Alpendaling: remfade, dalende luchtdruk en een uitwijkplaats
Je rijdt met een drietalige coach (18 ton, 40 passagiers, ABS/ESP, retarder, luchtdrukremmen) bergafwaarts op een alpencol. De afdaling is 8 km lang met een gemiddelde helling van 7%; voor bussen geldt 60 km/h en een inhaalverbod. Je rijdt in de vijfde versnelling (van zes) en remt af en toe bij. Na 3 km wordt de slag van het rempedaal langer, ruik je een scherpe brandlucht en loopt de druk op de manometer terug naar 5,5 bar; het waarschuwingslampje gaat branden. Voor je ligt een haarspeldbocht; 400 m verder is een parkeerhaven met een uitwijkplaats met grindbed. Er staan geen auto's. Een deel van de passagiers heeft de gordel los en loopt door het gangpad.
1. Wat is er aan de hand en wat doe je op de korte termijn?
Read the worked answer
Diagnose. Langdurig licht bijremmen in een te hoge versnelling heeft de remmen oververhit: de remweg wordt langer (fade) en de brandlucht bevestigt dat. De dalende druk naar 5,5 bar is een tweede, ernstiger probleem: het luchtsysteem kan het verbruik niet bijhouden.
Directe actie. Gas los, terugschakelen naar de vierde of derde versnelling, retarder inschakelen en de parkeerhaven 400 m verder gebruiken om te stoppen. Niet doorrijden naar de haarspeldbocht met hete remmen. Passagiers vragen te gaan zitten en het gangpad vrij te maken.
Bij stilstand. Motor laten draaien zodat de compressor kan bijladen, druk in de gaten houden, visueel controleren op lekkage en oververhitting, en de remmen laten afkoelen. Nooit met water koelen: dat kan de trommels of schijven vervormen. Bij een blijvende drukval niet verder rijden; dat is een technisch defect, geen kwestie van voorzichtig doorrijden.
2. Wat betekent 5,5 bar op de manometer, en wat gebeurt er als de druk verder zakt?
Read the worked answer
5,5 bar is bij de meeste bedrijfsvoertuigen de waarschuwingsdrempel: de druk is te laag om nog normaal en herhaald te kunnen remmen. Zakt de druk verder, dan treden bij ongeveer 4,5 bar de veerremmen automatisch in werking en komt het voertuig tot stilstand (raadpleeg het instructieboekje voor de exacte waarde van dit voertuig).
Wat je doet. Stoppen zodra dat veilig kan, bij voorkeur in de parkeerhaven of op de vluchtstrook. Niet pompen met het rempedaal: elke rembeweging verbruikt lucht en verlaagt de druk verder. Compressor, V-snaar en leidingen controleren op breuk of lekkage. Zakt de druk ondanks draaiende motor verder, dan is verder rijden onverantwoord.
Op een helling. Sturen en versnellingen gebruiken om snelheid te beperken, waarschuwen met gevarenlichten en claxon, en zo nodig de uitwijkplaats met grindbed benutten. Laat de veerremmen hun werk doen in plaats van tegen de dalende druk in te remmen.
3. Hoe had je deze afdaling moeten uitvoeren? Geef de techniek en de vuistregels.
Read the worked answer
Versnelling. Vuistregel: daal in dezelfde versnelling als waarin je zou klimmen. Bij 7% en 18 ton is dat doorgaans de derde of vierde versnelling, niet de vijfde.
Retarder. Zet de retarder op de aangedreven as continu in en gebruik hem als hoofdrem; de voetrem alleen voor korte, krachtige remstoten als correctie. Continu licht bijremmen is precies wat de remmen oververhit.
Snelheid en toerental. Onder de 60 km/h blijven en de motor in het efficiënte toerentalbereik houden, zodat de motorrem meedoet. Nooit in neutraal of met de koppeling ingetrapt rollen; dan verlies je motorrem en retarder.
Marge. Houd de uitwijkplaats en de vluchtstrook in het achterhoofd als noodoplossing, en voorkom dat je in een situatie komt waarin remmen de enige optie is. Passagiers horen tijdens een afdaling te zitten; loslopende passagiers zijn bij een noodstop een groot risico.