Il-Letteratura Maltija
Id-dominju tal-Letteratura Maltija jittestja l-abbiltà li taqra test letterarju, tidentifika t-tema, il-karattri, il-perspettiva u l-istil, u tispjega kif dawn jaħdmu flimkien. Ma biżżejjedx tgħid x'ġara; trid turi kif il-lingwa tagħmel it-tifsira. Il-mistoqsijiet tal-letteratura jitolbu spjegazzjoni magħquda ma' evidenza mit-test; kwotazzjoni qasira trid tiġi mfissra, mhux imwaħħla waħedha.
Kunċetti ewlenin
- Proża: narratur (f'persuna 1 jew 3), karattru, kunflitt, ambjent, plot, tema.
- Poeżija: vers, strofa, rima, ritmu, suġġett u ton; ara x'jibdel it-ton.
- Dramm: djalogu, didaskaliji, kunflitt u azzjoni.
- Figuri: similitudni (bħal, qisu), metafora (bla bħal), personifikazzjoni, alliterazzjoni, onomatopea.
- Kuntest: meta nkitbet ix-xogħol, għal min, u liema moviment jgħinu l-interpretazzjoni.
- Vuċi: iddistingwi bejn in-narratur u l-awtur; il-vuċi tinfluwenza l-ironija u s-simpatija.
Eżempju maħdum
Vers: 'Il-baħar jgħajjat fil-lejl.' Mistoqsija: Liema figura letterarja hemm u x'effett għandha? Raġunament: 'jgħajjat' hija azzjoni umana mogħtija lill-baħar, għalhekk personifikazzjoni. L-effett huwa tensjoni u theddida; il-baħar isir attur, mhux biss xena. Tweġiba sħiħa tgħid il-figura u l-effett, mhux biss 'personifikazzjoni'.
Nases li jiswew il-marki
- Tirrakkonta l-plot minflok tanalizza.
- Tidentifika figura mingħajr ma tispjega l-effett tagħha.
- Taqbad kelma waħda u tinjora l-kuntest kollu.
- Twieġeb 'għaliex' b''x'ġara'.
- Tħallat similitudni ma' metafora: 'qisu qamar' mhux metafora.
- Tħallat il-vuċi tan-narratur mal-vuċi tal-awtur.
- Tispeċula dwar il-bijografija tal-awtur mingħajr evidenza fit-test.
- Tweġiba twila bla struttura titlef marki għall-organizzazzjoni.