Latei met te weinig oplegging bij een bredere gevelopening
Bij de renovatie van een tussenwoning uit 1932 moet de achtergevel een bredere opening krijgen. De bestaande doorgang naar de keuken is 1,6 meter breed en wordt 2,4 meter breed, zodat er een schuifpui in past. De gevel is een dragende bakstenen muur van 22 centimeter dik; de vloer van de eerste verdieping ligt erop. Boven de oude opening zit een betonnen latei. Als de kozijnen en het metselwerk onder de latei zijn weggehaald, zie je dat de latei aan de rechterkant maar 5 centimeter op het metselwerk ligt. In de hoek boven de opening loopt een trapsgewijze scheur van ongeveer 3 millimeter breed door de stootvoegen. De opdrachtgever wil zo snel mogelijk verder, want de schuifpui komt over twee weken. De uitvoerder is die dag niet aanwezig.
1. Wat doe je direct als je de scheur en de oplegging van 5 centimeter ziet, en wat doe je vooral niet?
Read the worked answer
Je stopt met slopen. De opening is nu breder dan waar de latei op berekend is en de latei ligt aan één kant maar 5 cm op het metselwerk. Die 5 cm kan de belasting van de vloer erboven niet opnemen; de trapsgewijze scheur in de stootvoegen laat zien dat het metselwerk al aan het scheuren is en de latei aan het einde aan het indrukken is.
Wat je meteen doet:
- niet verder slopen en aanwezige stempels laten staan;
- de opening ondersteunen met stempels en een juk of een stalen kolom;
- foto's maken met een duimstok naast de 5 cm;
- de uitvoerder en de constructeur bellen en het werk stilzetten.
Wat je niet doet: de scheur dichtsmeren of 'even' een paar stenen bijmetselen. Dan verberg je het probleem en loopt de verzakking door.
2. Hoeveel oplegging hoort een latei te hebben en welke oplossing stel je voor bij deze opening van 2,4 meter?
Read the worked answer
Vuistregel: een latei moet aan elke kant minimaal 10 cm op het metselwerk liggen; bij grotere openingen of zware belasting meer. De constructeur bepaalt de definitieve maat. Bij een muur van 22 cm en een opening van 2,4 m is 5 cm in elk geval te weinig: de oplegdruk wordt te hoog en de steen bezwijkt.
Oplossing:
- een nieuwe stalen latei of een langere betonnen latei toepassen met voldoende oplegging aan beide zijden;
- of een penant of kolom maken die de latei draagt;
- de constructeur laat de latei en de oplegging berekenen.
Tijdens de uitvoering zet je stempels en een juk, zodat de vloer erboven niet zakt voordat de nieuwe latei op zijn plek ligt. Daarna metsel je de oplegging vol en controleer je met de waterpas of de latei recht ligt.
3. Wie schakel je in en wat leg je vast voordat er weer wordt gewerkt?
Read the worked answer
Je schakelt de constructeur in voor de berekening van de latei en de oplegging, en de uitvoerder voor de planning en de kosten. De opdrachtgever informeer je meteen: de schuifpui van over twee weken gaat waarschijnlijk niet door.
Vastleggen:
- foto's van de scheur en van de 5 cm oplegging, met datum;
- het advies van de constructeur en de nieuwe tekening in het bouwdossier;
- of de omgevingsvergunning nog klopt met de nieuwe opening en de nieuwe latei;
- het stempelplan en wie het werk mag vrijgeven.
Zonder berekening en zonder stempelplan begin je niet. Een scheur van 3 mm lijkt klein, maar zegt dat de constructie al beweegt.