STPM Perakaunan 948 cheat sheet

Persamaan perakaunan: Aset = Liabiliti + Ekuiti; setiap urus niaga mengekalkan kesamaan ini (double entry).

Ciri kualitatif penyata kewangan (IASB Conceptual Framework 2018): relevan dan penyampaian setia (fundamental); kebolehbandingan, kebolehsahkan, ketepatan masa, kebolehfahaman (enhancing).

Konsep entiti berasingan: urus niaga perniagaan diasingkan daripada urus niaga pemilik; modal pemilik ialah liabiliti perniagaan kepada pemilik.

Asas akruan: hasil diiktiraf apabila diperoleh dan perbelanjaan apabila ditanggung, bukan apabila tunai berubah tangan; asas tunai hanya untuk entiti tertentu.

Andaian berterusan (going concern): penyata disediakan dengan andaian entiti akan beroperasi dalam masa boleh nampak; jika tidak, asas pelupusan digunakan.

Pengiktirafan hasil (MFRS 15): lima langkah - kontrak, obligasi prestasi, harga urus niaga, agihan harga, pengiktirafan apabila obligasi dipenuhi.

Belanjawan vs penyata: penyata kewangan melaporkan masa lalu; belanjawan dan unjuran adalah ramalan dan bukan sebahagian daripada penyata kewangan bertaraf.

Pengguna penyata: pelabur, pemberi pinjaman, pembekal, pekerja, kerajaan, pelanggan - setiap satu memerlukan maklumat berbeza daripada set penyata yang sama.

Badan pengawalseliaan Malaysia: MASB mengeluarkan MFRS/MPERS; MPERS untuk entiti persendirian bukan entiti awam, MFRS untuk entiti awam dan entiti berkepentingan awam.

Kitaran perakaunan: dokumen sumber → jurnal → buku besar → imbangan duga → pelarasan → penyata kewangan → penutupan → imbangan duga selepas penutupan.

Jurnal pelarasan lazim: hasil terakru, hasil terdahulu, perbelanjaan terakru, perbelanjaan terdahulu, susut nilai, hutang lapuk dan peruntukan hutang ragu, inventori akhir.

Imbangan duga hanya membuktikan kesamaan debit dan kredit; ia tidak membuktikan ketiadaan ralat (contoh: urus niaga tertinggal sepenuhnya, atau salah akaun).

Susut nilai garis lurus = (Kos − Nilai sisa) ÷ Usia guna; baki berkurangan = Kadar × Nilai buku bersih; jumlah angka tahun = (n(n+1))÷2 sebagai penyebut.

Untung kasar = Jualan − Kos jualan; Kos jualan = Inventori awal + Belian − Pulangan belian + Angkutan masuk − Inventori akhir.

Peruntukan hutang ragu diiktiraf atas baki belum terima bersih selepas hutang lapuk dihapuskira; kenaikan peruntukan ialah perbelanjaan, penurunan ialah hasil.

Penyata kedudukan kewangan format: Aset bukan semasa, Aset semasa, Ekuiti, Liabiliti bukan semasa, Liabiliti semasa; jumlah aset = jumlah ekuiti dan liabiliti.

Jurnal penutup memindahkan hasil dan perbelanjaan ke akaun Untung Rugi; baki untung dipindahkan ke akaun Modal atau Untung Terkumpul.

Kos perolehan aset termasuk harga belian, duti, kos pengangkutan, pemasangan dan ujian; tidak termasuk kos latihan kakitangan atau kerugian awal operasi.

MFRS 116: susut nilai bermula apabila aset tersedia untuk digunakan; tanah biasanya tidak disusutnilaikan, bangunan ya.

Model penilaian semula (MFRS 116): kenaikan nilai diiktiraf dalam OCI dan dikumpul dalam rizab penilaian semula; penurunan nilai diiktiraf dalam untung rugi melainkan ia membalikkan kenaikan terdahulu.

Pelupusan aset: untung/rugi = Hasil pelupusan − Nilai buku bersih pada tarikh pelupusan; susut nilai tahun semasa dikira sehingga tarikh pelupusan.

MFRS 138: aset tak ketara dengan usia guna terhad disusutnilaikan; goodwill dan aset tak ketara dengan usia tidak terhad diuji untuk kemerosotan nilai setiap tahun.

MFRS 102 Inventori: dinilai pada kos atau nilai bersih boleh direalisasi, mana yang lebih rendah; kos tidak termasuk kos luar biasa dan kos penyimpanan (kecuali perlu dalam proses).

MFRS 137: peruntukan diiktiraf hanya jika ada obligasi semasa akibat peristiwa lalu, aliran keluar berkemungkinan besar, dan amaun boleh dianggarkan dengan pasti.

Liabiliti kontinjen tidak diiktiraf dalam penyata; ia didedahkan melainkan kemungkinan aliran keluar adalah jauh (remote).

MFRS 9: aset kewangan pada kos terlunas menggunakan kaedah faedah berkesan; kerugian kredit dijangka diiktiraf walaupun belum berlaku keingkaran.

Perjanjian perkongsian mengawal nisbah untung, gaji rakan, faedah modal dan faedah ambilan; jika tiada perjanjian, Akta Perkongsian 1961 menganggap untung dibahagi sama rata.

Akaun semasa rakan merekod gaji, faedah modal, bahagian untung, ambilan dan faedah ambilan; modal tetap tidak berubah kecuali pelarasan modal.

Faedah modal dikira atas baki modal tetap; faedah ambilan dikira atas ambilan dan menjadi hasil perkongsian (kredit akaun semasa).

Untung perkongsian dibahagi dalam nisbah perkongsian selepas ditolak gaji dan faedah modal; susunan ini mempengaruhi amaun setiap rakan.

Kemasukan rakan baharu: premium (goodwill) dibayar kepada rakan lama mengikut nisbah pengorbanan; goodwill boleh dihapuskira kepada akaun modal semua rakan mengikut nisbah baharu.

Pengunduran rakan: aset dinilai semula, goodwill diiktiraf, dan baki akaun modal serta semasa rakan yang keluar dijelaskan mengikut terma perjanjian.

Pembubaran: susunan pembayaran ialah pemiutang luar, pinjaman rakan, kemudian modal rakan; lebihan modal (modal berlebihan) ditanggung rakan lain mengikut nisbah perkongsian.

Akaun realisasi merekod pelupusan aset dan pembayaran liabiliti; untung atau rugi realisasi dibahagi mengikut nisbah perkongsian.

Akta Syarikat 2016: saham biasa dan saham keutamaan boleh diterbitkan; saham keutamaan menerima dividen tetap dan keutamaan dalam pembubaran tetapi biasanya tiada hak mengundi.

Terbitan saham pada premium: premium dikreditkan ke Akaun Premium Saham, bukan ke untung rugi; ia sebahagian daripada ekuiti.

Dividen hanya diisytiharkan daripada untung boleh diagihkan; dividen cadangan diiktiraf sebagai liabiliti hanya apabila diluluskan dalam mesyuarat agung.

Saham perbendaharaan ialah saham biasa yang dibeli semula oleh syarikat; ia ditolak daripada ekuiti dan tiada dividen atau hak mengundi.

Bonus issue menggunakan rizab (premium saham, untung terkumpul) untuk menerbitkan saham percuma; tiada tunai masuk dan jumlah ekuiti tidak berubah.

Rights issue menawarkan saham baharu kepada pemegang sedia ada pada harga diskaun; hasil tunai masuk dan ekuiti bertambah.

Penyata perubahan ekuiti menunjukkan modal saham, premium, rizab dan untung terkumpul serta pergerakan dividen dan terbitan saham sepanjang tahun.

MFRS 10: kawalan wujud apabila pelabur mempunyai kuasa, pendedahan kepada pulangan berubah, dan keupayaan menggunakan kuasa untuk mempengaruhi pulangan; penyata disatukan diperlukan.

MFRS 107 mengklasifikasikan aliran tunai kepada aktiviti operasi, pelaburan dan pembiayaan; faedah dan dividen dibayar boleh dikelaskan sebagai pembiayaan atau operasi dengan pendedahan dasar konsisten.

Kaedah tidak langsung: untung sebelum cukai dilaraskan untuk susut nilai, untung/rugi pelupusan, perubahan modal kerja, kemudian cukai dan faedah dibayar.

Kenaikan belum terima dan inventori mengurangkan tunai operasi; kenaikan belum bayar menambah tunai operasi.

Susut nilai ditambah balik kerana ia perbelanjaan bukan tunai; pembelian aset tetap muncul dalam aktiviti pelaburan, bukan operasi.

Aliran tunai bersih = Tunai operasi + Tunai pelaburan + Tunai pembiayaan; ia mesti menyamai perubahan tunai dan setara tunai sepanjang tempoh.

Nisbah kecairan: semasa = Aset semasa ÷ Liabiliti semasa; cepat = (Aset semasa − Inventori) ÷ Liabiliti semasa.

Nisbah keberuntungan: margin untung kasar = Untung kasar ÷ Jualan; pulangan atas ekuiti = Untung bersih ÷ Ekuiti purata.

Nisbah kecekapan: pusing ganti inventori = Kos jualan ÷ Inventori purata; tempoh kutipan belum terima = (Belum terima ÷ Jualan kredit) × 365 hari.

Analisis DuPont: ROE = Margin untung bersih × Pusing ganti jumlah aset × Pengganda ekuiti (Jumlah aset ÷ Ekuiti).

Kos tetap tidak berubah mengikut jumlah dalam julat relevan; kos berubah berubah mengikut jumlah; kos separuh berubah mempunyai komponen tetap dan berubah.

Titik pulang modal (unit) = Kos tetap ÷ Margin sumbangan seunit; margin sumbangan = Harga jualan − Kos berubah seunit.

Margin keselamatan = Jualan sebenar − Jualan titik pulang modal; nisbah margin keselamatan = Margin keselamatan ÷ Jualan sebenar.

Kos produk terdiri daripada bahan langsung, buruh langsung dan overhed pengeluaran; kos tempoh (pentadbiran, jualan) dibelanjakan dalam tempoh berlaku.

Overhed pengeluaran diserap menggunakan kadar pratentu = Overhed belanjawan ÷ Asas aktiviti belanjawan (contoh jam buruh langsung).

Lebih serapan berlaku apabila overhed diserap melebihi overhed sebenar; kurang serapan apabila sebaliknya; perbezaan dilupuskan ke kos jualan atau dibahagi antara inventori dan kos jualan.

Kaedah pengekosan proses: unit setara = Unit siap + (Unit dalam proses × Peratus siap); kos seunit = Kos terkumpul ÷ Unit setara.

Kos relevan untuk keputusan: kos masa depan yang berbeza antara alternatif; kos tenggelam dan kos tetap yang tidak berubah adalah tidak relevan.

Pengekosan berdasarkan aktiviti (ABC) menyerap overhed mengikut pemacu kos seperti bilangan persediaan dan bilangan pesanan, mengurangkan herotan pengekosan tradisional.

Entiti sektor awam dan organisasi bukan untung tidak bertujuan memperoleh untung; lebihan hasil di atas perbelanjaan digunakan semula untuk objektif entiti.

Asas perakaunan sektor awam Malaysia: piawaian MPSAS berasaskan akruan untuk kerajaan persekutuan dan negeri; dana diasingkan mengikut sumber dan tujuan.

Penerimaan utama organisasi bukan untung: yuran keahlian, derma, sumbangan, geran dan hasil aktiviti pengumpulan dana.

Penyata aktiviti menunjukkan hasil, perbelanjaan dan lebihan atau defisit; penyata kedudukan kewangan menunjukkan aset, liabiliti dan dana terkumpul.

Derma dan sumbangan diiktiraf sebagai hasil apabila diterima atau bila syarat pengiktirafan dipenuhi; derma bertujuan khusus boleh diasingkan sebagai dana terhad.

Akaun penerimaan dan pembayaran merekod tunai sahaja; ia berbeza daripada penyata aktiviti yang menggunakan asas akruan dan termasuk item bukan tunai seperti susut nilai.

Belanjawan sektor awam melalui kawalan peruntukan: perbelanjaan melebihi peruntukan memerlukan kelulusan tambahan; lebihan peruntukan dipulangkan.

Akauntabiliti sektor awam melibatkan Ketua Audit Negara, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) dan pelaporan prestasi selain pematuhan kewangan.

Aset warisan dan infrastruktur dalam sektor awam boleh diiktiraf mengikut dasar perakaunan entiti; pendedahan dasar diperlukan kerana penilaiannya sukar.

Persamaan perakaunan: Aset = Liabiliti + Ekuiti; setiap urus niaga mengekalkan kesamaan ini (double entry).

Ciri kualitatif penyata kewangan (IASB Conceptual Framework 2018): relevan dan penyampaian setia (fundamental); kebolehbandingan, kebolehsahkan, ketepatan masa, kebolehfahaman (enhancing).

Konsep entiti berasingan: urus niaga perniagaan diasingkan daripada urus niaga pemilik; modal pemilik ialah liabiliti perniagaan kepada pemilik.

Asas akruan: hasil diiktiraf apabila diperoleh dan perbelanjaan apabila ditanggung, bukan apabila tunai berubah tangan; asas tunai hanya untuk entiti tertentu.

Andaian berterusan (going concern): penyata disediakan dengan andaian entiti akan beroperasi dalam masa boleh nampak; jika tidak, asas pelupusan digunakan.

Pengiktirafan hasil (MFRS 15): lima langkah - kontrak, obligasi prestasi, harga urus niaga, agihan harga, pengiktirafan apabila obligasi dipenuhi.

Belanjawan vs penyata: penyata kewangan melaporkan masa lalu; belanjawan dan unjuran adalah ramalan dan bukan sebahagian daripada penyata kewangan bertaraf.

Pengguna penyata: pelabur, pemberi pinjaman, pembekal, pekerja, kerajaan, pelanggan - setiap satu memerlukan maklumat berbeza daripada set penyata yang sama.

Badan pengawalseliaan Malaysia: MASB mengeluarkan MFRS/MPERS; MPERS untuk entiti persendirian bukan entiti awam, MFRS untuk entiti awam dan entiti berkepentingan awam.

Kitaran perakaunan: dokumen sumber → jurnal → buku besar → imbangan duga → pelarasan → penyata kewangan → penutupan → imbangan duga selepas penutupan.

Jurnal pelarasan lazim: hasil terakru, hasil terdahulu, perbelanjaan terakru, perbelanjaan terdahulu, susut nilai, hutang lapuk dan peruntukan hutang ragu, inventori akhir.

Imbangan duga hanya membuktikan kesamaan debit dan kredit; ia tidak membuktikan ketiadaan ralat (contoh: urus niaga tertinggal sepenuhnya, atau salah akaun).

Susut nilai garis lurus = (Kos − Nilai sisa) ÷ Usia guna; baki berkurangan = Kadar × Nilai buku bersih; jumlah angka tahun = (n(n+1))÷2 sebagai penyebut.

Untung kasar = Jualan − Kos jualan; Kos jualan = Inventori awal + Belian − Pulangan belian + Angkutan masuk − Inventori akhir.

Peruntukan hutang ragu diiktiraf atas baki belum terima bersih selepas hutang lapuk dihapuskira; kenaikan peruntukan ialah perbelanjaan, penurunan ialah hasil.

Penyata kedudukan kewangan format: Aset bukan semasa, Aset semasa, Ekuiti, Liabiliti bukan semasa, Liabiliti semasa; jumlah aset = jumlah ekuiti dan liabiliti.

Jurnal penutup memindahkan hasil dan perbelanjaan ke akaun Untung Rugi; baki untung dipindahkan ke akaun Modal atau Untung Terkumpul.

Kos perolehan aset termasuk harga belian, duti, kos pengangkutan, pemasangan dan ujian; tidak termasuk kos latihan kakitangan atau kerugian awal operasi.

MFRS 116: susut nilai bermula apabila aset tersedia untuk digunakan; tanah biasanya tidak disusutnilaikan, bangunan ya.

Model penilaian semula (MFRS 116): kenaikan nilai diiktiraf dalam OCI dan dikumpul dalam rizab penilaian semula; penurunan nilai diiktiraf dalam untung rugi melainkan ia membalikkan kenaikan terdahulu.

Pelupusan aset: untung/rugi = Hasil pelupusan − Nilai buku bersih pada tarikh pelupusan; susut nilai tahun semasa dikira sehingga tarikh pelupusan.

MFRS 138: aset tak ketara dengan usia guna terhad disusutnilaikan; goodwill dan aset tak ketara dengan usia tidak terhad diuji untuk kemerosotan nilai setiap tahun.

MFRS 102 Inventori: dinilai pada kos atau nilai bersih boleh direalisasi, mana yang lebih rendah; kos tidak termasuk kos luar biasa dan kos penyimpanan (kecuali perlu dalam proses).

MFRS 137: peruntukan diiktiraf hanya jika ada obligasi semasa akibat peristiwa lalu, aliran keluar berkemungkinan besar, dan amaun boleh dianggarkan dengan pasti.

Liabiliti kontinjen tidak diiktiraf dalam penyata; ia didedahkan melainkan kemungkinan aliran keluar adalah jauh (remote).

MFRS 9: aset kewangan pada kos terlunas menggunakan kaedah faedah berkesan; kerugian kredit dijangka diiktiraf walaupun belum berlaku keingkaran.

Perjanjian perkongsian mengawal nisbah untung, gaji rakan, faedah modal dan faedah ambilan; jika tiada perjanjian, Akta Perkongsian 1961 menganggap untung dibahagi sama rata.

Akaun semasa rakan merekod gaji, faedah modal, bahagian untung, ambilan dan faedah ambilan; modal tetap tidak berubah kecuali pelarasan modal.

Faedah modal dikira atas baki modal tetap; faedah ambilan dikira atas ambilan dan menjadi hasil perkongsian (kredit akaun semasa).

Untung perkongsian dibahagi dalam nisbah perkongsian selepas ditolak gaji dan faedah modal; susunan ini mempengaruhi amaun setiap rakan.

Kemasukan rakan baharu: premium (goodwill) dibayar kepada rakan lama mengikut nisbah pengorbanan; goodwill boleh dihapuskira kepada akaun modal semua rakan mengikut nisbah baharu.

Pengunduran rakan: aset dinilai semula, goodwill diiktiraf, dan baki akaun modal serta semasa rakan yang keluar dijelaskan mengikut terma perjanjian.

Pembubaran: susunan pembayaran ialah pemiutang luar, pinjaman rakan, kemudian modal rakan; lebihan modal (modal berlebihan) ditanggung rakan lain mengikut nisbah perkongsian.

Akaun realisasi merekod pelupusan aset dan pembayaran liabiliti; untung atau rugi realisasi dibahagi mengikut nisbah perkongsian.

Akta Syarikat 2016: saham biasa dan saham keutamaan boleh diterbitkan; saham keutamaan menerima dividen tetap dan keutamaan dalam pembubaran tetapi biasanya tiada hak mengundi.

Terbitan saham pada premium: premium dikreditkan ke Akaun Premium Saham, bukan ke untung rugi; ia sebahagian daripada ekuiti.

Dividen hanya diisytiharkan daripada untung boleh diagihkan; dividen cadangan diiktiraf sebagai liabiliti hanya apabila diluluskan dalam mesyuarat agung.

Saham perbendaharaan ialah saham biasa yang dibeli semula oleh syarikat; ia ditolak daripada ekuiti dan tiada dividen atau hak mengundi.

Bonus issue menggunakan rizab (premium saham, untung terkumpul) untuk menerbitkan saham percuma; tiada tunai masuk dan jumlah ekuiti tidak berubah.

Rights issue menawarkan saham baharu kepada pemegang sedia ada pada harga diskaun; hasil tunai masuk dan ekuiti bertambah.

Penyata perubahan ekuiti menunjukkan modal saham, premium, rizab dan untung terkumpul serta pergerakan dividen dan terbitan saham sepanjang tahun.

MFRS 10: kawalan wujud apabila pelabur mempunyai kuasa, pendedahan kepada pulangan berubah, dan keupayaan menggunakan kuasa untuk mempengaruhi pulangan; penyata disatukan diperlukan.

MFRS 107 mengklasifikasikan aliran tunai kepada aktiviti operasi, pelaburan dan pembiayaan; faedah dan dividen dibayar boleh dikelaskan sebagai pembiayaan atau operasi dengan pendedahan dasar konsisten.

Kaedah tidak langsung: untung sebelum cukai dilaraskan untuk susut nilai, untung/rugi pelupusan, perubahan modal kerja, kemudian cukai dan faedah dibayar.

Kenaikan belum terima dan inventori mengurangkan tunai operasi; kenaikan belum bayar menambah tunai operasi.

Susut nilai ditambah balik kerana ia perbelanjaan bukan tunai; pembelian aset tetap muncul dalam aktiviti pelaburan, bukan operasi.

Aliran tunai bersih = Tunai operasi + Tunai pelaburan + Tunai pembiayaan; ia mesti menyamai perubahan tunai dan setara tunai sepanjang tempoh.

Nisbah kecairan: semasa = Aset semasa ÷ Liabiliti semasa; cepat = (Aset semasa − Inventori) ÷ Liabiliti semasa.

Nisbah keberuntungan: margin untung kasar = Untung kasar ÷ Jualan; pulangan atas ekuiti = Untung bersih ÷ Ekuiti purata.

Nisbah kecekapan: pusing ganti inventori = Kos jualan ÷ Inventori purata; tempoh kutipan belum terima = (Belum terima ÷ Jualan kredit) × 365 hari.

Analisis DuPont: ROE = Margin untung bersih × Pusing ganti jumlah aset × Pengganda ekuiti (Jumlah aset ÷ Ekuiti).

Kos tetap tidak berubah mengikut jumlah dalam julat relevan; kos berubah berubah mengikut jumlah; kos separuh berubah mempunyai komponen tetap dan berubah.

Titik pulang modal (unit) = Kos tetap ÷ Margin sumbangan seunit; margin sumbangan = Harga jualan − Kos berubah seunit.

Margin keselamatan = Jualan sebenar − Jualan titik pulang modal; nisbah margin keselamatan = Margin keselamatan ÷ Jualan sebenar.

Kos produk terdiri daripada bahan langsung, buruh langsung dan overhed pengeluaran; kos tempoh (pentadbiran, jualan) dibelanjakan dalam tempoh berlaku.

Overhed pengeluaran diserap menggunakan kadar pratentu = Overhed belanjawan ÷ Asas aktiviti belanjawan (contoh jam buruh langsung).

Lebih serapan berlaku apabila overhed diserap melebihi overhed sebenar; kurang serapan apabila sebaliknya; perbezaan dilupuskan ke kos jualan atau dibahagi antara inventori dan kos jualan.

Kaedah pengekosan proses: unit setara = Unit siap + (Unit dalam proses × Peratus siap); kos seunit = Kos terkumpul ÷ Unit setara.

Kos relevan untuk keputusan: kos masa depan yang berbeza antara alternatif; kos tenggelam dan kos tetap yang tidak berubah adalah tidak relevan.

Pengekosan berdasarkan aktiviti (ABC) menyerap overhed mengikut pemacu kos seperti bilangan persediaan dan bilangan pesanan, mengurangkan herotan pengekosan tradisional.

Entiti sektor awam dan organisasi bukan untung tidak bertujuan memperoleh untung; lebihan hasil di atas perbelanjaan digunakan semula untuk objektif entiti.

Asas perakaunan sektor awam Malaysia: piawaian MPSAS berasaskan akruan untuk kerajaan persekutuan dan negeri; dana diasingkan mengikut sumber dan tujuan.

Penerimaan utama organisasi bukan untung: yuran keahlian, derma, sumbangan, geran dan hasil aktiviti pengumpulan dana.

Penyata aktiviti menunjukkan hasil, perbelanjaan dan lebihan atau defisit; penyata kedudukan kewangan menunjukkan aset, liabiliti dan dana terkumpul.

Derma dan sumbangan diiktiraf sebagai hasil apabila diterima atau bila syarat pengiktirafan dipenuhi; derma bertujuan khusus boleh diasingkan sebagai dana terhad.

Akaun penerimaan dan pembayaran merekod tunai sahaja; ia berbeza daripada penyata aktiviti yang menggunakan asas akruan dan termasuk item bukan tunai seperti susut nilai.

Belanjawan sektor awam melalui kawalan peruntukan: perbelanjaan melebihi peruntukan memerlukan kelulusan tambahan; lebihan peruntukan dipulangkan.

Akauntabiliti sektor awam melibatkan Ketua Audit Negara, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) dan pelaporan prestasi selain pematuhan kewangan.

Aset warisan dan infrastruktur dalam sektor awam boleh diiktiraf mengikut dasar perakaunan entiti; pendedahan dasar diperlukan kerana penilaiannya sukar.

Persamaan perakaunan: Aset = Liabiliti + Ekuiti; setiap urus niaga mengekalkan kesamaan ini (double entry).

Ciri kualitatif penyata kewangan (IASB Conceptual Framework 2018): relevan dan penyampaian setia (fundamental); kebolehbandingan, kebolehsahkan, ketepatan masa, kebolehfahaman (enhancing).

Konsep entiti berasingan: urus niaga perniagaan diasingkan daripada urus niaga pemilik; modal pemilik ialah liabiliti perniagaan kepada pemilik.

Asas akruan: hasil diiktiraf apabila diperoleh dan perbelanjaan apabila ditanggung, bukan apabila tunai berubah tangan; asas tunai hanya untuk entiti tertentu.

Andaian berterusan (going concern): penyata disediakan dengan andaian entiti akan beroperasi dalam masa boleh nampak; jika tidak, asas pelupusan digunakan.

Pengiktirafan hasil (MFRS 15): lima langkah - kontrak, obligasi prestasi, harga urus niaga, agihan harga, pengiktirafan apabila obligasi dipenuhi.

Belanjawan vs penyata: penyata kewangan melaporkan masa lalu; belanjawan dan unjuran adalah ramalan dan bukan sebahagian daripada penyata kewangan bertaraf.

Pengguna penyata: pelabur, pemberi pinjaman, pembekal, pekerja, kerajaan, pelanggan - setiap satu memerlukan maklumat berbeza daripada set penyata yang sama.

Badan pengawalseliaan Malaysia: MASB mengeluarkan MFRS/MPERS; MPERS untuk entiti persendirian bukan entiti awam, MFRS untuk entiti awam dan entiti berkepentingan awam.

Kitaran perakaunan: dokumen sumber → jurnal → buku besar → imbangan duga → pelarasan → penyata kewangan → penutupan → imbangan duga selepas penutupan.

Jurnal pelarasan lazim: hasil terakru, hasil terdahulu, perbelanjaan terakru, perbelanjaan terdahulu, susut nilai, hutang lapuk dan peruntukan hutang ragu, inventori akhir.

Imbangan duga hanya membuktikan kesamaan debit dan kredit; ia tidak membuktikan ketiadaan ralat (contoh: urus niaga tertinggal sepenuhnya, atau salah akaun).

Susut nilai garis lurus = (Kos − Nilai sisa) ÷ Usia guna; baki berkurangan = Kadar × Nilai buku bersih; jumlah angka tahun = (n(n+1))÷2 sebagai penyebut.

Untung kasar = Jualan − Kos jualan; Kos jualan = Inventori awal + Belian − Pulangan belian + Angkutan masuk − Inventori akhir.

Peruntukan hutang ragu diiktiraf atas baki belum terima bersih selepas hutang lapuk dihapuskira; kenaikan peruntukan ialah perbelanjaan, penurunan ialah hasil.

Penyata kedudukan kewangan format: Aset bukan semasa, Aset semasa, Ekuiti, Liabiliti bukan semasa, Liabiliti semasa; jumlah aset = jumlah ekuiti dan liabiliti.

Jurnal penutup memindahkan hasil dan perbelanjaan ke akaun Untung Rugi; baki untung dipindahkan ke akaun Modal atau Untung Terkumpul.

Kos perolehan aset termasuk harga belian, duti, kos pengangkutan, pemasangan dan ujian; tidak termasuk kos latihan kakitangan atau kerugian awal operasi.

MFRS 116: susut nilai bermula apabila aset tersedia untuk digunakan; tanah biasanya tidak disusutnilaikan, bangunan ya.

Model penilaian semula (MFRS 116): kenaikan nilai diiktiraf dalam OCI dan dikumpul dalam rizab penilaian semula; penurunan nilai diiktiraf dalam untung rugi melainkan ia membalikkan kenaikan terdahulu.

Pelupusan aset: untung/rugi = Hasil pelupusan − Nilai buku bersih pada tarikh pelupusan; susut nilai tahun semasa dikira sehingga tarikh pelupusan.

MFRS 138: aset tak ketara dengan usia guna terhad disusutnilaikan; goodwill dan aset tak ketara dengan usia tidak terhad diuji untuk kemerosotan nilai setiap tahun.

MFRS 102 Inventori: dinilai pada kos atau nilai bersih boleh direalisasi, mana yang lebih rendah; kos tidak termasuk kos luar biasa dan kos penyimpanan (kecuali perlu dalam proses).

MFRS 137: peruntukan diiktiraf hanya jika ada obligasi semasa akibat peristiwa lalu, aliran keluar berkemungkinan besar, dan amaun boleh dianggarkan dengan pasti.

Liabiliti kontinjen tidak diiktiraf dalam penyata; ia didedahkan melainkan kemungkinan aliran keluar adalah jauh (remote).

MFRS 9: aset kewangan pada kos terlunas menggunakan kaedah faedah berkesan; kerugian kredit dijangka diiktiraf walaupun belum berlaku keingkaran.

Perjanjian perkongsian mengawal nisbah untung, gaji rakan, faedah modal dan faedah ambilan; jika tiada perjanjian, Akta Perkongsian 1961 menganggap untung dibahagi sama rata.

Akaun semasa rakan merekod gaji, faedah modal, bahagian untung, ambilan dan faedah ambilan; modal tetap tidak berubah kecuali pelarasan modal.

Faedah modal dikira atas baki modal tetap; faedah ambilan dikira atas ambilan dan menjadi hasil perkongsian (kredit akaun semasa).

Untung perkongsian dibahagi dalam nisbah perkongsian selepas ditolak gaji dan faedah modal; susunan ini mempengaruhi amaun setiap rakan.

Kemasukan rakan baharu: premium (goodwill) dibayar kepada rakan lama mengikut nisbah pengorbanan; goodwill boleh dihapuskira kepada akaun modal semua rakan mengikut nisbah baharu.

Pengunduran rakan: aset dinilai semula, goodwill diiktiraf, dan baki akaun modal serta semasa rakan yang keluar dijelaskan mengikut terma perjanjian.

Pembubaran: susunan pembayaran ialah pemiutang luar, pinjaman rakan, kemudian modal rakan; lebihan modal (modal berlebihan) ditanggung rakan lain mengikut nisbah perkongsian.

Akaun realisasi merekod pelupusan aset dan pembayaran liabiliti; untung atau rugi realisasi dibahagi mengikut nisbah perkongsian.

Akta Syarikat 2016: saham biasa dan saham keutamaan boleh diterbitkan; saham keutamaan menerima dividen tetap dan keutamaan dalam pembubaran tetapi biasanya tiada hak mengundi.

Terbitan saham pada premium: premium dikreditkan ke Akaun Premium Saham, bukan ke untung rugi; ia sebahagian daripada ekuiti.

Dividen hanya diisytiharkan daripada untung boleh diagihkan; dividen cadangan diiktiraf sebagai liabiliti hanya apabila diluluskan dalam mesyuarat agung.

Saham perbendaharaan ialah saham biasa yang dibeli semula oleh syarikat; ia ditolak daripada ekuiti dan tiada dividen atau hak mengundi.

Bonus issue menggunakan rizab (premium saham, untung terkumpul) untuk menerbitkan saham percuma; tiada tunai masuk dan jumlah ekuiti tidak berubah.

Rights issue menawarkan saham baharu kepada pemegang sedia ada pada harga diskaun; hasil tunai masuk dan ekuiti bertambah.

Penyata perubahan ekuiti menunjukkan modal saham, premium, rizab dan untung terkumpul serta pergerakan dividen dan terbitan saham sepanjang tahun.

MFRS 10: kawalan wujud apabila pelabur mempunyai kuasa, pendedahan kepada pulangan berubah, dan keupayaan menggunakan kuasa untuk mempengaruhi pulangan; penyata disatukan diperlukan.

MFRS 107 mengklasifikasikan aliran tunai kepada aktiviti operasi, pelaburan dan pembiayaan; faedah dan dividen dibayar boleh dikelaskan sebagai pembiayaan atau operasi dengan pendedahan dasar konsisten.

Kaedah tidak langsung: untung sebelum cukai dilaraskan untuk susut nilai, untung/rugi pelupusan, perubahan modal kerja, kemudian cukai dan faedah dibayar.

Kenaikan belum terima dan inventori mengurangkan tunai operasi; kenaikan belum bayar menambah tunai operasi.

Susut nilai ditambah balik kerana ia perbelanjaan bukan tunai; pembelian aset tetap muncul dalam aktiviti pelaburan, bukan operasi.

Aliran tunai bersih = Tunai operasi + Tunai pelaburan + Tunai pembiayaan; ia mesti menyamai perubahan tunai dan setara tunai sepanjang tempoh.

Nisbah kecairan: semasa = Aset semasa ÷ Liabiliti semasa; cepat = (Aset semasa − Inventori) ÷ Liabiliti semasa.

Nisbah keberuntungan: margin untung kasar = Untung kasar ÷ Jualan; pulangan atas ekuiti = Untung bersih ÷ Ekuiti purata.

Nisbah kecekapan: pusing ganti inventori = Kos jualan ÷ Inventori purata; tempoh kutipan belum terima = (Belum terima ÷ Jualan kredit) × 365 hari.

Analisis DuPont: ROE = Margin untung bersih × Pusing ganti jumlah aset × Pengganda ekuiti (Jumlah aset ÷ Ekuiti).

Kos tetap tidak berubah mengikut jumlah dalam julat relevan; kos berubah berubah mengikut jumlah; kos separuh berubah mempunyai komponen tetap dan berubah.

Titik pulang modal (unit) = Kos tetap ÷ Margin sumbangan seunit; margin sumbangan = Harga jualan − Kos berubah seunit.

Margin keselamatan = Jualan sebenar − Jualan titik pulang modal; nisbah margin keselamatan = Margin keselamatan ÷ Jualan sebenar.

Kos produk terdiri daripada bahan langsung, buruh langsung dan overhed pengeluaran; kos tempoh (pentadbiran, jualan) dibelanjakan dalam tempoh berlaku.

Overhed pengeluaran diserap menggunakan kadar pratentu = Overhed belanjawan ÷ Asas aktiviti belanjawan (contoh jam buruh langsung).

Lebih serapan berlaku apabila overhed diserap melebihi overhed sebenar; kurang serapan apabila sebaliknya; perbezaan dilupuskan ke kos jualan atau dibahagi antara inventori dan kos jualan.

Kaedah pengekosan proses: unit setara = Unit siap + (Unit dalam proses × Peratus siap); kos seunit = Kos terkumpul ÷ Unit setara.

Kos relevan untuk keputusan: kos masa depan yang berbeza antara alternatif; kos tenggelam dan kos tetap yang tidak berubah adalah tidak relevan.

Pengekosan berdasarkan aktiviti (ABC) menyerap overhed mengikut pemacu kos seperti bilangan persediaan dan bilangan pesanan, mengurangkan herotan pengekosan tradisional.

Entiti sektor awam dan organisasi bukan untung tidak bertujuan memperoleh untung; lebihan hasil di atas perbelanjaan digunakan semula untuk objektif entiti.

Asas perakaunan sektor awam Malaysia: piawaian MPSAS berasaskan akruan untuk kerajaan persekutuan dan negeri; dana diasingkan mengikut sumber dan tujuan.

Penerimaan utama organisasi bukan untung: yuran keahlian, derma, sumbangan, geran dan hasil aktiviti pengumpulan dana.

Penyata aktiviti menunjukkan hasil, perbelanjaan dan lebihan atau defisit; penyata kedudukan kewangan menunjukkan aset, liabiliti dan dana terkumpul.

Derma dan sumbangan diiktiraf sebagai hasil apabila diterima atau bila syarat pengiktirafan dipenuhi; derma bertujuan khusus boleh diasingkan sebagai dana terhad.

Akaun penerimaan dan pembayaran merekod tunai sahaja; ia berbeza daripada penyata aktiviti yang menggunakan asas akruan dan termasuk item bukan tunai seperti susut nilai.

Belanjawan sektor awam melalui kawalan peruntukan: perbelanjaan melebihi peruntukan memerlukan kelulusan tambahan; lebihan peruntukan dipulangkan.

Akauntabiliti sektor awam melibatkan Ketua Audit Negara, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) dan pelaporan prestasi selain pematuhan kewangan.

Aset warisan dan infrastruktur dalam sektor awam boleh diiktiraf mengikut dasar perakaunan entiti; pendedahan dasar diperlukan kerana penilaiannya sukar.