I85PREP
⌘ K
Moldova Bacalaureat Gagauz Language and Literature study materials
Moldova Bacalaureat Gagauz Language and Literature study resources

Moldova Bacalaureat Gagauz Language and Literature practice questions

One question at a time. Build your Moldova Bacalaureat Gagauz Language and Literature understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«Anna, sabaa erken kalktı da peynirci dükkanına gitti.» cümlä ne gösterer?

  1. Bir işin nerede yapıldığını
  2. Bir işin kimin tarafından yapıldığını
  3. Bir işin ne zaman olduğunu Correct answer.
  4. Bir işin niçin yapıldığını

Explanation

«sabaa erken» sözleri işin vaqtını gösterer; cümlenin temel işi burada vaqtı açıklamaadır. Gagauz dilindä vaqt zarfları fiilden önce gelip işin ne vaqt olduğunu bildirer.

Question 2Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «küçük çocuk pek cesurdu, hiç korkmadı» deniler. «cesur» sözünün anlamı nedir?

  1. Yorgun
  2. Sessiz
  3. Korkusuz Correct answer.
  4. Korkak

Explanation

«cesur» sözü korkusuz, yürekli kişiyi anlader; cümlede «hiç korkmadı» bu anlamı pekiştirer. Sözün karşıtı «korkak»tır.

Question 3Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir yazıda «giriş, gelişmä, sonuç» bölümneri varsa, bu yazının ne türü olabilir?

  1. Sözlük maddesi
  2. Kısa bir deyim listesi
  3. Düz yazı (proza) metni Correct answer.
  4. Şiir

Explanation

Giriş, gelişmä ve sonuç bölümneri düz yazıda (proza) olur; bu bölümner düşüncenin sıralı açıklanmasını sağlader. Şiirdä ise kıtalar, ölçü ve kafiyä öndä olur.

Question 4Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«Dedem bana: ‹Evdä kal, yabancı adama kapuyu açma!› dedi.» Bu cümledä dedenin sözü niçin tırnak içindä veriler?

  1. Çünkü sözler yanlış yazılmış
  2. Çünkü sözler metnin başlığıdır
  3. Çünkü sözler başka bir kişiden alıner Correct answer.
  4. Çünkü sözler bir deyimdir

Explanation

Tırnak işaretleri başka bir kişinin sözlerini aynen aktarmak için kullanıler; burada dedenin sözleri doğrudan veriler. Bu tür aktarmaya «düz söz» (priamaya reç) deniler.

Question 5Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «yolcu geç kaldı, otobüs onu beklemedi» deniler. Bu iki cümle arasındaki anlam ilişkisi nedir?

  1. Örnekleme
  2. Amaç
  3. Karşılaştırma
  4. Sebep-sonuç Correct answer.

Explanation

Yolcunun geç kalması, otobüsün beklemmesinin sebebidir; ikinci cümle birincinin sonucunu bildirer. Sebep-sonuç ilişkisindä bir olay başka bir olayı doğurur.

Question 6Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir halk masalında olaylar «Bir varmış, bir yokmuş...» sözleriyle başlayarsa, bu sözler ne iş yaparer?

  1. Yazarın adını gösterer
  2. Olayın gerçek olduğunu ispatlader
  3. Dinleyiciyi masal dünyasına hazırlader Correct answer.
  4. Metnin sonucunu bildirer

Explanation

Masal başlangıçları dinleyiciyi gerçek dünyadan masal dünyasına geçirer; bu geleneksel bir başlangıç formülüdür. Bu sözler olayın gerçekliğini deel, anlatının türünü bildirer.

Question 7Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«Kızın gözleri parladı» cümlesindä «parladı» sözü ne anlamda kullanılmış?

  1. Sevinç duydu, canlandı Correct answer.
  2. Yoruldu
  3. Korktu
  4. Gerçekten ateş yandı

Explanation

«Gözleri parladı» ifadesi mecaz anlamdadır: kişinin sevindiğini, canlandığını gösterer. Gerçek anlamda parlamak ışık vermek demektir, amma gözler için burada duygu anlatıler.

Question 8Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä olaylar «önce, sora, en sonda» sözleriyle sıralanırsa, metnin hangi özelliği öndä olur?

  1. Kişilerin betimlenmesi
  2. Yazarın düşüncesi
  3. Olayların sıralı anlatımı Correct answer.
  4. Yer betimlemesi

Explanation

«önce, sora, en sonda» gibi sözler olayların zaman sırasını kurar; bu sıralı anlatımdır. Bu sözler okuyucuya hangi olayın önce geldiğini gösterer.

Question 9Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «çoban sürüyü otlağa sürdü» deniler. «sürü» sözü neyi anlader?

  1. Bir arada güden hayvan topluluğunu Correct answer.
  2. Otların bulunduğu yeri
  3. Çobanın giyimini
  4. Bir tek hayvanı

Explanation

«sürü» bir arada bulunan ve güdülen hayvan topluluğudur; koyun, keçi gibi hayvanlar için kullanıler. «otlak» ise yer bildirer, hayvan topluluğu deeldir.

Question 10Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «bu adamın sözlerine inanmayın, o tilki gibi kurnaz» deniler. Burada «tilki» hangi amaçla kullanılmış?

  1. Zamanı göstermek için
  2. Hayvanı betimlemek için
  3. Kişinin kurnazlığını göstermek için Correct answer.
  4. Yeri belirtmek için

Explanation

«tilki gibi kurnaz» bir benzetmedir; tilkinin halk arasındaki kurnazlık imgesi kişiye aktarıler. Böylece kişinin karakteri kısa ve canlı biçimdä anlatıler.

Question 11Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«O, işini bitirdi; artık evä dönebilirdi.» Bu cümledä noktalı virgül (;) ne için kullanılmış?

  1. Soru cümlesini bitirmek için
  2. Kısaltmayı göstermek için
  3. Sözleri tırnak içine almak için
  4. Birbiriyle bağlı iki cümleyi ayırmak için Correct answer.

Explanation

Noktalı virgül anlamca birbirine yakın iki bağımsız cümleyi ayırır; burada ikinci cümle birincinin sonucudur. Nokta kadar kesin bir duraklama olmaz, bağ korunur.

Question 12Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä yazar «bence bu iş böyle olmalı» diye yazarsa, bu sözler metnin hangi yönünü gösterer?

  1. Kişinin adını
  2. Yazarın kişisel düşüncesini Correct answer.
  3. Metnin başlığını
  4. Olayın yerini

Explanation

«bence» sözü yazarın kendi görüşünü bildirer; bu tür sözler metindä öznel anlatımı gösterer. Olay, yer ya da ad bildirmek için başka sözler kullanıler.

Question 13Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «anahtar kapuda kaldı, içeri giremedik» deniler. «kaldı» sözü burada ne anlamda?

  1. Satın alındı
  2. Yolculuğa çıktı
  3. Bir yerde unutuldu, orada qaldı Correct answer.
  4. Kaybedildi ve bulundu

Explanation

«kapuda kaldı» ifadesi bir şeyin istenmeyerek bir yerde kalmasını anlader; burada anahtar kapuda unutulmuştur. Bu, «kalmak» fiilinin mecaz kullanımıdır.

Question 14Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä kişilerin düşünceleri ve duyguları ayrıntılı verilirse, bu metin hangi türe yakındır?

  1. Edebi düz yazı (hikaye) Correct answer.
  2. Yemek tarifi
  3. Bilimsel rapor
  4. Resmi bildiri

Explanation

Kişilerin iç dünyasını, duygularını ve düşüncelerini ön plana alan metinler edebi düz yazıya, özellikle hikayeye yakındır. Bilimsel rapor ve resmi bildiri nesnel bilgi verer.

Question 15Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «gün doğdunda köylüler tarlaya çıktılar» deniler. «gün doğdunda» sözü neyi gösterer?

  1. Öğle vaqtını
  2. Sabah vaqtını Correct answer.
  3. Akşam vaqtını
  4. Gece yarısını

Explanation

«gün doğdunda» güneşin doğduğu, yani sabah vaqtını gösterer. Gagauz dilindä vaqtı bildiren bu tür sözler fiilin ne vaqt olduğunu açıklar.

Question 16Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «kalın sesli adam» deniler. «kalın» sözü burada neyi anlader?

  1. Sesin yavaş olduğunu
  2. Sesin yüksek ve tok olduğunu Correct answer.
  3. Sesin ince olduğunu
  4. Sesin kısık olduğunu

Explanation

Ses için «kalın» sözü tok, yüksek ve derin sesi bildirer; bunun karşıtı «ince» sestir. Bu kullanım, sesin tonunu anlatır.

Question 17Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metnin ana fikrini bulmak için okuyucu ne yapmalı?

  1. Metnin tamamını okuyup temel düşünceyi belirlemeli Correct answer.
  2. Metnin başlığını atlamalı
  3. Yalnız kişi adlarını saymalı
  4. Sadece ilk cümleyi okumalı

Explanation

Ana fikir metnin bütününden çıkar; tek bir cümle ya da ad listesi onu vermez. Okuyucu metni bütün olarak okuyup yazarın ne anlatmak istediğini belirler.

Question 18Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«Dost dostun aynasıdır» atasözündä ne anlatıler?

  1. Dostlar birbirini tanıyıp yansıtır Correct answer.
  2. Dostluk para ile ölçüler
  3. Ayna satmak kârlı iştir
  4. Aynalar her evdä olmalı

Explanation

Atasözü dostun, kişinin karakterini ve davranışını yansıttığını anlader; dost insanı tanımağa yardım eder. Burada «ayna» mecaz anlamdadır.

Question 19Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «-mış» ekiyle geçmiş olaylar anlatılırsa («gelmiş», «yapmış»), bu anlatım neyi gösterer?

  1. Olayın başkasından duyulduğunu ya da sonradan öğrenildiğini Correct answer.
  2. Olayın gelecektä olacağını
  3. Olayın şimdi olduğunu
  4. Olayın emir olduğunu

Explanation

Gagauz dilindä «-mış» ekli geçmiş vaqt çoğu zaman olayın duyulduğunu ya da sonradan öğrenildiğini bildirer. Bu, tanık olunmayan geçmiş anlatımıdır.

Question 20Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «çocuklar bahçedä oynayıp şarkı çığırdılar» deniler. «çığırdılar» sözü neyi anlader?

  1. Yavaşça fısıldadılar
  2. Yüksek sesle söylediler Correct answer.
  3. Yazı yazdılar
  4. Uyudular

Explanation

«çığırmak» yüksek sesle söylemek, bağırmak anlamına geler; şarkı ile kullanıldığında yüksek sesle söylemeyi bildirer. Fısıldamak ise tam karşıt anlamdır.

Question 21Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä olaylar bir kişinin ağzından «ben» diye anlatılırsa, bu anlatım biçimi nedir?

  1. Betimleme
  2. Diyalog
  3. Birinci kişi ağzından anlatım Correct answer.
  4. Üçüncü kişi ağzından anlatım

Explanation

«ben» diye anlatan kişi olayın içindedir; bu birinci kişi ağzından anlatımdır. Üçüncü kişi anlatımında ise «o» ya da kişi adları kullanıler.

Question 22Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «yol uzun, amma biz yılmadık» deniler. «amma» bağlacı iki bölüm arasında hangi ilişkiyi kurar?

  1. Sıra
  2. Amaç
  3. Sebep
  4. Karşıtlık Correct answer.

Explanation

«amma» bağlacı karşıtlık bildirer: yolun uzun olmasına karşın yılmadıklarını anlader. Karşıtlıkta iki düşünce birbirine zıt yönde gelişer.

Question 23Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä yazar bir köyü anlatırken «evler taştan, damlar kiremitten, sokaklar dar» diye yazar. Bu parçada hangi anlatım türü öndä?

  1. Öğüt verme
  2. Betimleme Correct answer.
  3. Olay anlatımı
  4. Tartışma

Explanation

Parça köyün dış görünüşünü ayrıntılarıyla göz önüne getirer; bu betimlemedir. Betimlemedä yer, kişi ya da nesnenin görünüşü anlatıler, olay akışı deeldir.

Question 24Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

«Kışın kar yağdı, yollar kapandı; köylüler birbirine yardım etti.» Bu parçada köylülerin davranışı neyi gösterer?

  1. Birlik ve dayanışmayı Correct answer.
  2. Tembelliği
  3. Kıskançlığı
  4. Korkuyu

Explanation

Zor durumda karşılıklı yardım etmek birlik ve dayanışmayı gösterer; parçanın ana düşüncesi budur. Yolların kapanması zorluğu, yardım ise olumlu davranışı anlader.

Question 25Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Metindä «sözünü tutmayan adama kimse inanmaz» deniler. Bu cümlenin temel düşüncesi nedir?

  1. Güven, sözü tutmağa bağlıdır Correct answer.
  2. Söz vermek zor bir iştir
  3. Adamlar söz vermez
  4. İnanmak herkese kolaydır

Explanation

Cümle, sözünü tutmayan kişiye güvenilmediğini söyler; yani güven sözü tutmağa bağlıdır. Bu, kişisel ilişkilerde güvenin temelini açıklar.

Question 26Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Dedem her sabah erkenden kalkardı, çeşmeye giderdi, sora bahçeye geçerdi» deniler. Bu cümledäki «sora» sözü ne iş yaparer?

  1. Bir işin sebebini açıklader
  2. Olayları bir sıraya koyar, ardından gelen işi gösterer Correct answer.
  3. Cümläni soru biçiminä çevirer
  4. İki kişiyi birbirine karşılaştırır

Explanation

«Sora» (soŋra) sözü Gagauz dilindä zaman ve sıra bildirän bağlaçtır; o, bir iş bitindiktän sora gelen işi gösterer. Burada dedenin sabahki işleri bir sıraya konuler: kalkmak, çeşmeye gitmek, bahçeye geçmek. Bu söz metnin olay akışını düzenläär.

Question 27Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Kızın yüreği titredi, amma yüzündä hiç bir şey belli olmadı» deniler. Bu cümledä «amma» bağlacı neyi gösterer?

  1. İkinci bölümün sebebini verer
  2. Olayın zamanını belirleyer
  3. Birinci bölümü tekrarlader
  4. İki bölüm arasında karşıtlık kurar Correct answer.

Explanation

«Amma» bağlacı iki düşünce arasında karşıtlık kurar: kızın içindä korku var, ama dıştan bu görünmeer. Bu bağlaç olmadan cümlä sadece iki ayrı bilgi olurdu; onunla bu bilgiler birbirine karşı konuler. Bu tür bağlaçlar metnin anlam ilişkilerini anlamaa yardım eder.

Question 28Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Köyün çocukları her akşam meydanda toplanır, türkü çığırır, oynardılar» deniler. Bu parçada hangi anlatım yolu öndä?

  1. Bir konuyu sayılarla kanıtlama
  2. Yazarın kendi düşüncesini savunma
  3. Olayları bir sırayla, dıştan gösterme Correct answer.
  4. Kişilerin iç dünyasını ayrıntılı çizme

Explanation

Parçada çocukların ne yaptığı dıştan, birbiri ardına gösteriler: toplanmak, türkü çığırmak, oynamak. Kişilerin duyguları açılmeyor, yazar kendi görüşünü savunmeyor. Bu sebeple burada olay anlatımı, dıştan ve sıralı biçimdä öndä.

Question 29Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Yolcular yorgundu, lääzımdı bir yerde konaklamaa» deniler. Bu cümläniñ anlamına en yakın olan seçim hangisi?

  1. Yolcular geri dönmää istedilär
  2. Yolcular kimseyi beklemedilär
  3. Yolcuların dinlenmää ihtiyacı vardı Correct answer.
  4. Yolcular yolu şaşırdılar

Explanation

«Lääzımdı» sözü «gerekliydi» anlamına gelir, «konaklamaa» ise geceyi geçirmää, dinlenmää bildirer. İki söz birliktä yolcuların yorgunluğu için dinlenmää ihtiyaç duyduğunu gösterer. Bu, cümlenin temel anlamıdır; başka ayrıntı cümledä yok.

Question 30Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir halk masalında «Padişahın kızı hastalandı, hekimler geldi, amma kimse onu iyi edemedi» deniler. Bu parçada masalın hangi özelliği görüner?

  1. Metnin bilimsel bir açıklama olması
  2. Kişilerin gerçek hayattan alınması
  3. Olayın bir düğüm noktasına doğru ilerlemesi Correct answer.
  4. Yazarın kendi hayatını anlatması

Explanation

Hastalık, hekimlerin gelmesi ve çarenin bulunmaması bir düğüm yarader: okuyucu çarenin nereden geleceğini bekleer. Masallarda olay böyle bir gerginlik noktasına doğru ilerleer. Bu, metnin kuruluşunu anlamaa yardım eder.

Question 31Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Annem bana bakıp gülümsedi, amma gözlerindä yaş vardı» deniler. Bu cümledä kişinin iç durumu nasıl gösteriler?

  1. Konuşma sözleri verilerek
  2. Dış davranışıyla iç duygusu arasındaki karşıtlıkla Correct answer.
  3. Yazarın yorumuyla, kişiden hiç söz etmeden
  4. Doğrudan «çok üzgündü» denileräk

Explanation

Gülümsemek dıştan sevinç gibi görüner, ama gözlerdäki yaş başka bir duyguyu bildirer. Böylece dış davranış ile iç duygu arasında karşıtlık kuruler ve kişinin gerçek durumu okuyucuya sezdiriler. Bu, dolaylı bir anlatım yoludur.

Question 32Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Kış geldi, ama kervan yola çıktı; yollar karlıydı, ama kimse geri dönmedi» deniler. Bu parçada tekrarlanan «ama» bağlacı neyi pekiştirer?

  1. Yolcuların korkusunu
  2. Kervanın yolunu şaşırdığını
  3. Yolcuların kararlılığını, zorluğa karşı duruşunu Correct answer.
  4. Havanın ısındığını

Explanation

Her «ama» bir engel ile davranışı karşı karşıya koyar: kış, karlı yollar - buna rağmen yol ve geri dönmemek. Tekrar bu karşıtlığı güçlendirer ve yolcuların kararlılığını öne çıkarer. Böylece bağlacın tekrarı metnin temel düşüncesini pekiştirer.

Question 33Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä bir çoban için «eli açık adam» deniler. Bu söz çobanın hangi özelliğini gösterer?

  1. Çok çalıştığını
  2. Sözünü tuttuğunu
  3. Cömertliğini, paylaşmaayı sevdiğini Correct answer.
  4. Yalnız yaşadığını

Explanation

«Eli açık» Gagauz dilindä deyim olarak cömert, paylaşan kişiyi bildirer; burada sözün gerçek anlamı deeldir. Deyimler metindä kişinin karakterini kısa yoldan çizer. Bu sebeple «eli açık» sözü doğrudan cömertliğe işaret eder.

Question 34Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Gün geçtikçä köyde kimse eski âdetleri hatırlamadı» deniler. Bu cümlenin temel düşüncesi nedir?

  1. Köyde herkes zengin oldu
  2. Köyde eski gelenekler unutulmaya başladı Correct answer.
  3. Köyde kimse çalışmader
  4. Köyde yeni evler yapıldı

Explanation

«Gün geçtikçä» zamanla değişmeyi bildirer, «hatırlamadı» ise unutmayı gösterer. İki söz birliktä eski âdetlerin yavaş yavaş unutulduğunu anlader. Cümledä ev, zenginlik ya da çalışma hakkında bilgi yok.

Question 35Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «O, sözünü kesti, başını çevirdi ve sustu» deniler. Bu davranışlar kişinin hangi durumunu sezdirer?

  1. Arkadaşlarını beklediğini
  2. Çok sevindiğini
  3. Konuşmayı bitirmek istediğini, içine kapandığını Correct answer.
  4. Yeni bir işe başladığını

Explanation

Sözü kesmek, başı çevirmek ve susmak birbirini tamamlayan davranışlardır; onnar konuşmayı bitirme ve içe kapanma bildirer. Metin duyguyu doğrudan adlandırmaz, davranışlarla sezdirer. Bu, dolaylı karakter çizme yoludur.

Question 36Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Bu haber bütün köyü ayaklandırdı» deniler. Bu cümledä «ayaklandırdı» sözü ne anlamda kullanılmış?

  1. Köyün hayvanlarını otlağa sürdü
  2. Köyü harekete geçirdi, herkesi yerinden kaldırdı Correct answer.
  3. Köyde yeni bir okul açtı
  4. Köyün yollarını tamir etti

Explanation

«Ayaklandırmak» burada gerçek anlamda ayaklarını kaldırmak deeldir; haberin bütün köyü harekete geçirdiğini, herkesi telaşlandırdığını bildirer. Metindä sözler çoğu zaman mecaz anlamda kullanılır; anlamı cümleden çıkarmak lääzım. Haberin etkisi böyle anlatıler.

Question 37Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Yazıcı kâğıda bakıp düşündü, sora kalemi elinä aldı» deniler. Bu parçada olayın akışını belirleyen yapı hangisi?

  1. Yazarın okuyucuya soru sorması
  2. Birbiri ardına gelen işleri gösterän sıralama Correct answer.
  3. Bir nesnenin ayrıntılı tarifi
  4. Kişiler arasında geçen konuşma

Explanation

«Bakıp düşündü, sora kalemi aldı» işleri bir sıraya koyar: önce düşünmek, sora kalemi almak. «Sora» sözü bu sırayı açıkça gösterer. Böyle sıralama metnin olay akışını kurar ve okuyucuya zaman yönünü verer.

Question 38Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä yazar «Bence bu köyün en büyük zenginliği insanlarıdır» diye yazar. Bu söz metnin hangi yönünü gösterer?

  1. Metnin bir masal olduğunu
  2. Kişilerin konuştuğunu
  3. Yazarın kendi görüşünü bildirdiğini Correct answer.
  4. Olayların bir sırayla anlatıldığını

Explanation

«Bence» sözü yazarın kişisel görüşünü açıkça bildirer; bu, nesnel bir bilgi deel, değerlendirmedir. Böyle sözler metindä yazarın sesini gösterer ve onu olay anlatımından ayırer. Okuyucu bu sözlerden metnin görüş bildiren bölümünü tanır.

Question 39Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä «Köylüler taşı taşıya su yolunu bitirdilär; artık her evä su gelirdi» deniler. Bu parçada emek ile sonuç arasında nasıl bir ilişki kuruler?

  1. Su yolunun kendiliğinden yapıldığını bildirer
  2. Emek vermeden işin bittiğini anlader
  3. Birlikte çalışmanın somut bir sonuç verdiğini gösterer Correct answer.
  4. Köylülerin işi yarıda bıraktığını gösterer

Explanation

«Taşı taşıya» sözü uzun ve ortak emeği bildirer, «artık her evä su gelirdi» ise bu emeğin sonucunu gösterer. İki bölüm sebep-sonuç gibi birbirine bağlıdır: emek olmasaydı sonuç da olmazdı. Metin böylece birlikte çalışmanın değerini anlader.

Question 40Reading comprehension of a literary or non-fiction text in Gagauz (understanding, interpretation, vocabulary in context)

Bir metindä bir kahraman için «Ağzından çıkan söz yere düşmez» deniler. Bu deyim kahramanın hangi özelliğini anlader?

  1. Sözünün arkasında durduğunu, sözünü tuttuğunu Correct answer.
  2. Sözlerini unuttuğunu
  3. Çok konuştuğunu
  4. Kimseyle konuşmadığını

Explanation

«Ağzından çıkan söz yere düşmez» deyimi verdiği sözü tutan, sözünün arkasında duran kişiyi bildirer. Deyimdä «yere düşmemek» sözün boşa gitmemesini gösterer. Bu anlam ancak deyimi bir bütün olarak anlamaadan çıkar.

Question 41Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz yazısında kullanılan temel Latin harf kökü hangi alfabeden alınmıştır?

  1. Yunan alfabesinden
  2. Arap alfabesinden
  3. Kiril alfabesinden
  4. Türk Latin alfabesinden Correct answer.

Explanation

Gagauzlar bugün Latin kökenli bir yazı kullanır; bu yazının temel harf kökü Türkiye Türkçesinin Latin alfabesine dayanır. 1957'den sonra Kiril kullanılmış, 1990'lardan itibaren Latin yazısına dönülmüştür. Bu nedenle doğru kaynak Türk Latin alfabesidir.

Question 42Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz alfabesinde 'ă' harfi hangi sesi gösterir?

  1. Kısa, gırtlaktan hafifçe çıkan ön a sesini Correct answer.
  2. Uzun a sesini
  3. Sert g sesini
  4. Yarı kapalı e sesini

Explanation

Gagauz yazısında 'ă' işareti kısa, gırtlağa yakın, hafifçe öne çekilmiş bir a sesini gösterir. Bu ses Türkiye Türkçesindeki sıradan a sesinden farklıdır. Uzunluk veya damaklılık bu harfle gösterilmez.

Question 43Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz alfabesinde 'ț' harfi hangi ses değerini taşır?

  1. Sert ts sesini Correct answer.
  2. Ç sesini
  3. Ş sesini
  4. C sesini

Explanation

Gagauz yazısında 'ț' harfi Romen alfabesindeki gibi sert bir ts sesini gösterir. Bu ses alıntı sözcüklerde ve bazı yerel söyleyişlerde görülür. Ç, ş ve c sesleri başka harflerle yazılır.

Question 44Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde ünlü uyumu açısından 'evler' sözcüğünün yapısı hangi kurala uygundur?

  1. Yalnızca dudak uyumuna uyar
  2. Büyük ünlü uyumuna uyar Correct answer.
  3. Hiçbir ünlü uyumuna uymaz
  4. Küçük ünlü uyumuna uyar

Explanation

'evler' sözcüğünde e ve e ünlüleri ön ünlü olduğundan büyük ünlü uyumu (önlük-artlık) korunmuştur. Küçük ünlü uyumu düzlük-yuvarlaklık ile ilgilidir ve burada ayrıca incelenir. Sözcük her iki ünlüde de düz olduğu için küçük uyum da bozulmaz, ancak temel kural büyük uyumdur.

Question 45Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde çokluk eki hangi biçimlerde görülür?

  1. -tır / -tir
  2. -dar / -der
  3. -nar / -ner
  4. -lar / -ler Correct answer.

Explanation

Gagauz Türkçesinde çokluk eki ünlü uyumuna göre '-lar' veya '-ler' biçiminde gelir. Ek, önlük-artlık uyumuna göre değişir. Diğer biçimler çokluk eki değildir.

Question 46Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde 'ben' adılının yönelme durumu hangisidir?

  1. beni
  2. bana Correct answer.
  3. benden
  4. bende

Explanation

'Ben' adılının yönelme durumu Gagauz Türkçesinde 'bana' biçimindedir; burada kök değişir. Diğer seçenekler belirtme, bulunma ve ayrılma durumlarıdır. Yönelme durumu '-a/-e' ekiyle kurulur.

Question 47Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde 'yaz-' fiilinin şimdiki zaman biçimi hangisidir?

  1. yazacek
  2. yazêr Correct answer.
  3. yazmış
  4. yazdı

Explanation

Gagauz Türkçesinde şimdiki zaman '-êr/-er' ekiyle kurulur; 'yaz-' köküne eklenince 'yazêr' elde edilir. Bu ek, Türkiye Türkçesindeki '-yor' ekinin karşılığıdır. Diğer seçenekler gelecek, geçmiş ve duyulan geçmiş zaman biçimleridir.

Question 48Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde 'gel-' fiilinin olumsuz şimdiki zaman biçimi hangisidir?

  1. gelmedi
  2. gelmeer Correct answer.
  3. gelmêz
  4. gelmeyecek

Explanation

Gagauz Türkçesinde şimdiki zamanın olumsuzu '-mA-' olumsuzluk eki ile kurulur; 'gel-' köküne eklenince 'gelmeer' biçimi ortaya çıkar. Olumsuzluk eki zaman ekinden önce gelir. Diğer biçimler farklı zamanlara aittir.

Question 49Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde iyelik eklerinden hangisi 3. tekil kişiyi gösterir?

  1. -(s)ı Correct answer.
  2. -(ı)n
  3. -(ı)m
  4. -(ı)mız

Explanation

Gagauz Türkçesinde 3. tekil iyelik eki '-(s)ı/-(s)i' biçimindedir; ünlüyle biten köklerde araya 's' girer. Birinci kişi '-(ı)m', ikinci kişi '-(ı)n', birinci çoğul '-(ı)mız' ile gösterilir. Bu nedenle doğru ek üçüncü kişi ekidir.

Question 50Language system: orthography, phonetics, morphology and normative grammar of Gagauz

Gagauz Türkçesinde 'kitap' sözcüğüne belirtme durumu eki eklendiğinde hangi biçim ortaya çıkar?

  1. kitabı Correct answer.
  2. kitapta
  3. kitapa
  4. kitapı

Explanation

Ünsüzle biten 'kitap' köküne ünlüyle başlayan belirtme eki gelince sondaki 'p' yumuşayarak 'b' olur; böylece 'kitabı' biçimi elde edilir. Bu, Türk dillerinde yaygın bir ses olayıdır. Diğer seçenekler yanlış durum eklerini veya yumuşamayı göstermez.