Mill-kopja għall-parafrażi fil-qari u l-kitba
Fi klassi ta' 18-il student ta' Form 5, għalliema qed tipprepara għall-karta tal-qari u l-kitba. Fil-mock, il-pass kien dwar emigrazzjoni Maltija fl-1950s; 12-il student ikkupjaw sentenzi sħaħ mill-pass, u 9 minnhom tilfu punti għax ma pparafrażawx. Il-karta tagħti 55 minuta għal żewġ mistoqsijiet tal-qari u komponiment ta' 250 kelma. L-għalliema għandha tliet lezzjonijiet qabel l-eżami. Il-vokabular tal-pass kien tekniku (‘skema ta' emigrazzjoni’, ‘kuntratt ta' impjieg’), u ħafna studenti qalu li ma fehmux il-kliem. L-għalliema trid tgħallem strateġija li ma ssirx biss ‘fittex il-kelma fil-pass’, u trid iżżomm il-ħin għall-kitba. Studenta waħda, Elena, tikteb tajjeb imma qatt ma tispiċċa l-komponiment. Fil-klassi hemm tliet studenti bil-lingwa materna l-Ingliż u għandhom diffikultà bil-vokabular astratt. Il-kriterji tal-qari jagħtu punti għall-għarfien tal-ideat ewlenin, mhux għall-kopja letterali.
1. Għaliex il-kopja letterali tal-pass ma taqdiġx fil-kriterji, u x'inhuma l-konsegwenzi għall-istudenti?
Read the worked answer
Il-kopja letterali ma taqdiġx għax il-mistoqsijiet tal-qari normalment jitolbu lill-istudent jidentifika idea u jispjegaha bil-kliem tiegħu; il-kriterji jagħtu punti għall-għarfien tal-ideat ewlenin u għall-użu tal-informazzjoni, mhux għall-abbiltà li tikkopja. Student li jikkopja sentenza sħiħa jista' jkun qed juri li sab il-post, imma mhux qed juri li fehem ir-relazzjoni bejn il-fatti. Barra minn hekk, fil-komponiment il-kopja ma tgħinx: il-kliem tal-pass mhux adattat għall-argument tal-istudent. Il-konsegwenza hija marka baxxa fil-qari u theddida għall-ħin, għax l-istudent jerġa' jikteb l-istess sentenza f'żewġ tweġibiet. Għalhekk l-għalliema trid tgħallem il-parafrażi bħala ħila, mhux bħala ‘kelma oħra għall-istess sentenza’.
2. Ippjana attività ta' 20 minuta li tgħallem il-parafrażi lil studenti b'vokabular limitat, mingħajr ma tiddependi fuq traduzzjoni.
Read the worked answer
Agħżel tliet sentenzi qosra mill-pass u poġġihom fuq il-bord. Pass 1 (5 min): studenti jqisu kull sentenza u jwieġbu l-mistoqsija ‘X'inhuma l-fatti?’ mhux ‘X'inhuma l-kliem?’. Pass 2 (7 min): kull student jikteb l-istess tifsira b'erba' kliem differenti, u jista' juża struttura sempliċi (Suġġett + Verb + Oġġett). Pass 3 (5 min): qabbel żewġ verżjonijiet; il-klassi tiddeċiedi liema waħda hija l-aktar ċara u għaliex. Pass 4 (3 min): l-għalliema turi mudell: ‘Ħafna Maltin telqu lejn l-Awstralja għax kien hemm xogħol’ minflok sentenza twila mill-pass. Dan jgħin lill-istudenti jaraw il-parafrażi bħala tibdil ta' struttura, mhux bħala sostituzzjoni kelma b'kelma.
3. Kif għandha tgħin lil Elena u lill-klassi biex il-ħin ta' 55 minuta jinqasam bejn qari u komponiment?
Read the worked answer
Il-pjan għandu jkun viżibbli u mkejjel: 5 minuti qari tal-mistoqsijiet qabel il-pass, 15-il minuta għall-qari u t-tweġibiet, 5 minuti kontroll tal-parafrażi, 25 minuta kitba, u 5 minuti reviżjoni. Elena għandha tibda l-komponiment wara 20 minuta, mhux 30, u tikteb l-ewwel paragrafu fi 6 minuti. L-għalliema tagħti ‘checkpoint’ f'daqs 25 minuta: kulħadd irid ikun kiteb introduzzjoni u punt ewlieni wieħed. Student li għadu ma bediex il-kitba jingħata struzzjoni ċara: ibda bil-konklużjoni jekk trid, imma tiktebx aktar minn 250 kelma. Dan jagħti lill-klassi ħin għall-kitba u ma jħallix lill-istudenti jitilfu l-karta tal-komponiment.