Drie scènes, vier spelers en één examen
Een examenklas GL/TL drama met vier leerlingen moet voor het praktisch examen een scène van tien minuten spelen. De groep twijfelt tussen drie opties. Optie A is een scène uit een bekende Nederlandse musical; één leerling zingt en speelt de hoofdrol, de andere drie zijn figuranten. Optie B is een bestaande komedie over een sollicitatiegesprek; die is erg grappig, maar twee rollen hebben samen minder dan twintig regels. Optie C is een zelfgeschreven dialoog over twee vrienden die ruzie krijgen; alle vier hebben ongeveer evenveel tekst, maar de groep noemt de scène 'saai'. De docent eist dat de scène als eigen werk kan worden aangemerkt en dat alle vier spelers minstens vier minuten zichtbaar en actief zijn. De examinator beoordeelt onder meer samenspel, spelkeuzes en dramatische opbouw. Er zijn nog vier repetities van twee uur. De groep heeft geen budget voor kostuums of rekwisieten; de school heeft wel twee krukken en een tafel.
1. Welke optie adviseer je? Weeg de drie opties tegen de eisen van de docent en de beschikbare repetitietijd.
Read the worked answer
Optie A valt af. Eén speler heeft de hoofdrol en de andere drie zijn figuranten; daarmee haal je de eis van vier minuten actief spel niet zonder de scène ingrijpend te herschrijven. Bovendien kost muziek extra repetitietijd en is een bestaande musicalscène geen eigen werk. Optie B is sterker, maar twee rollen hebben samen minder dan twintig regels; je zou ze moeten uitbreiden, waardoor je snel op bestaand materiaal voortbouwt. Optie C voldoet aan eigen werk en gelijke speeltijd. Het bezwaar 'saai' is een spelprobleem, geen tekstprobleem: met conflict, tempo en fysieke handeling is het op te lossen. Advies: kies C en gebruik de vier repetities voor spel, niet voor herschrijven.
2. De groep kiest optie C. Noem drie ingrepen om de scène minder saai te maken en leg per ingreep het effect op het publiek uit.
Read the worked answer
Drie ingrepen: 1) Maak een concrete inzet: de vrienden krijgen ruzie over een geheim dat een van hen heeft doorverteld. Het publiek weet dan waar het naar uitkijkt. 2) Voeg fysieke handeling toe: iemand pakt een tas in, de ander houdt de telefoon vast; de spanning zit dan ook in wat ze doen. 3) Gebruik tempowisselingen en stiltes: laat een verwijt eerst vallen, laat de ander niets zeggen en laat dan pas reageren. 'Saai' komt vaak doordat personages steeds hetzelfde willen en even hard praten. Door de inzet, de handeling en het ritme te veranderen, verandert het publiek van 'dit weet ik al' naar 'wat gebeurt er nu?'.
3. Leg uit wat 'eigen werk' in deze opdracht betekent en hoe de groep kan voorkomen dat de zelfgeschreven scène toch als kopie wordt gezien.
Read the worked answer
Eigen werk betekent hier: jullie hebben de tekst zelf geschreven en de spelkeuzes zelf gemaakt; je speelt geen bestaande scène letterlijk na. Inspiratie mag, maar noteer de bron en maak een bewerking die zichtbaar van jullie is. Om te voorkomen dat het als kopie wordt gezien, bewaar je kladversies met datum, appjes met ideeën en repetitieverslagen waaruit blijkt welke zin of scène is veranderd en waarom. Laat in het kunstdossier ook een afgewezen alternatief zien. Zo kan de examinator volgen dat de scène van jullie is, ook als een situatie uit een film lijkt te komen.