SPM Bahasa Iban 6356 flashcards

34 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Susunan ayat dasar Iban

Ayat dasar Iban berpola Subjek + Predikat tanpa kata kerja penghubung seperti 'ialah'. Predikat boleh frasa nama, kerja, adjektif atau sendi nama.

Kata ganti 'kitai' lawan 'kami'

'Kitai' bermaksud kita dan merangkumi pendengar. 'Kami' bermaksud kami dan tidak merangkumi pendengar. Pilihan kata ganti mengubah siapa yang terlibat.

Penafian 'enda' dan 'ukai'

'Enda' menafikan kata kerja atau adjektif, contohnya 'Enda iya datai'. 'Ukai' menafikan frasa nama, contohnya 'Ukai iya guru'. Kedua-duanya tidak boleh ditukar ganti.

Penanda masa dalam bahasa Iban

Kata kerja Iban tidak berubah bentuk mengikut masa. Masa ditandai kata keterangan seperti 'udah' (sudah), 'benung' (sedang), 'deka' (akan), 'apin' (belum) dan 'kemari'.

Kata tanya asas Iban

Kata tanya termasuk 'sapa' (siapa), 'nama' (apa), 'ni' (mana), 'kemaya' (bila), 'lapa' (mengapa) dan 'berapa'. Kata tanya boleh kekal dalam kedudukan asal tanpa penyongsangan.

Fungsi kata sendi 'ba'

'Ba' bermaksud di atau pada dan digunakan untuk tempat serta masa, contohnya 'ba pasar' dan 'ba lemai hari'. Ia berbeza daripada 'ari' (dari) dan 'ngagai' (kepada).

Penguat adjektif Iban

Penguat seperti 'bendar', 'amat' dan 'pemadu' menguatkan adjektif, contohnya 'manah bendar' dan 'pemadu besai'. Perbandingan menggunakan 'ari' atau 'agal'.

Membaca teks tidak linear

Teks tidak linear seperti graf, jadual, carta pai dan poster dibaca melalui tajuk, label paksi, petunjuk dan nota kaki. Soalan lazim menuntut perbandingan angka antara kategori.

Kata rujukan dalam teks

Kata seperti 'iya', 'sida' dan 'nya' merujuk frasa nama terdekat yang sesuai dari segi makna dan bilangan. Rujukan yang salah punca utama jawapan pemahaman tidak tepat.

Penanda urutan peristiwa

Penanda seperti 'pun', 'udah nya', 'pengudah nya', 'lebuh', 'maya' dan 'sebedau' menandakan urutan masa. Penanda ini membantu menyusun semula langkah atau kronologi cerita.

Inferens dalam pemahaman

Inferens ialah kesimpulan yang tidak dinyatakan secara langsung tetapi disokong bukti teks. Pilihan jawapan mesti berpandukan petunjuk dalam petikan, bukan pengetahuan umum semata-mata.

Tujuan penulis teks

Tujuan penulis boleh memujuk, memaklumkan, mengajar atau mengkritik. Kata kerja arahan dan kata sifat penilaian dalam teks menjadi petunjuk utama tujuan tersebut.

Ensera

Ensera ialah cerita rakyat atau hikayat Iban yang disampaikan secara lisan. Ia biasanya panjang, mengandungi unsur luar biasa seperti dewa dan watak luar biasa, serta disampaikan oleh penglipur lara.

Tui dan pantun Iban

Tui ialah nyanyian rakyat Iban yang pendek, berangkap dan berirama. Pantun Iban mengandungi pembayang dan maksud dengan rima akhir lazimnya a/b/a/b.

Ramban

Ramban ialah puisi naratif panjang Iban yang dilagukan. Kandungannya merangkumi sejarah, kepahlawanan dan adat, berbeza daripada tui yang pendek dan berulang.

Sabak dan renong

Sabak ialah nyanyian ratapan atau duka, manakala renong ialah nyanyian pengantar tidur. Kedua-duanya warisan lisan Iban yang disampaikan dengan lagu dan nada tertentu.

Tema dan persoalan

Tema ialah idea menyeluruh sesebuah teks seperti kasih sayang atau keberanian. Persoalan ialah isu kecil di bawah tema, contohnya konflik antara adat dan kehendak peribadi.

Format surat rasmi Iban

Surat rasmi mengandungi alamat pengirim, tarikh, alamat penerima, salam, isi berperenggan, penutup dan tandatangan dengan nama penuh. Kesilapan format mengurangkan markah walaupun isi baik.

Struktur perenggan berkesan

Perenggan berkesan mengandungi satu idea utama dengan ayat topik, diikuti ayat sokongan berupa contoh atau bukti, dan diakhiri ayat penyimpul. Panjang lazimnya empat hingga enam ayat.

Penanda wacana Iban

Penanda wacana menyambung idea antara ayat, contohnya 'selain nya', 'tambah agi', 'nya alai', 'nangkanka nya', 'tang' dan 'ba pengujung iya'. Penggunaannya menjadikan karangan lebih koheren.

Format laporan

Laporan mengandungi tajuk, tujuan, isi yang objektif dan berbutir, cadangan, serta tandatangan pelapor dan tarikh. Bahasa laporan mengelakkan kata ganti diri pertama yang berlebihan.

Format ucapan atau pidato

Ucapan dimulakan dengan sapaan kepada hadirin, diikuti pendahuluan, tiga isi utama yang dihuraikan, kesimpulan dan ajakan. Kata ganti 'kami' atau 'kitai' lazim digunakan.

Langkah menulis karangan rangsangan

Kenal pasti bentuk, khalayak dan tujuan tugasan, senaraikan isi daripada bahan, susun mengikut kepentingan, tulis dengan huraian, kemudian semak format dan bahasa.

Parafrasa bahan rangsangan

Parafrasa bermaksud menyatakan semula isi bahan dengan ayat sendiri sambil mengekalkan fakta dan angka. Menyalin bulat-bulat ayat bahan tidak diberi markah isi penuh.

Mengembangkan isi perenggan

Setiap isi dikembangkan dengan huraian sebab, kesan dan contoh. Menyenaraikan isi tanpa huraian menghasilkan karangan cetek yang tidak mencapai kedalaman isi.

Pengurusan masa karangan

Peruntukan lazim ialah sepuluh minit merancang, tiga puluh hingga tiga puluh lima minit menulis, dan lima hingga sepuluh minit menyemak format, kata kerja dan ejaan.

Peribahasa 'baka manuk nan kuri'

Ungkapan ini merujuk orang yang bercakap besar tetapi tidak berbuat apa-apa. Maksud peribahasa ditafsir secara keseluruhan, bukan perkataan demi perkataan.

Peribahasa 'baka batu di rangan'

Ungkapan ini menggambarkan orang yang tetap pendirian dan tidak mudah berubah walaupun dipujuk. Ia menyamakan keteguhan hati dengan batu di tengah arus sungai.

Awalan kata kerja Iban

Awalan 'me-/ng-' membentuk kata kerja aktif seperti 'ngaga' dan 'nulis'. 'Di-' membentuk pasif, manakala 'be-' menandakan memiliki atau melakukan sesuatu.

Ungkapan 'besai ati'

Ungkapan ini bermaksud sombong atau angkuh. Ia tergolong dalam ungkapan idiomatik yang maksudnya tidak dapat diperoleh daripada makna harfiah setiap perkataan.

Rumah panjang dan ruai

Rumah panjang ialah unit sosial asas masyarakat Iban. Setiap keluarga mempunyai bilik sendiri, manakala ruai ialah serambi terbuka yang menjadi ruang sosial bersama.

Peranan tuai rumah

Tuai rumah mengetuai rumah panjang dan menyelesaikan pertikaian mengikut adat. Beliau dibantu tuai burung dalam hal berkaitan adat dan upacara masyarakat.

Gawai Dayak

Gawai Dayak disambut pada 1 dan 2 Jun sebagai pesta tuai dan tanda syukur. Gawai Antu pula diadakan untuk menghormati roh yang telah meninggal dunia.

Kalendar pertanian padi bukit

Pertanian padi bukit mengikut urutan ngerandang, nugal, mantun, ngempam dan ngetau. Urutan ini membentuk kalendar budaya yang mempengaruhi aktiviti dan upacara masyarakat Iban.