Pengukuran dan Asas Fizik
Domain Pengukuran dan Asas Fizik menguji kemahiran mengukur, menukar unit, menulis angka bererti dan merancang penyiasatan. Markah sering hilang bukan kerana konsep tidak difahami, tetapi kerana salah membaca skala dan salah unit.
Kuantiti asas dan terbitan
Sukatan SPM menggunakan lima kuantiti asas: panjang (m), jisim (kg), masa (s), suhu (K) dan arus elektrik (A). Kuantiti lain ialah kuantiti terbitan, contohnya halaju (m s⁻¹), daya (N = kg m s⁻²) dan tenaga (J = kg m² s⁻²). Hafal N, J dan W dalam unit asas kerana soalan kertas 2 kadang-kadang memintanya. Awalan: k (10³), m (10⁻³), µ (10⁻⁶), n (10⁻⁹).
Alat dan kejituan
Pembaris meter dibaca hingga 0.1 cm; angkup vernier hingga 0.01 cm; tolok skru mikrometer hingga 0.01 mm; jam randik digital 0.01 s. Kejituan (accuracy) ialah hampirnya bacaan kepada nilai sebenar; ketekalan (precision) ialah keseragaman bacaan berulang. Alat halus tidak semestinya jitu jika ralat sifar tidak dibetulkan.
Ralat sifar
Ralat sifar positif: bacaan sifar alat melebihi sifar sebenar, jadi nilai itu ditolak daripada bacaan. Ralat sifar negatif ditambah.
Contoh pengiraan
Tolok skru mikrometer menunjukkan skala utama 2.5 mm dan skala bidal 37. Bacaan = 2.5 + 0.37 = 2.87 mm. Ralat sifar alat ialah −0.02 mm, jadi bacaan diperbetulkan = 2.87 − (−0.02) = 2.89 mm. Jejari dawai = 1.445 mm = 1.445 × 10⁻³ m; tukar unit sebelum mengguna dalam rumus seperti luas keratan.
Perangkap markah
- Tersalah letak titik perpuluhan bidal (37 bukan 0.37).
- Membundarkan terlalu awal dalam pengiraan berperingkat.
- Menjawab “jisim” bagi soalan “berat” (berat = mg, unit N).
- Unit tiada atau salah dalam jadual keputusan.
- Menganggap satu bacaan sudah cukup tanpa ulangan untuk ketekalan.