Maaien in een weidevogelperceel van 12 hectare
Een agrarisch natuurcollectief beheert 12 hectare grasland met een weidevogeldoelstelling (grutto en tureluur). Het perceel bestaat uit drie blokken van 4 hectare. De boer wil in de eerste week van juni maaien, omdat het gras dan eiwitrijk is en het hooi € 4,50 per baal meer opbrengt dan in juli. In het perceel zitten minimaal 6 gruttonesten en 2 tureluurnesten; de kuikens zijn nog niet vliegvlug. De pachtvoorwaarden van het collectief schrijven voor: niet maaien voor 15 juni, gefaseerd maaien (maximaal 50% per keer), en minimaal twee weken rust tussen maaibeurten. De boer zegt: 'Ik zie de nesten heus wel, ik maai eromheen.'
1. Mag de boer in de eerste week van juni maaien? Beargumenteer met de pachtvoorwaarden én met de biologie van weidevogels.
Read the worked answer
Nee.
- Regel: de pachtvoorwaarden zeggen 'niet maaien voor 15 juni'. De eerste week van juni valt daarvoor. Ook al zou de boer nesten sparen, hij overtreedt de afspraak.
- Biologie: grutto-eieren komen rond half mei uit; de kuikens zijn pas na ongeveer 35 dagen vliegvlug, dus eind juni/begin juli. Tureluurkuikens zijn ook dan nog afhankelijk van dekking.
- Kuikens blijven niet in het nest: ze verlaten het nest binnen een dag en foerageren in de omringende grasmat. Maaien doodt kuikens die zich in het gras drukken; ze vliegen niet op zoals volwassen vogels.
- Dekking en voedsel: een gemaaid blok is voor kuikens ongeschikt: geen schuilplek tegen predatoren (roofvogel, kat, vos) en minder insecten. Nestbescherming alleen redt dus de kuikens niet.
2. Stel een maaischema op voor juni en juli dat binnen de regels past. Laat de oppervlaktes en data zien.
Read the worked answer
Uitgangspunten: 12 ha; maximaal 50% per keer = 6 ha; minimaal twee weken rust; niet voor 15 juni; blokken van 4 ha.
- 15–20 juni: maai 6 ha = blok A (4 ha) + 2 ha van blok B. Laat 6 ha staan (2 ha van B + blok C). Waarom niet 8 ha? Dan zit je boven de 50%-regel.
- 1–5 juli: maai de resterende 6 ha = 2 ha van B + blok C (4 ha). De rustperiode is dan ruim twee weken.
- Ongeveer 15–20 juli: laat één strook van 2 ha in blok B tot half juli staan als kuikenrefuge. In totaal is dan 10 ha gemaaid en 2 ha laat; dat past binnen de regels.
Rekenvoorbeeld: 6 ha per keer is 50% van 12 ha. Twee keer 6 ha = 12 ha, maar door één strook later te maaien ontstaat een gefaseerd landschap. Houd minimaal twee weken tussen de twee hoofdbeurten; dat is hier ruim gehaald.
3. Waarom is 'ik maai om de nesten heen' niet voldoende? Noem twee redenen.
Read the worked answer
- Kuikens zitten niet in het nest. Ze verplaatsen zich over het hele perceel; de boer kan niet alle kuikens zien en ze drukken zich bij gevaar.
- Nesten zijn niet het hele broedsucces. Na uitkomst is de kuikenfase de kwetsbaarste periode; maaien in die fase vernietigt het broedsucces alsnog.
- Predatie na maaien: een gemaaid perceel biedt geen dekking; kuikens worden sneller gevonden door predatoren.
- Maaitechniek: vanaf één kant maaien en rustig rijden geeft vogels de kans te vluchten; 'eromheen maaien' werkt alleen bij nesten, niet bij kuikens.