Functie van alinea 4: voorbeeld of weerlegging?
Een leerling leest een tekst van 520 woorden over een tempolimit op Duitse autobahnen. De tekst heeft vijf alinea's. Vraag 2 luidt: 'Welche Funktion hat Absatz 4?' Opties: A) een these introduceren, B) een voorbeeld geven, C) een tegenargument weerleggen, D) een conclusie trekken. Alinea 4 begint met: 'So argumentieren auch die Gegner. Allerdings übersehen sie, dass ein Tempolimit nicht nur Unfälle, sondern auch Staus reduzieren kann.' De leerling kiest B, omdat 'So' in het Duits vaak 'zo' of 'op deze manier' betekent en hij denkt dat er een voorbeeld volgt. Hij leest 'Allerdings' als 'hoewel' en ziet niet dat de schrijver de tegenstanders juist bekritiseert. Hij heeft nog vier minuten. In alinea 1 staat de hoofdthese: 'Ein Tempolimit ist überfällig.' In alinea 5 staat: 'Deshalb sollte die Politik handeln.'
1. Leg uit waarom 'So' alleen niet genoeg is om optie B te kiezen.
Read the worked answer
'So' kan een voorbeeld aankondigen, maar ook verwijzen naar een manier van argumenteren. Hier staat 'So argumentieren auch die Gegner': de schrijver vat eerst het tegenstandpunt samen. Het voorbeeldsignaal is dus niet beslissend; je moet de volgende zin lezen. 'Allerdings übersehen sie, dass ...' maakt duidelijk dat de schrijver het tegenstandpunt bekritiseert. Alleen op 'So' afgaan is daarom riskant.
2. Bepaal de juiste functie en onderbouw je keuze met twee tekstsignalen.
Read the worked answer
Juist is C: een tegenargument weerleggen. Signalen: 'So argumentieren auch die Gegner' introduceert het tegenstandpunt; 'Allerdings' kondigt de tegenzet aan; 'übersehen sie, dass' zegt dat de tegenstanders iets belangrijks missen. B is onjuist: er volgt geen concreet voorbeeld, maar een tegenargument met weerlegging. A en D passen niet bij de plaats midden in de tekst.
3. Wat is het verschil tussen 'een voorbeeld geven' en 'een tegenargument weerleggen' in dit soort examenvragen?
Read the worked answer
Bij 'voorbeeld' noemt de auteur een concreet geval ter ondersteuning van zijn eigen punt. Bij 'weerlegging' noemt hij eerst een tegenargument en ontkracht dat met een tegenreden. In meerkeuzevragen let je op de functie van de hele alinea, niet op één signaalwoord. Vraag dus: wiens standpunt staat hier, en wat doet de schrijver ermee?