Leesvaardigheid (tekstbegrip Duits)
Wat het examen test
Bij Leesvaardigheid (tekstbegrip Duits) krijg je Duitse teksten voorgeschoteld, vaak afkomstig uit kranten, tijdschriften, online media of literatuur. De vragen zijn in het Nederlands gesteld; je antwoordt in het Nederlands, behalve bij een citeeropdracht: dan neem je een letterlijk citaat in het Duits over. Het examen toetst of je hoofd- en bijzaken kunt scheiden, de functie van alinea's herkent, verwijzingen doorziet en de houding of bedoeling van de auteur kunt bepalen. Je hoeft niet elk woord te kennen; tekstbegrip op VWO-niveau draait om samenhang en argumentatie.
Kernregels
- Lees eerst de vraag en bepaal welk tekstdeel je nodig hebt; lees daarna gericht.
- Markeer signaalwoorden: aber, doch, allerdings, deshalb, trotzdem, zum Beispiel, im Gegenteil, außerdem.
- Let op de functie van een alinea: inleiding, voorbeeld, tegenargument, conclusie of nuancering.
- Herken verwijswoorden: der/die/das, er, dabei, dafür, damit; zoek het antecedent in de vorige zin(nen).
- Bij meerkeuze: elimineer opties die wel in de tekst staan maar de gestelde vraag niet beantwoorden.
- Bij een citeeropdracht: kopieer exact, zonder parafrase of eigen woorden.
Uitgewerkt voorbeeld
Een tekst bespreekt een autovrije binnenstad. De vraag luidt: Wat is de houding van de auteur tegenover dit plan? In de tekst staat: „Grundsätzlich sinnvoll, allerdings fehlen bisher überzeugende Konzepte für Lieferverkehr und Anwohner.“ Het signaalwoord allerdings kondigt een beperking aan. De auteur is dus niet onverdeeld positief: hij steunt het idee, maar plaatst een praktische kanttekening. Een antwoord als „de auteur is tegen” is fout, want grundsätzlich sinnvoll wijst op instemming. Het juiste antwoord benoemt zowel de instemming als de twijfel.
Valkuilen
- Valse vrienden: aktuell betekent ‘actueel’, niet ‘actueel’ in de zin van ‘huidig’ alleen; eventuell betekent ‘misschien’.
- Letterlijk vertalen leidt tot misinterpretatie; let op modaliteit (dürfte, könnte, sollte).
- Bij ironie of understatement: de oppervlakkige betekenis is niet de bedoelde.
- Bij open vragen: te vaag antwoorden of een citaat geven waar om een eigen formulering wordt gevraagd.
- Een antwoord kiezen omdat het ‘herkenbaar’ klinkt, zonder terug te keren naar de tekst.