ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ-ਕਿਰਿਆ ਸਹਿਮਤੀ
ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਕ ਲਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ: (1) 'ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਨੇ ਜਾਣਾ ਹੈ।' (2) 'ਸੀਤਾ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।' (3) 'ਬੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।' ਅਧਿਆਪਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਲਹਿਜੇ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੰਝ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਹੀ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹੀ ਲਹਿਜਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਰਤਾ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਚਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਚੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਕੋਲ ਚਿੱਠੀ ਲਈ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਮਿਲਾਏ।
1. ਤਿੰਨੇ ਵਾਕ ਸੁਧਾਰੋ ਅਤੇ ਹਰ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸੋ।
Read the worked answer
- 'ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਨੇ ਜਾਣਾ ਹੈ' → 'ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਹੈ।' ਕਾਰਨ: ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਗਤੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ 'ਨੂੰ/ਨੇ' ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; 'ਨੇ' ਕਰਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ।
- 'ਸੀਤਾ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ' → 'ਸੀਤਾ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।' ਕਾਰਨ: ਕਿਰਿਆ ਕਰਤਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸੀਤਾ ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ ਹੈ।
- 'ਬੱਚੇ ... ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ' → 'ਬੱਚੇ ... ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।' ਕਾਰਨ: ਬੱਚੇ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਿਆ 'ਰਹੇ ਹਨ'।
2. ਕੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਰਸਮੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤਰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
ਨਹੀਂ। ਰਸਮੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅੰਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਬੋਲਚਾਲ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ 'ਸਕੂਲ ਨੇ ਜਾਣਾ' ਜਾਂ ਗਲਤ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਰਸਮੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਗਿਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ-ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂਚੋ: ਕਰਤਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਵਚਨ ਕੀ ਹੈ। ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕ ਵਰਤੋ।