MSCE Chichewa study materials
MSCE Chichewa study resources

MSCE Chichewa: Galamala ndi Kapangidwe ka Zinenero (Grammar and Language Structure)

MSCE Chichewa · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

Galamala ndi Kapangidwe ka Zinenero (Grammar and Language Structure)

Gawoli limayesa kumvetsa kapangidwe ka Chichewa: magulu a mayina ndi mgwirizano wake, kapangidwe ka verebu, nthawi, ndi mmene mawu amasinthidwa. Wophunzira ayenera kudziwa kuti liwu lililonse limakhala ndi gulu lake, ndipo mawu ozungulira liwuwo amatsatira gulu limenelo.

Magulu a mayina ndi mgwirizano

  • Gulu 1 (m-/wa-): munthu/wanthu - 'munthu uyu wamkulu'.
  • Gulu 3 (mu-/mi-): mutu/mitu - 'mutu uwu waukulu'.
  • Gulu 5 (li-/ma-): dzanja/manja - 'dzanja ili lalikulu'.
  • Gulu 7 (chi-/zi-): chinthu/zinthu - 'chinthu ichi chachikulu'.
  • Gulu 9/10 (n-/n-): nyumba/nyumba - 'nyumba iyi yaikulu', 'nyumba izi zaikulu'.
  • Gulu 12 (ka-): kamwana - 'kamwana kakang'ono'.
  • Gulu 14 (u-): ubwino - 'ubwino uwu waukulu'.
  • Gulu 15 (ku-): kuimba - 'kuimba uku kuli kokoma'.

Kapangidwe ka verebu

Verebu limapangidwa ndi chizindikiro cha munthu, chizindikiro cha nthawi, chizindikiro cha chinthu, muzu, ndi chokwaniritsa. Mwachitsanzo 'Anandipatsa': a- (iye, gulu 1) + -na- (nthawi yapita) + -ndi- (ine) + -pats- (muzu) + -a. Nthawi zofala ndi -ku- (pano), -na- (kupita), -ma- (nthawi zonse), -dzi- (m'tsogolo). Mu mawu okana, 'si-' imayamba ndipo mathedwe amasintha kukhala -e: 'sindinapite'.

Chitsanzo chothandiza

Funso: Lembani mawu oyenera: 'Nyumba ___ ndi yaikulu.' (iyi / izi) Yankho: 'Nyumba iyi ndi yaikulu.' Chifukwa: 'nyumba' ndi gulu 9, ndipo gulu 9 limagwiritsa ntchito 'iyi' ndi 'ya-'. 'Izi' ndi 'zi-' ndi za gulu 10, lomwe limagwiritsidwa ntchito pa zambiri.

Zolephera zofala

  • Kugwiritsa mgwirizano wa gulu limodzi ndi liwu la gulu lina.
  • Kusiyanisa 'ku-' wa mneni (kuimba) ndi 'ku-' wa malo (kumudzi).
  • Kuiwala kusintha mathedwe mu mawu okana.