STPM Sejarah 940 key terms

Sistem hubungan antara raja atau sultan dengan pembesar dan rakyat berdasarkan taat setia dan pemberian wilayah atau hasil, yang menggerakkan pentadbiran negeri Melayu tradisional sebelum campur tangan Barat.

Struktur pemerintahan berpusat pada sultan dengan pembesar, undang-undang adat dan syariah, serta pembahagian kelas sosial yang mengawal politik dan ekonomi negeri Melayu sebelum penjajahan.

Golongan bangsawan yang dilantik sultan untuk mentadbir wilayah, memungut cukai dan mengetuai tentera, dan yang menjadi penghubung utama antara istana dengan rakyat.

Amalan petani menyerahkan sebahagian hasil tanaman kepada pembesar atau tuan tanah sebagai bayaran menggunakan tanah, yang mengikat mereka dalam hubungan hutang dan tanggungan.

Perjanjian antara British dan pembesar Perak yang membenarkan seorang Residen British ditempatkan di Perak untuk menasihati sultan, dan yang membuka jalan kepada pentadbiran kolonial di negeri Melayu.

Bentuk pentadbiran tidak langsung British di negeri Melayu Bersekutu, di mana seorang Residen menasihati sultan dalam semua hal kecuali adat dan agama Islam, tetapi pada praktiknya menguasai pentadbiran.

Gabungan Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang di bawah pentadbiran British melalui Sistem Residen, yang disatukan secara pentadbiran pada 1896 dengan seorang Residen Jeneral.

Negeri Johor, Kedah, Kelantan, Terengganu dan Perlis yang menerima Penasihat British dan bukannya Residen, dan yang mengekalkan lebih banyak kuasa sultan berbanding negeri bersekutu.

Kaedah kawalan British di negeri Melayu Tidak Bersekutu dan Sarawak, di mana seorang penasihat dilantik untuk memberi nasihat kepada sultan atau raja tanpa kuasa pentadbiran formal yang jelas.

Dasar British pada 1920-an yang memberi lebih banyak kuasa pentadbiran kepada sultan dan pembesar tempatan dalam hal tertentu, bertujuan mengurangkan kritikan terhadap kawalan kolonial.

Ekonomi negeri Melayu sebelum penjajahan yang bergantung pada padi, getah hutan, hasil laut dan perdagangan tukar barang, dengan lebihan kecil dan pengeluaran untuk keperluan sendiri.

Struktur ekonomi kolonial yang memisahkan sektor moden berorientasikan eksport seperti getah dan bijih timah, daripada sektor tradisional sara diri dalam kalangan penduduk tempatan.

Pekerja, terutamanya dari China dan India, yang dibawa masuk ke Tanah Melayu dan terikat dengan kontrak kerja serta hutang kepada majikan atau ejen pengambilan.

Masyarakat yang terdiri daripada kumpulan etnik berbeza yang hidup berdampingan tetapi berasingan dalam pekerjaan, tempat tinggal dan institusi, ciri yang menonjol di Tanah Melayu kolonial.

Strategi pentadbiran kolonial yang memisahkan kumpulan etnik mengikut pekerjaan dan kawasan, sekali gus mengurangkan kemungkinan mereka bersatu menentang pemerintah British.

Struktur pemerintahan British di Tanah Melayu, Borneo dan Singapura yang menggabungkan pegawai kolonial, sultan sebagai raja berperlembagaan dan birokrasi moden seperti jabatan cukai dan polis.

Bentuk pentadbiran British yang diperkenalkan pada 1946 yang menggabungkan negeri Melayu di bawah Gabenor British, memberi kewarganegaraan longgar dan mengurangkan kuasa sultan, sehingga ditentang hebat.

Perlembagaan yang menggantikan Malayan Union, memulihkan kedudukan sultan dan syarat kewarganegaraan yang lebih ketat, serta menjadi asas kepada kemerdekaan 1957.

Gerakan politik orang Melayu yang menentang Malayan Union dan menuntut kemerdekaan, berkembang melalui pertubuhan seperti UMNO dan akhbar serta kongres yang menyatukan pelbagai negeri.

Parti politik Melayu yang ditubuhkan pada 1946 untuk menentang Malayan Union, dan yang kemudian mengetuai perikatan politik menuju kemerdekaan dan memerintah Malaysia selepas 1957.

Kerjasama antara pemimpin Melayu, Cina dan India dalam Parti Perikatan yang bertujuan mencapai kemerdekaan melalui rundingan, dengan pertukaran konsesi dalam isu kewarganegaraan dan kedudukan istimewa.

Perjanjian antara delegasi Tanah Melayu dan kerajaan British yang menetapkan tarikh kemerdekaan pada 31 Ogos 1957 serta syarat peralihan kuasa dan bantuan pertahanan.

Undang-undang tertinggi Malaysia yang mengagihkan kuasa antara kerajaan persekutuan dan negeri, menetapkan hak asasi, kedudukan Islam, bahasa Melayu dan institusi raja berperlembagaan.

Lima prinsip ideologi negara yang diisytiharkan pada 1970 selepas rusuhan kaum 1969, bertujuan membina perpaduan melalui kepercayaan kepada Tuhan, kesetiaan kepada raja dan negara, serta kedaulatan undang-undang.

Rusuhan kaum selepas pilihan raya umum 1969 yang menyebabkan kehilangan nyawa dan harta, serta mendorong penggantungan parlimen dan pengenalan Dasar Ekonomi Baru.

Dasar pembangunan ekonomi 1971-1990 yang bertujuan membasmi kemiskinan dan menyusun semula masyarakat melalui penyertaan bumiputera dalam ekonomi, tanpa mengurangkan peluang kumpulan lain.

Dasar pembangunan Malaysia 1991-2000 yang meneruskan matlamat perpaduan dan pembasmian kemiskinan dengan penekanan lebih besar kepada pertumbuhan ekonomi dan penyertaan sektor swasta.

Gagasan yang diperkenalkan pada 1991 untuk menjadikan Malaysia negara maju menjelang 2020, dengan sembilan cabaran termasuk perpaduan, pembangunan ekonomi dan pembinaan masyarakat bermoral.

Cadangan pembentukan persekutuan yang menggabungkan Tanah Melayu, Singapura, Sabah, Sarawak dan Brunei, yang membawa kepada penubuhan Malaysia pada 16 September 1963.

Perjanjian antara British, Tanah Melayu, Sabah, Sarawak dan Singapura yang menetapkan syarat pembentukan Malaysia, termasuk jaminan hak dan autonomi negeri Borneo.

Suruhanjaya yang ditubuhkan pada 1962 untuk meninjau pendapat penduduk Sabah dan Sarawak tentang pembentukan Malaysia, dan yang melaporkan sokongan majoriti terhadap gagasan tersebut.

Kempen politik dan ketenteraan Indonesia menentang pembentukan Malaysia antara 1963 dan 1966 di bawah Presiden Sukarno, yang berakhir selepas perubahan kepimpinan di Indonesia.

Pertubuhan negara Asia Tenggara yang ditubuhkan pada 1967 melalui Deklarasi Bangkok untuk menggalakkan kerjasama ekonomi, sosial dan politik serta mengekalkan keamanan serantau.

Pendirian Malaysia dalam Perang Dingin yang tidak memihak kepada blok Barat atau Komunis, sebaliknya mengutamakan hubungan diplomatik dengan semua negara dan penyelesaian pertikaian secara aman.

Persaingan politik, ekonomi dan ketenteraan antara Amerika Syarikat dan Kesatuan Soviet selepas Perang Dunia Kedua yang membahagikan dunia kepada dua blok dan mempengaruhi dasar negara Asia Tenggara.

Konflik antara Vietnam Utara yang disokong komunis dan Vietnam Selatan yang disokong Amerika Syarikat, berakhir dengan penyatuan Vietnam di bawah komunis pada 1975.

Tanggapan bahawa kejatuhan satu negara Asia Tenggara kepada komunis akan menyebabkan negara jiran turut jatuh, yang menjadi asas campur tangan Amerika Syarikat di Vietnam.

Perubahan besar dalam pengeluaran bermula di Britain pada abad ke-18 melalui mesin, kilang dan tenaga wap, yang mengubah ekonomi agraria kepada industri dan mempercepatkan perdagangan serta imperialisme.

Dasar negara kuat meluaskan pengaruh dan wilayah ke atas negara lain melalui penaklukan, perjanjian atau tekanan ekonomi, yang memuncak di Asia dan Afrika pada abad ke-19.

Penguasaan sesebuah negara ke atas wilayah lain melalui penempatan, pentadbiran dan eksploitasi sumber, seperti pemerintahan British di Tanah Melayu dan Belanda di Hindia Timur.

Kesedaran dan gerakan untuk membentuk atau mempertahankan negara bangsa berdasarkan identiti bersama, yang mendorong kemerdekaan di Asia dan Afrika selepas Perang Dunia Kedua.

Proses pembebasan wilayah kolonial daripada kuasa penjajah dan pembentukan negara merdeka, yang pesat berlaku di Asia dan Afrika selepas 1945.

Revolusi 1789 yang menggulingkan monarki mutlak dan keistimewaan bangsawan di Perancis, menyebarkan idea kebebasan, kesamarataan dan persaudaraan ke seluruh Eropah.

Rangkaian revolusi pada 1917 yang menjatuhkan tsar dan membawa golongan Bolshevik pimpinan Lenin berkuasa, seterusnya membentuk Kesatuan Soviet dan memulakan blok komunis.

Fahaman politik dan ekonomi yang menuntut pemilikan bersama alat pengeluaran dan pemerintahan parti, yang mempengaruhi gerakan politik di Asia serta persaingan Perang Dingin.

Perang 1914-1918 antara kuasa Pakatan dan Kuasa Tengah yang berpunca daripada persaingan imperialisme, nasionalisme dan sistem pakatan, dan yang mengubah peta Eropah.

Perang 1939-1945 yang melibatkan kuasa Pakatan menentang Jerman Nazi, Itali dan Jepun, dan yang mempercepatkan kejatuhan empayar kolonial di Asia.

Pemerintahan tentera Jepun di Tanah Melayu, Singapura dan Borneo antara 1942 dan 1945, yang melemahkan wibawa British dan mencetuskan kesedaran politik penduduk tempatan.

Pengisytiharan 1941 oleh Britain dan Amerika Syarikat yang menegaskan hak setiap bangsa menentukan bentuk pemerintahan sendiri, dan yang kemudian dijadikan asas tuntutan dekolonisasi.

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang ditubuhkan pada 1945 untuk mengekalkan keamanan dunia, menyelesaikan pertikaian secara aman dan menyokong kemerdekaan wilayah jajahan.

Sistem pengasingan kaum di Afrika Selatan yang memberi keistimewaan kepada kulit putih dan menindas golongan bukan kulit putih, dan yang ditamatkan secara berperingkat pada awal 1990-an.

Perlembagaan bertulis negeri Melayu seperti Johor dan Terengganu yang menetapkan kuasa sultan, syarat warisan takhta dan hak rakyat, dan yang dijadikan asas pentadbiran moden.