Pusat Tuisyen Cemerlang: Lesen Fon, Foto dan Maskot Tiruan
Aina, pelajar tinggal yang bekerja sebagai pereka bebas, menerima tempahan daripada Pusat Tuisyen Cemerlang: satu poster A3 untuk 500 salinan cetakan dan satu maskot untuk kegunaan media sosial serta kain rentang. Bayaran RM300, deposit RM100 sudah diterima, tiada kontrak ditandatangani. Aina memuat turun sebuah fon daripada laman free fonts yang menyatakan free for personal use, mengambil foto guru daripada laman gambar percuma tanpa membaca syarat, dan menggunakan latar belakang tekstur daripada carian Google. Klien kemudian meminta maskot itu nampak macam watak kartun Korea yang popular, tetapi tukar 20 peratus supaya tidak sama. Klien juga mahu poster itu digunakan untuk iklan Facebook berbayar dan dijual semula sebagai kain rentang kepada pusat tuisyen cawangan lain. Aina belum menandatangani sebarang perjanjian dan tidak menyimpan resit pembelian aset.
1. Kenal pasti risiko undang-undang bagi setiap aset dan tindakan segera yang perlu diambil.
Read the worked answer
Fon free for personal use Kerja untuk pusat tuisyen ialah kegunaan komersial. Lesen peribadi tidak meliputi poster yang dicetak 500 kali atau iklan berbayar. Tindakan: ganti dengan fon open-source (SIL OFL) atau beli lesen komersial; simpan resit. Jangan hantar fail fon kepada klien.
Foto percuma Banyak laman free hanya membenarkan kegunaan editorial atau memerlukan atribusi. Tanpa membaca syarat, Aina tidak tahu sama ada kegunaan komersial dibenarkan. Tindakan: semak lesen, simpan tangkapan skrin dan resit, atau ganti dengan foto berlesen atau gambar sendiri.
Tekstur Google Imej daripada carian Google hampir pasti berhak cipta. Tindakan: ganti dengan tekstur CC0 atau cipta sendiri.
Maskot macam watak Korea Ini risiko serius: karya derivatif dan persamaan substansial. Tindakan: berhenti, jangan mula melukis, dan cadangkan maskot asli.
Risiko tambahan Tiada kontrak bermakna skop, hak guna dan pindaan tidak jelas; deposit RM100 tanpa terma juga menyukarkan jika berlaku pertikaian. Aina perlu segera menghantar pengesahan bertulis melalui e-mel sebelum meneruskan.
2. Klien berkata tukar 20 peratus sudah cukup untuk mengelak masalah. Bagaimana anda menjawab dan apakah alternatif yang boleh ditawarkan?
Read the worked answer
Mengapa 20 peratus bukan pertahanan Undang-undang hak cipta melindungi ekspresi, bukan peratusan. Ujian yang digunakan ialah persamaan substansial: adakah orang biasa melihat karya itu sebagai salinan? Menukar warna, saiz atau menambah topi tidak menghapuskan ciri ikonik yang ditiru. Jika watak itu juga tanda dagangan, risiko termasuk passing off dan aduan platform.
Jawapan kepada klien
- Terangkan dengan tenang: saya tidak boleh menyalin watak berhak cipta walaupun dengan perubahan kecil; risiko tindakan undang-undang dan penurunan iklan ditanggung oleh pusat tuisyen.
- Tawarkan alternatif: tiga konsep maskot asli berdasarkan atribut pusat tuisyen seperti buku, pensel, bintang dan warna jenama, dengan moodboard gaya umum (cute, chibi) tetapi bukan watak tertentu.
- Tunjukkan proses lakaran supaya klien merasa terlibat.
Jika klien berkeras Tolak projek secara bertulis dan pulangkan bahagian kerja yang belum dilakukan. Jangan masukkan klausa indemniti yang menyembunyikan pelanggaran; indemniti tidak melindungi daripada pelanggaran hak cipta yang disengajakan.
3. Rangka terma kontrak minimum yang sepatutnya ada dan jelaskan cara mengendalikan deposit RM100 yang telah diterima.
Read the worked answer
Terma minimum
- Skop dan senarai deliverables (poster A3, maskot, saiz fail).
- Bilangan pusingan pindaan, contohnya dua, dan kadar tambahan.
- Tarikh dan kebergantungan kepada maklum balas klien.
- Bayaran: jumlah, deposit, baki sebelum fail akhir.
- Lesen: wilayah, media, tempoh, had cetakan; sama ada hak cipta dipindahkan atau hanya lesen. Untuk RM300, lesen terhad lebih wajar daripada pemindahan penuh.
- Aset pihak ketiga: klien bertanggungjawab atau pereka mengenakan kos lesen.
- Penamatan, kredit dan indemniti untuk bahan yang dibekalkan klien.
Deposit RM100 Deposit melindungi masa yang telah digunakan. Jika Aina berhenti kerana klien menuntut pelanggaran hak cipta, dia boleh mengekalkan bahagian untuk kerja yang telah disiapkan dan memulangkan selebihnya dengan penyata ringkas. Jika dia meneruskan, dia perlu menghantar sebut harga bertulis yang menyatakan deposit tidak dikembalikan dan baki dibayar sebelum fail akhir. Pengajaran: minta 50 peratus deposit dan tandatangan terma walaupun projek kecil.