Айтылым (Speaking)
Айтылым: не тексереді
Айтылым бөлімі монолог, диалог, сурет немесе тақырып бойынша әңгімелеу арқылы ауызша сөйлеу дағдысын тексереді. Бағалауда сөздік қор, грамматикалық дұрыстық, сөйлеу еркіндігі, айтылым мен интонация ескеріледі.
Негізгі ережелер
- Монолог құрылымы: кіріспе (тақырып), негізгі (2–3 дәлел), қорытынды (пікір).
- Диалогта сұрақ қою, келісу, қарсы болу және нақтылау тіркестерін қолданыңыз.
- Клише: «Менің ойымша...», «Келісемін, бірақ...», «Мысалы...», «Қорыта айтқанда...».
- Қысқа «иә/жоқ» жауабынан аулақ болыңыз; жауапты 2–4 сөйлеммен кеңейтіңіз.
- Дыбыс айтылымы мен үндестікке назар аударыңыз.
Мысал
Тапсырма: «Сүйікті кітабыңыз туралы айтыңыз.» Үлгі: «Менің сүйікті кітабым - Абайдың «Қара сөздері». Бұл кітапта адамгершілік, білім және еңбек туралы терең ойлар бар. Маған әсіресе «Отыз бірінші сөз» ұнайды, өйткені ол өзін-өзі тәрбиелеуге шақырады. Сондықтан бұл кітапты әрбір оқырманға ұсынамын.» Себебі: жауап тақырыпты атайды, нақты дәлел мен сезімді береді, қорытындымен аяқталады. Мұндай құрылым бағалау критерийлерінің барлығына сәйкес келеді.
Қателіктер
- Жаттанды мәтінді айту.
- Сұраққа бір сөзбен жауап беру.
- Ұзақ үнсіздік немесе толтырғыш дыбыстар («э-э»).
- Тақырыптан ауытқу.
- Грамматиканы ойлап, сөйлеуді тоқтату.