Concessie of instemming? De functie van 'Zwar ... allerdings'
Een VWO-leerling oefent met een Duitse krantentekst van 680 woorden over een verplicht sociaal jaar. De tekst bevat cijfers (62% van de jongeren, 1,2 miljoen vrijwilligers), een citaat van een CDU-politica en een slotalinea die begint met 'Allerdings'. Bij vraag 4 staat: 'Wat is de houding van de auteur ten opzichte van een verplicht sociaal jaar?' De opties zijn: A) volledig voor, B) voor met voorwaarden, C) neutraal, D) tegen. De leerling kiest A, omdat in alinea 1 staat: 'Ein soziales Jahr ist sinnvoll.' Hij heeft nog zes minuten voor drie vragen en twijfelt tussen B en D. In alinea 4 staat: 'Zwar sprechen viele Argumente für ein solches Jahr, allerdings nur, wenn es finanziell abgesichert ist und die Teilnehmer selbst wählen können.' De leerling leest alleen de eerste zin van alinea 4 en niet de bijzin. Hij vraagt zich af of 'allerdings' hetzelfde is als het Nederlandse 'allerdings'.
1. Leg uit waarom optie A op basis van de eerste zin alleen al te sterk is. Betrek de functie van 'Zwar ... aber/allerdings' in je antwoord.
Read the worked answer
Optie A is te sterk. De eerste zin 'Ein soziales Jahr ist sinnvoll' is een algemene positieve uitspraak, maar de tekst nuanceert die in alinea 4 met 'Zwar ... allerdings nur, wenn ...'. 'Zwar' erkent de voordelen; 'allerdings nur, wenn' beperkt ze tot twee voorwaarden: financiële zekerheid en vrije keuze. Wie alleen de eerste zin leest, verliest de restrictie en kiest onterecht 'volledig voor'. In het examen moet je dus altijd de zin na een concessief signaal doorlezen; het standpunt staat vaak in de bijzin, niet in het eerste zinsdeel.
2. Formuleer het juiste antwoord en geef het Duitse tekstsignaal dat je keuze onderbouwt.
Read the worked answer
Juist is B: voor met voorwaarden. Bewijs: 'Zwar sprechen viele Argumente für ein solches Jahr, allerdings nur, wenn es finanziell abgesichert ist und die Teilnehmer selbst wählen können.' 'Für ein solches Jahr' wijst op steun; 'allerdings nur, wenn' begrenst die steun. D is onjuist omdat de auteur niet tegen is; C is onjuist omdat er een duidelijke positie is. Het signaal is dus niet 'allerdings' alleen, maar de combinatie 'Zwar ... allerdings nur, wenn'.
3. Welke leesstrategie helpt om B van D te onderscheiden wanneer je twijfelt?
Read the worked answer
Lees de hele concessieve zin en markeer het bereik van 'allerdings'. Vraag je af: weerlegt de auteur zijn eigen punt, of beperkt hij het? Bij 'nur, wenn' is dat een voorwaarde, geen weerlegging. Vergelijk daarna de opties op scope: 'volledig voor' versus 'voor met voorwaarden'. Zo voorkom je dat je B en D op gevoel kiest.