Qira’at dan Riwayat: Sanad, Usul dan Farsh
Domain Qira’at dan Riwayat menguji pengetahuan calon tentang kepelbagaian bacaan al-Quran yang sah, sanadnya, dan cara menisbahkan bacaan kepada qari serta perawinya.
Kerangka asas
- Qira’at ialah cara bacaan yang dinisbahkan kepada imam qira’at melalui sanad; riwayat ialah bacaan yang diriwayatkan daripada perawi imam tersebut. Riwayat Hafs ‘an ‘Asim ialah bacaan arus perdana di Malaysia.
- Tujuh qira’at masyhur: Nafi‘, Ibn Kathir, Abu ‘Amr, Ibn ‘Amir, ‘Asim, Hamzah dan al-Kisa’i, masing-masing dengan dua perawi: Qalun dan Warsy, al-Bazzi dan Qunbul, al-Duri dan al-Susi, Hisyam dan Ibn Zakwan, Syu‘bah dan Hafs, Khalaf dan Khallad, serta Abu al-Harith dan al-Duri.
- Tiga syarat qira’at diterima: sanad mutawatir, menepati rasm mushaf Uthmani dan menepati kaedah bahasa Arab. Bacaan syadz ditolak.
- Perbezaan terbahagi kepada usul (kaedah menyeluruh seperti mad, silah dan imalah) dan farsh (kalimah tertentu).
Contoh berperingkat
Dalam Surah Hud 11:41, kalimah مَجْرَاهَا dibaca dengan imalah dalam riwayat Hafs. Langkah satu: kenal pasti riwayat yang diminta. Langkah dua: semak farsh riwayat itu. Langkah tiga: tetapkan bahawa bacaan fathah biasa bukan bacaan Hafs pada kalimah ini. Justeru, apabila soalan menyatakan riwayat Hafs, jawapan mesti konsisten dengan usul dan farsh Hafs dan tidak dicampur dengan Warsy.
Perangkap markah
Menyamakan qira’at sab‘ah dengan ahruf sab‘ah; memanggil Hafs sebagai qira’at sedangkan ia riwayat; menisbahkan bacaan kepada perawi yang salah; menganggap perbezaan qira’at sebagai percanggahan al-Quran; menghukum bacaan syadz sebagai sah hanya kerana menepati bahasa Arab.