Narratur, awtur u ħoss: kif tħarreġ analiżi minflok bijografija
Fi klassi ta' 24 student ta' Form 4, għalliema tal-Letteratura Maltija għadha kemm ikkoreġiet mock exam fuq silta minn rumanz. Il-mistoqsija kienet: ‘Kif il-ħoss tan-narratur jinfluwenza l-mod kif naqraw il-ġrajja?’ 15-il student kitbu bijografija tal-awtur, 6 kitbu sommarju tal-plot, u 3 biss iddiskutew il-ħoss. Fil-verifika preċedenti, l-istess studenti rċevew 14-il minn 20, u l-kummenti kienu ‘tajjeb imma ġenerali’. L-għalliema għandha żewġ lezzjonijiet ta' 45 minuta qabel il-verifika li jmiss, u l-iskola qed tippressa biex ‘ikopru l-kontenut kollu’. Il-kriterji tal-marka jagħtu 8 punti għall-għażla u l-analiżi tal-evidenza, 6 għall-użu tat-terminoloġija, u 4 għall-argument. Erba' studenti biss għandhom il-kopja tar-rumanz; l-oħrajn qed jiddependu fuq noti. L-għalliema ma tridx tnaqqas il-letteratura għal memorizzazzjoni, imma qed tara li l-istudenti qed jikkopjaw sentenzi mill-noti. Hemm ukoll student wieħed bl-ADHD li jitlef il-konċentrazzjoni fi qari twil.
1. X'inhu l-iżball ewlieni li qed jagħmlu l-istudenti, u għaliex il-korrezzjoni biss mhijiex biżżejjed?
Read the worked answer
L-iżball ewlieni huwa konfużjoni bejn awtur, narratur u ħoss: 15-il student kitbu bijografija, 6 kitbu sommarju, u t-tnejn qed jaqgħu lura għall-memorizzazzjoni minflok analiżi. Dan mhux biss nuqqas ta' għarfien; huwa risposta għal mistoqsija li tidher ‘storja tal-awtur’ għax it-terminu ‘ħoss’ mhux imdawwal. Il-kriterji jagħtu 8 punti għall-għażla u l-analiżi tal-evidenza u 6 għat-terminoloġija, allura l-istudent li jirrakkonta l-plot qed jitlef il-parti l-kbira tal-punti minkejja li qara. Il-korrezzjoni waħedha ma tibdilx il-mudell mentali: jeħtieġ li l-istudenti jaraw kuntrast bejn żewġ siltiet fejn l-istess awtur juża ħoss differenti, u mbagħad jidentifikaw il-kliem li jagħmel id-differenza. Biss wara dan il-kuntrast għandhom jitgħallmu t-termini ‘narratur’, ‘ton’ u ‘perspettiva’.
2. Ippjana lezzjoni waħda ta' 45 minuta li tuża biss żewġ siltiet qosra u li twassal lill-istudenti biex jiddistingwu bejn sommarju u analiżi tal-ħoss.
Read the worked answer
0-5 min: uri żewġ sentenzi: waħda sommarju (‘It-tifel ħarab mid-dar’) u waħda ħoss (‘Il-kliem qasir u niexef jagħmel il-ħarba tidher bħal twaqqifa’). 5-15: f'pari, studenti jikklassifikaw erba' sentenzi oħra bħala ‘x'ġara’ jew ‘kif inħossna’. 15-25: aqra żewġ siltiet qosra mill-istess rumanz; studenti jimmarkaw tliet kelmiet li jinbidlu fil-ħoss (aġġettivi, ritmu, djalogu). 25-35: gruppi jiktbu formula: ‘L-awtur juża X biex il-qarrej iħoss Y, għax...’ u jqabblu ż-żewġ siltiet. 35-42: kull grupp jaqra sentenza waħda; l-għalliema tikkoreġi biss jekk hi sommarju, mhux jekk hija analiżi imperfetta. 42-45: ħruġ b'bidu ta' paragrafu mudell. Dan jimxi mal-kriterji għax jitlob evidenza u terminoloġija, mhux bijografija.
3. Kif għandha timmarka l-mock scripts li huma sommarji tal-plot, mingħajr ma tikkuraġġixxi l-memorizzazzjoni?
Read the worked answer
L-għalliema għandha timmarka skont il-kriterji, mhux skont l-isforz: għall-mistoqsija dwar il-ħoss, sommarju tal-plot ma jwieġebx il-mistoqsija, allura l-punti għall-analiżi u t-terminoloġija ma jistgħux jingħataw bħallikieku. Imma m'għandhiex tagħti żero globali: jekk is-sommarju jidentifika l-kunflitt u jikteb b'mod ċar, jista' jieħu l-punti tal-komunikazzjoni, filwaqt li l-parti tal-analiżi tibqa' baxxa. Fil-feedback, għandha tikteb: ‘Dan huwa sommarju tajjeb tal-ġrajja, imma l-mistoqsija ma tistaqsix x'ġara; trid turi kif il-kliem joħloq ħoss.’ Tagħti eżempju wieħed tagħha u tgħid lill-istudent x'għandu jagħmel fit-tieni prova. B'hekk il-marka hija onesta u l-istudent jara d-differenza bejn il-kontenut u l-ħila.