Il-Letteratura u l-Komponent Kulturali
Dan id-dominju jittestja l-ħila li taqra test letterarju bil-Malti, tanalizzah u tqiegħdu fil-kuntest kulturali Malti. Mhuwiex biżżejjed tgħid x'ġara fil-plott; irid tidher il-ħila li tagħraf it-tema, il-karattri, il-ħoss narrattiv, l-istil u l-figuri retoriċi, u li torbothom mal-kuntest.
X'għandek tanalizza
- It-tema u l-messaġġ: x'qed tgħid it-test dwar il-familja, il-migrazzjoni, ir-reliġjon, ix-xogħol jew l-identità?
- Il-karattru: x'inhu motivat, x'jibdel, u kif il-kittieb juri dan permezz ta' azzjoni u djalogu?
- Il-ħoss narrattiv u l-perspettiva: min qed jirrakkonta, u x'jaf jew ma jafx?
- L-istil: metafora, similitudni, personifikazzjoni, alliterazzjoni, ritmu u rima fil-poeżija.
- Il-kuntest: il-letteratura Maltija tinkludi 'Il-Kantilena' tas-seklu 15, attribwita lil Pietru Caxaro; Dun Karm Psaila bħala l-poeta nazzjonali; Rużar Briffa; u Ġużè Ellul Mercer, awtur ta' 'Leli ta' Ħaż-Żgħir'. Il-kultura tinkludi l-għana, il-festa, il-folklor u l-ħajja tal-villaġġ.
Eżempju maħdum
Silta oriġinali għall-analiżi: 'Il-baħar jgħajjat mal-blat bħal qalb ma tistrieħx.' Raġunament: 'jgħajjat' hija personifikazzjoni; 'bħal' tintroduċi similitudni; il-paragun ma' qalb inkwieta jagħti t-tema tal-mistrieħ u t-taqbid. Il-baħar Malti jista' jinqara bħala simbolu tal-identità tal-gżira, iżda l-interpretazzjoni trid tibda mit-test, mhux minn impressjonijiet barra minnu.
Nases li jiswew marki
- Terġa' tirrakkonta l-plott mingħajr analiżi tal-istil jew tat-tema.
- Tikkwota mingħajr ma tispjega x'juri l-kliem fil-kuntest.
- Tivvinta dati letterarji jew tattribwixxi xogħol lil awtur żbaljat.
- Tħallat il-kuntest storiku mal-opinjoni personali mingħajr prova mit-test.