Penilaian Semula dan Penurunan Nilai Mesin: Ke Mana Kerugian Perlu Dicaj?
Syarikat Micron Sdn Bhd membeli sebuah mesin pengisar pada 1 Januari 2022 dengan kos RM240,000. Mesin itu dijangka digunakan selama lapan tahun tanpa nilai sisa dan disusutnilaikan secara garis lurus. Pada 1 Januari 2024, selepas dua tahun digunakan, pengarah syarikat membuat penilaian semula dan mendapat pengesahan bahawa nilai saksama mesin itu ialah RM252,000; baki tempoh kegunaannya disemak semula kepada lima tahun. Syarikat mengamalkan model penilaian semula untuk kelas aset ini dan tidak membuat sebarang pemindahan lebihan susut nilai pada tahun berkenaan. Pada 31 Disember 2024, berikutan kejatuhan pesanan eksport, nilai boleh pulih mesin itu dianggarkan hanya RM150,000. Mesin lain dalam kelas yang sama masih digunakan sepenuhnya dan tidak menunjukkan sebarang tanda penurunan nilai. Pengarah berhasrat mengiktiraf keseluruhan kerugian penurunan nilai itu dalam untung rugi dan enggan memindahkan apa-apa amaun ke akaun untung terkumpul kerana beliau berpendapat rizab penilaian semula tidak boleh disentuh.
1. Hitung susut nilai tahunan sebelum penilaian semula, amaun lebihan penilaian semula pada 1 Januari 2024, dan susut nilai bagi tahun 2024. Tunjukkan catatan jurnal bagi penilaian semula itu.
Read the worked answer
Susut nilai asal: RM240,000 / 8 tahun = RM30,000 setahun.
Kedudukan pada 1 Januari 2024: Susut nilai terkumpul = 2 x RM30,000 = RM60,000; amaun dibawa = RM240,000 - RM60,000 = RM180,000.
Lebihan penilaian semula: Nilai saksama RM252,000 - amaun dibawa RM180,000 = RM72,000. Ini diiktiraf dalam pendapatan komprehensif lain dan terkumpul dalam rizab penilaian semula, bukan dalam untung rugi.
Catatan jurnal:
- Dr Susut nilai terkumpul RM60,000, Cr Mesin RM60,000 (hapuskan susut nilai terkumpul supaya mesin dinyatakan pada kos).
- Dr Mesin RM12,000, Cr Rizab penilaian semula RM12,000 (naikkan daripada RM240,000 kepada RM252,000).
Jumlah kredit kepada rizab penilaian semula tetap RM72,000 (RM60,000 + RM12,000), iaitu perbezaan antara nilai saksama dan amaun dibawa.
Susut nilai 2024: Amaun dibawa baharu RM252,000 / baki hayat 5 tahun = RM50,400 setahun. Susut nilai ini berasaskan amaun dinilai semula, bukan kos asal, dan ia mengurangkan untung rugi 2024.
2. Tentukan amaun dibawa mesin pada 31 Disember 2024 dan kira kerugian penurunan nilai. Nyatakan sama ada kerugian itu dicaj kepada untung rugi atau pendapatan komprehensif lain, dan huraikan sama ada cadangan pengarah itu betul.
Read the worked answer
Amaun dibawa pada 31 Disember 2024: RM252,000 - RM50,400 = RM201,600.
Nilai boleh pulih: RM150,000 (lebih rendah antara nilai saksama tolak kos pelupusan dan nilai penggunaan).
Kerugian penurunan nilai: RM201,600 - RM150,000 = RM51,600.
Pengiktirafan: Mesin ini diukur dengan model penilaian semula. Di bawah model itu, penurunan dalam amaun dibawa diiktiraf dalam pendapatan komprehensif lain setakat baki kredit rizab penilaian semula bagi aset yang sama. Rizab penilaian semula mesin ini ialah RM72,000, iaitu lebih besar daripada RM51,600. Oleh itu keseluruhan RM51,600 dicaj kepada pendapatan komprehensif lain dan mengurangkan rizab penilaian semula kepada RM20,400. Tiada amaun dicaj kepada untung rugi.
Catatan: Dr Rizab penilaian semula RM51,600, Cr Kerugian penurunan nilai mesin RM51,600.
Cadangan pengarah tidak tepat. Mencaj RM51,600 ke untung rugi akan mengurangkan untung 2024 secara berlebihan dan meninggalkan rizab penilaian semula RM72,000 yang tidak lagi disokong oleh nilai aset. Jumlah ekuiti adalah sama di bawah kedua-dua kaedah, tetapi pembahagian antara untung rugi dan pendapatan komprehensif lain berbeza, dan ini mempengaruhi nisbah seperti pulangan atas ekuiti serta angka untung sesaham. Perlu diingat bahawa jika rizab penilaian semula tidak mencukupi, lebihan kerugian barulah dicaj ke untung rugi.
Selepas penurunan nilai: Amaun dibawa RM150,000 disusutnilaikan sepanjang baki hayat 4 tahun, iaitu RM37,500 setahun bermula 2025.
3. Bincangkan sama ada syarikat patut memindahkan lebihan susut nilai daripada rizab penilaian semula ke untung terkumpul bagi tahun 2024, dan hitung amaunnya.
Read the worked answer
Konsep: Apabila aset dinilai semula, susut nilai yang dicaj ke untung rugi menjadi lebih tinggi daripada susut nilai berasaskan kos asal. Bahagian lebihan itu sebenarnya merealisasikan sebahagian daripada lebihan penilaian semula, jadi ia dipindahkan daripada rizab penilaian semula ke untung terkumpul melalui penyata perubahan ekuiti. Pemindahan ini bukan urus niaga untung rugi dan tidak melalui untung rugi.
Pengiraan: Susut nilai atas amaun dinilai semula RM50,400 tolak susut nilai atas kos asal RM30,000 = RM20,400.
Pertimbangan judisial:
- Pemindahan ini menjadikan rizab penilaian semula mencerminkan baki lebihan yang belum direalisasikan; tanpanya rizab itu kekal terlalu tinggi berbanding nilai aset.
- Walau bagaimanapun, dalam tahun ini kerugian penurunan nilai RM51,600 telah mengurangkan rizab kepada RM20,400. Jika pemindahan RM20,400 dibuat selepas pengiktirafan penurunan nilai, seluruh baki rizab akan dihapuskan. Pendekatan yang lebih berhemat ialah mengiktiraf penurunan nilai terlebih dahulu dan mengehadkan pemindahan kepada baki rizab yang tinggal, sambil mendedahkan dasar itu dalam nota akaun.
- Dasar ini mesti digunakan secara konsisten setiap tahun dan didedahkan supaya perbandingan antara tahun kekal bermakna.
Kesimpulan: Pemindahan adalah wajar dari segi konsep, tetapi amaun dan masa pemindahan memerlukan pertimbangan; cadangan pengarah untuk tidak memindahkan apa-apa amaun tidak konsisten dengan pengiktirafan lebihan penilaian yang telah direalisasikan melalui susut nilai.