MSCE Chichewa study materials
MSCE Chichewa study resources

Kuwongolera chidziwitso cha msonkhano cha komiti

MSCE Chichewa ยท Put your knowledge to work in context.

All case studies

Kuwongolera chidziwitso cha msonkhano cha komiti

Muli mkonzi wa nyuzipepala yaing'ono ya m'dera. Mtsogoleri wa komiti ya chitukuko walemba chidziwitso cha msonkhano, ndipo wakupempha kuti muwongolere. Ziganizo zake ndi izi:

  1. 'Msonkhano wa m'dera udzachitika Lachisanu, ndipo aliyense ayenera kubweretsa mpando wake.'
  2. 'Mawa tinakumana pa bwalo la sukulu.'
  3. 'Wina ndi mzake tiyenera kuyeretsa bwalo.'
  4. 'Zitseko za holo zinatsegulidwa ndi anyamata.'
  5. 'Mabuku amenewa ndi bwino kwambiri.'
  6. 'Mikangano iyenera kuthetsedwa mwa kukambirana.'
  7. 'Holo idatsegula ndi anyamata.' Wina wa m'komiti ananena kuti ziganizo 2 ndi 5 ndi 'Chichewa cha ku Mchinji' ndipo sizolakwika. Komitiyi ikufuna chidziwitsocho chisindikizidwe pa khoma la holo ndi ku sukulu, ndipo anthu 500 akuyembekezeka. Muli ndi mphindi 20 kuti mupereke maganizo musanalembe. Ngati ziganizo zolakwika siziwongoledwa, anthu angaganize kuti msonkhano wachotsedwa.

1. Sankhani chiganizo chilichonse kuti ndi cholondola kapena cholakwika, ndipo fotokozani lamulo la galamala lomwe likugwira ntchito.

Read the worked answer
Nambala Chigamulo Lamulo
1 Cholondola 'Aliyense' ndi gulu 1; mwiniwake amagwiritsa ntchito wake, osati wawo.
2 Cholakwika 'Mawa' ikufuna nthawi yamtsogolo: tidzakumana. 'Tinakumana' ndi nthawi yapita.
3 Cholakwika Mawu oyenera ndi mnzake (gulu 1), osati mzake.
4 Cholondola 'Zitseko' ndi gulu 8, choyambirira cha gulu zi-; passive ya tsegula ndi -idw- โ†’ zinatsegulidwa.
5 Cholakwika 'Mabuku' ndi gulu 6; chiganizo chofanana chiyenera kukhala abwino, osati bwino.
6 Cholondola 'Mikangano' ndi gulu 4, choyambirira i-; passive ya thetsa ndi -edw- โ†’ kuthetsedwa.
7 Cholakwika Holo siimadzitsegula yokha; iyenera kukhala idatsegulidwa ndi anyamata (passive, -idw-).

Ndondomeko ya kufufuza: (a) mgwirizano wa gulu la dzina ndi choyambirira cha mawu kapena chiganizo chofanana; (b) nthawi ya mawu (-na- yapita, -dza- yamtsogolo); (c) mawu owonjezera (verbal extensions) monga passive -idw-/-edw-, applicative -il-/-el-, causative -ets-.

2. Yankhani munthu wa m'komiti amene akuti ziganizo 2 ndi 5 ndi 'Chichewa cha ku Mchinji' ndipo sizolakwika.

Read the worked answer

Yankhani mwachifatse, osati mwamwano, ndipo gwiritsani ntchito umboni wa chinenero.

  1. Fotokozani kusiyana. Chichewa cha ku Mchinji chimasintha kamvekedwe, mawu ena (vocabulary), ndi mmene anthu amalankhulira - koma sichimasintha nthawi ya mawu kapena mgwirizano wa gulu la dzina. Aliyense wa ku Mchinji amanena tidzakumana ponena za mawa; tinakumana ndi lonena za dzulo.
  2. Yeseni ndi funso losavuta. 'Kodi mawa mudzakumana kapena munakumana?' Ngati yankho ndi 'tidzakumana', ndiye kuti chiganizo choyamba chinali cholakwika, osati chizolowezi cha dera.
  3. Gwiritsani ntchito chiganizo chofanana. 'Mabuku amenewa ndi abwino' - a- ndi gawo la gulu 6; palibe wofotokozera wa ku Mchinji amene amasiya a- popanda kusintha tanthauzo.
  4. Sungani ulemu. Nenani kuti simukukana chikhalidwe cha kwanu; mukusiyanitsa mawu osankha (omwe amasintha) ndi malamulo osasinthika (grammar). Nenani kuti chidziwitso cholembedwa bwino chimapatsa ulemu komiti ndi anthu onse 500.

3. Konzani chidziwitsocho kukhala chaching'ono (pafupifupi mawu 60 kapena kuchepera), ndipo fotokozani zomwe munasunga ndi zomwe munachotsa.

Read the worked answer

CHIDZIWITSO CHA MSONKHANO WA M'DERA

Msonkhano udzachitika Lachisanu, pa bwalo la sukulu, nthawi ya 2 koloko masana.

Aliyense ayenera kubweretsa mpando wake.

Zitseko za holo zidzatsegulidwa nthawi ya 1 koloko.

Mikangano ya m'dera iyenera kuthetsedwa mwa kukambirana.

Bwerani nonse. - Mlembi wa Komiti

Zomwe munasunga: chiganizo 1 (cholondola, choyambirira cha chidziwitso), chiganizo 4 ndi 6 (zolondola ndipo ndi zofunika pa nkhani ya msonkhano). Chiganizo 4 ndi 6 zinasinthidwa kukhala nthawi yamtsogolo chifukwa zimatanthauza zomwe zidzachitike pa msonkhanowo.

Zomwe munachotsa: 2 (nthawi yolakwika, ndipo palibe tsiku), 3 (mzake m'malo mwa mnzake), 5 (kusowa a- kwa gulu 6), 7 (passive ikusowa). Sizinali zofunika pa chidziwitso, ndipo kuzilemba kunkaipitsa ulemu wa komiti pamaso pa anthu 500.

Chifukwa: Chidziwitso cha khoma chiyenera kukhala ndi mfundo imodzi pa mzere uliwonse, nthawi ndi malo ooneka, ndipo chisakhale ndi ziganizo zolakwika zomwe zingapangitse anthu kuseka kapena kusamvetsa.