Chikhalidwe ndi Miyambo (Culture and Traditions)
Gawoli limayesa kumvetsa chikhalidwe cha Achewa: ulemu, ukwati, maliro, nthano ndi mwambi, ndi mmene miyambo imasinthira m' nthawi. Mafunso amafunsa tanthauzo la mwambo ndi mmene umagwirira ntchito m'dera.
Ulemu ndi mau
- Ana ndi achinyamata amalankhula ndi akulu mwaulemu, ndipo amagwiritsa ntchito 'A' patsogolo pa dzina, monga 'A Phiri'.
- Moyo watsiku ndi tsiku umagwiritsa ntchito mau oti 'Mwauka bwanji?' kwa akulu ndi 'Moni' kwa anzawo.
- Kuchereza mlendo ndi gawo la ulemu; mlendo amapatsidwa madzi kapena chakudya.
Ukwati
- Chinkhoswe ndi mwambo wa kunena kuti anthu aŵiri ali pachibwenzi ndi cholinga chokwatirana.
- Mkwati ndi mwamuna; mkwatibwi ndi mkazi.
- Chikamwini: mwamuna amapita kukakhala kumudzi kwa mkazi. Chitengwa: mkazi amapita kukakhala kumudzi kwa mwamuna.
Miyambo ina
- Gule wamkulu (nyau) ndi mwambo wa Achewa umene umagwiritsidwa ntchito pa maliro ndi pamwambo waukulu.
- Nthano za Kalulu zimaphunzitsa za nzeru ndi chinyengo.
- Miyambo imaphatikizapo zoletsa zimene zimalangiza anthu kukhala ndi makhalidwe abwino.
Chitsanzo chothandiza
Funso: Kodi chikamwini ndi chitengwa zimasiyana bwanji? Yankho: Pa chikamwini, mwamuna amapita kukakhala kumudzi kwa mkazi; pa chitengwa, mkazi amapita kukakhala kumudzi kwa mwamuna. Chifukwa: Mwambo umasiyanitsidwa ndi amene akusamukira kumudzi kwa mnzake, osati ndi amene ali ndi chuma.