Ittra formali lill-kunsill lokali: grammatika, ġens u reġistru
Studenta fil-11-il sena qed tipprepara ittra formali lill-kunsill lokali dwar bozza tat-triq li ilha ma taħdem. L-għalliem ta dawn l-istruzzjonijiet: ‘Ittra qasira, formali u ċara; mhux aktar minn 120 kelma.’ L-abbozz tagħha fih dawn is-sentenzi: (1) ‘Jien qiegħed nikteb dan l-ittra biex nitlob għall-bozza.’ (2) ‘Il-bozza ilu ma jaħdem minn tlett ġimgħat.’ (3) ‘Għandi bżonn li tissewwa malajr għax it-triq kollha qiegħda fid-dlam.’ (4) ‘Jekk jogħġobkom ibgħatu lil ħaddiem.’ (5) ‘Ma nistax nifhem għaliex m’hemmx xejn isir.’ Aktar tard fl-abbozz hi tikteb ‘int’ u ‘tagħmel’ meta qed tindirizza lill-kunsill. L-għalliem irid jagħżel liema żbalji jikkoreġi flimkien mal-klassi, liema huma ta’ reġistru u mhux grammatika, u kif jispjega r-regola mingħajr ma jgħabbi lill-istudenta b’terminoloġija żejda.
1. Agħżel tliet żbalji mill-abbozz u kkoreġihom. Għal kull waħda, spjega r-regola b’lingwaġġ adattat għal studenta tal-11-il sena.
Read the worked answer
Tliet żbalji u spjegazzjoni
- ‘dan l-ittra’ → ‘din l-ittra’: ‘ittra’ hija femminili, għalhekk nużaw ‘din’.
- ‘il-bozza ilu ma jaħdem minn tlett ġimgħat’ → ‘il-bozza ilha ma taħdem għal tliet ġimgħat’: ‘bozza’ femminili, għalhekk ‘ilha’ u ‘taħdem’; ‘tlett’ mhix forma standard - ‘tliet’.
- ‘ibgħatu lil ħaddiem’ → ‘ibgħatu ħaddiem’: ma nużawx ‘lil’ ma’ oġġett dirett indefinit f’dan il-kuntest. Ngħidilha: ‘Ara l-kelma “ittra”: femminili. Iċċekkja l-ġens qabel ma tagħżel “dan/din” u l-pronom li jirreferi għaliha.’
2. Liema bidliet huma ta’ reġistru u mhux ta’ grammatika? Spjega kif tiddiskutihom mal-istudenta mingħajr ma tbiddel il-vuċi tagħha.
Read the worked answer
Tibdil ta’ reġistru, mhux grammatika: ‘int/tagħmel’ ma’ kunsill → ‘intom/tagħmlu’ jew forma impersonali; ‘Jien qiegħed nikteb’ → ‘Qed nikteb’ (inqas enfasi fuq il-persuna); ‘nitlob għall-bozza’ → ‘nitlob li tiġi msewwija l-bozza’; ‘malajr’ → ‘mill-aktar fis’. Iddiskutiha billi tistaqsiha: ‘Minn qed jikteb lil min? Kif nistgħu nkunu ċari u edukati bla ma nbiddlu t-ton?’ Ippreżenta żewġ verżjonijiet u ħalliha tagħżel; hekk iżżomm il-vuċi tagħha u tgħallimha l-kontroll tar-reġistru.
3. Ikteb mill-ġdid l-ewwel sentenza b’mod aktar dirett u formali, u spjega għaliex il-verżjoni tiegħek taħdem aħjar.
Read the worked answer
Verżjoni: ‘Qed nikteb biex nitlob l-intervent tal-kunsill lokali dwar bozza tat-triq li ilha ma taħdem.’ Taħdem aħjar għax: tneħħi ‘Jien’ li huwa żejjed fil-formali; ‘għall-bozza’ hija ambigwa (għall-bozza l-ġdida? għat-tiswija?); ‘intervent’ tgħid eżatt x’qed titlob; u ‘ilha’ hija korretta ma’ ‘bozza’ femminili. Hija wkoll aktar diretta: il-qarrej jifhem minnufih x’inhi l-problema.