Оқылым (Reading comprehension)
Оқылым: не тексереді
Оқылым бөлімі көркем, публицистикалық және ресми-іскерлік мәтіндерді түсінуді тексереді. Кандидат негізгі ойды, автор көзқарасын, нақты деректі және мәтінге сәйкестікті анықтайды. KAZTEST деңгейіне қарай мәтін көлемі мен сөздік қоры күрделенеді, сондықтан әр деңгейдегі мәтін түрлерімен таныс болу керек.
Негізгі ережелер
- Алдымен сұрақты оқып, мәтіннен кілт сөзді іздеңіз (сканирлеу).
- Әр абзацтың негізгі ойы жиі бірінші сөйлемде болады.
- «Бірақ», «алайда», «сондықтан» қарсылық пен себепті көрсетеді.
- «Ол», «бұл», «олар» сілтемелерінің қай сөзге қатысты екенін тексеріңіз.
- Мәтінде жоқ ақпаратты өз біліміңізбен толықтырмаңыз.
- Сұрақтағы «сәйкес емес» немесе «айтылмаған» деген сөздерге назар аударыңыз.
Мысал
Мәтін: «Кітапхана демалыс күндері жұмыс істемейді, бірақ сенбіде оқырмандарға ашық.» Сұрақ: Сенбіде кітапхана ашық па? Дұрыс жауап: Иә. Себебі: «демалыс күндері жұмыс істемейді» деген жалпы ережеден кейін «бірақ сенбіде ашық» деген ерекшелік берілген. «Бірақ» сөзі жалпы ережені жояды. Азғыру: «демалыс» сөзін көріп, «жабық» деп қорытынды жасау.
Қателіктер
- Мәтіндегі сөзді дәл қайталаған нұсқаны таңдау (мағынасы сәйкес болмаса да).
- «Барлығы», «ешқашан», «тек» сияқты абсолютті сөздерді елемеу.
- Мәтінде айтылғанды өз пікірімен шатастыру.
- Ұзын мәтінде детальға батып, негізгі ойды жоғалту.
- Сұрақта «мәтінге сәйкес емес» дегенді байқамау.
- Мәтін тақырыбын оқымай, бірден жауапқа көшу.