- Samtals ≈ 89 m.
Niðurstaða: Bilið er innan við helmingur þess sem þarf til að stöðva hjólið, og þá er enn ekki tekið tillit til slitins framdekkks, hviðanna eða þess að þú sérð kindurnar seinna en sá fyrsti. 1,5 sekúndur er of stutt jafnvel á þurru; hér er hún hættuleg. Notaðu 3 sekúndur á þurru og að minnsta kosti 4 sekúndur (100 m) í rigningu. Stigskipt röð gefur þér flóttaleið til hliðar, en hún er ekki varabíllengd: á 25 m/s geturðu ekki stöðvað á 37,5 m, svo þú verður að draga úr hraðanum þegar þú sérð kindurnar eða hjarðir við veginn.
2. Hvernig nálgastu einbreiðu brúna í rigningu, hviðum og hálfu myrkri, og hvað ákveður hvort þú ferð fyrst yfir?
Read the worked answer
Fyrir beygjuna: dragðu úr hraða áður en þú kemur að beygjunni, ekki inni í henni, og veldu lægri gír svo þú getir haldið jöfnum hraða. Horfðu í gegnum beygjuna og upp að brúnni til að sjá hvort bíll kemur á móti.
Forgangur á brúnni: merkið við brúna segir til um hvort þú átt að víkja eða hefur forgang; ef örin í þá átt sem þú kemur er rauð átt þú að víkja. Ef þú ert í vafa skaltu stöðva og bíða - það kostar fáeinar sekúndur, en árekstur á einbreiðri brú kostar mikið meira.
Yfirferðin: farðu yfir í beinni línu, jöfnum hraða og án þess að bremsa á brúnni, því stál-, timbur- eða ristflötur verður mjög sleipur í rigningu. Hviðurnar eru líka sterkari á brúnni en á veginum. Eftir brúnna skaltu flýta þér rólega upp í hraða aftur, ekki með snörpum opnun.
3. Skyndileg hviða grípur hjólið og það skolast til hliðar. Hvað gerir þú strax - og hvað áttu alls ekki að gera?
Read the worked answer
Gerðu þetta: slakaðu á herðum og farðu ekki í stífa spennu í stýrinu; hjólið þarf að fá að vinna smávegis. Krepptu hnéin að tankinum, hreyfðu líkamann lítið, haldiðu jöfnum inngjöf og lækkaðu hraðann hægt. Hallaðu þér örlítið inn í vindinn og staðsettu þig í vindskjóli megin í akreininni, ekki mitt á henni.
Ekki gera þetta: ekki bremsa fast, ekki taka skyndilegar stýrihreyfingar og ekki reyna að „berjast“ við vindinn með stífum handleggjum - þá verður hjólið óstöðugt og þú missir viðbragðstímann.
Horfðu fram á veginn: hviður koma ójafnt. Við op í skjóli - kletta, hús, stóra bíla, vegskurði - kemur andhviðan skyndilega. Farðu líka að fylgjast með lausamöl og blautum blettum í bremsunni, því þú þarft lengri vegalengd en venjulega ef eitthvað kemur upp á.