Dil sistemi: orfografiya, fonetika, morfologiya hem norma grammatikası
Dil sistemi
Bu bölüm Gagauz dilinin yazımını, seslerini, söz yapımını hem norma grammatikasını test eder. Doğru cevap yalnız «kulağa hoş gelmek» değil, alfabe, ünlü uyumu, ekler hem istisnalar bilgisine dayanır.
Temel kurallar
- Gagauz alfabesinde ä, ê, ı, i, ö, ü, ş, ç, ţ gibi harfler ayrı sesleri gösterer; ı ile i farklıdır.
- Ünlü uyumu ek seçimini belirler: arka ünlülerden sonra -lar, ön ünlülerden sonra -lär.
- Sert ünsüzden sonra gelen ekte ünsüz uyumu olabilir; yazımda bunu kontrol et.
- Çokluk, hâl, iyelik, kişi ekleri köke sırayla eklenir; eklerin sırası bozulmaz.
- Özel adlar, kurum adları hem başlıklar büyük harfle başlar; cümle içinde genel ad küçük yazılır.
Örnek
«kitap» sözünün çokluğu: kökte a, ı var; arka ünlü uyumu; ek -lar; sonuç «kitaplar». «göz» sözü: ö, ü ön ünlü; ek -lär; sonuç «gözlär». «ev» için de «evlär». Düşünme: önce kökün son ünlüsüne bak, sonra ekin ünlüsünü seç, en sonda ünsüz uyumunu kontrol et.
Tuzaklar
- Türkçe «-ler» yazımını Gagauzça «-lär» yerine kullanmak.
- «ı» yerine «i» yazmak; anlam değişebilir.
- İyelik ekinden sonra hâl ekini yanlış sırayla qoşmak.
- Büyük harfi her özel adda değil, yalnız cümle başında kullanmak.