ਸਾਰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਹੱਦ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਪੇਪਰ 2 ਦੇ ਭਾਗ ਗ ਵਿੱਚ 250 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰ ਲਿਖਣਾ ਹੈ। ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਤਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ: ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੀਰੀਅਡ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਹਨ: ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣਾ, ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਵਧਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ। ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ, ਦੂਜੀ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੀ। ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੈ: 'ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖੋ, ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ।' ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 130 ਸ਼ਬਦ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ, ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਲੇਖ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਕਾਰਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬਾ ਸਾਰ ਵਧੀਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ? ਸੁਧਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ?
Read the worked answer
ਗਲਤੀਆਂ:
- 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ 30 ਸ਼ਬਦ ਵੱਧ ਹਨ।
- ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਰਦੇਸ਼ 'ਕੇਵਲ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ' ਹੈ।
- ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਏ, ਜੋ ਸਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ।
ਸੁਧਾਰ: ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ 7–10 ਸ਼ਬਦ। ਉਦਾਹਰਣ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਘਟਾਓ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਗਿਣੋ। ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ।
2. ਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਵਾਕ ਲਿਖੋ।
Read the worked answer
ਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੇਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਨਮੂਨਾ: 'ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਚਾਰ ਕਾਰਨ ਹਨ: ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੀਰੀਅਡ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ।' ਇਹ ਵਾਕ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਘੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਝਾਅ ਲਿਖੋ। ਸਿਰਲੇਖ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ਬਦ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ।