Dakisolatie bij een zolderverbouwing: Rc en dampremmer
Een woning uit 1968 heeft een hellend dak onder 45° met een dakbeschot van houten delen en dakpannen op panlatten en tengels. De zolder wordt bewoonbaar gemaakt en er is een dakkapel geplaatst. Aan de binnenzijde moet het schuine dak geïsoleerd worden met minerale wol (λ = 0,040 W/mK) en daarna met gipsplaten worden afgewerkt. De sporen zijn 160 mm diep en liggen hart op hart 600 mm.
Het bestek eist voor het dak een Rc van minimaal 4,5 m²K/W. De uitvoerder stelt voor om de sporen volledig vol te proppen met isolatie en de gipsplaten er direct tegenaan te schroeven, zonder dampremmende folie: 'Het dak is toch al oud, dat moet kunnen ademen.' De bewoner heeft nu, twee maanden na het aanbrengen van de gipsplaten, bruine vochtplekken langs de dakvoet en bij de aansluiting van de dakkapel.
1. Bereken met de gegeven λ-waarde of 160 mm minerale wol de geëiste Rc van 4,5 m²K/W haalt. Laat de formule en tussenstappen zien en geef aan wat je doet als het niet haalt.
Read the worked answer
Formule: Rd = d / λ, en Rc = Rd + Rsi + Rse.
Stap 1: Rd = 0,16 m / 0,040 W/mK = 4,00 m²K/W. Stap 2: voor een dak geldt Rsi = 0,10 en Rse = 0,04, samen 0,14 m²K/W. Stap 3: Rc = 4,00 + 0,14 = 4,14 m²K/W. Dat is minder dan de geëiste 4,5 → voldoet niet.
Wat is er nodig? Rd moet 4,5 − 0,14 = 4,36 zijn, dus d = 4,36 × 0,040 = 0,174 m ≈ 175 mm. De sporen zijn maar 160 mm, dus je moet ongeveer 15 mm extra kwijt: voorzetregelwerk aan de binnenkant, of een isolatiemateriaal met een lagere λ (bij λ = 0,035 geeft 160 mm Rd = 4,57 en Rc = 4,71, dan voldoet het wel).
Belangrijk: druk de isolatie niet in de spouw en houd de dampremmer aan de warme zijde; een koudebrug langs de sporen verlaagt de werkelijke prestatie.
2. Beoordeel het voorstel om geen dampremmende folie toe te passen. Waar hoort de folie en hoe sluit je die aan? Betrek de vochtplekken in je antwoord.
Read the worked answer
Het voorstel is onjuist. De dampremmer hoort aan de warme (binnen)kant, tussen de isolatie en de gipsplaat, en moet luchtdicht worden aangesloten: banen overlappen en aftapen, folie rond de sporen en achter stopcontacten, en de aansluitingen op de vloer, de dakvoet en de dakkapel dichtmaken met tape of manchetten.
Waarom: zonder dampremmer diffundeert vochtige binnenlucht de isolatie in en condenseert tegen het koude dakbeschot. Het hout wordt nat en gaat rotten, de isolatie verliest zijn waarde en er ontstaan precies de bruine plekken die de bewoner nu ziet. 'Ademen' is hier geen argument: de dampdichte laag zit aan de verkeerde kant, waardoor het vocht niet meer naar binnen kan drogen.
Oorzaak van de plekken is dus condensatie door een ontbrekende of onderbroken dampremmer, plus koudebruggen bij de dakvoet en de dakkapelaansluiting. Oplossing: gipsplaten en isolatie plaatsen, dampremmer aanbrengen en rondom luchtdicht aftapen, koudebruggen aanpakken en de ruimte zelf goed ventileren.