Hoefbevangenheid bij een Haflinger op de weide
Op een paardenpension staan 14 paarden. Een 12-jarige Haflinger ruin, 1,45 m hoog en 520 kg, conditiescore 7 van 9, staat dag en nacht op een perceel met veel Engels raaigras. De eigenaresse voert daarnaast twee keer per dag 3 kg hooi en 1 kg krachtvoer. Sinds twee dagen is het paard stijf en loopt het moeilijk, vooral op harde grond. De hoeven voelen warm aan en de digitale polsslag is voelbaar. De dierenarts vermoedt hoefbevangenheid en adviseert geen weidegang en geen krachtvoer. De eigenaresse wil het paard toch buitenlaten: 'Beweging is goed voor de doorbloeding.' Het paard heeft twee jaar geleden al eens een aanval van hoefbevangenheid gehad.
1. Herkent de eigenaresse de symptomen? Leg uit waarom juist dit paard een hoog risico heeft op hoefbevangenheid. Betrek conditie, ras, voeding en beweiding.
Read the worked answer
De signalen passen bij acute hoefbevangenheid: stijf lopen, vooral op harde grond (de hoef lijdt pijn bij belasting), warme hoeven en een voelbare digitale polsslag. Dat zijn tekenen van ontsteking in de laminae, de verbinding tussen hoefbeen en hoefwand.
Risicofactoren bij dit paard:
- Ras en conditie: Haflingers zijn een sober ras met een efficiënte stofwisseling; conditiescore 7 van 9 betekent overgewicht. Overgewicht en insulineresistentie verhogen het risico op hoefbevangenheid sterk.
- Weidegang: dag en nacht op Engels raaigras. Raaigras is rijk aan suikers (fructaan), vooral bij zon en koude nachten. Veel fructaan kan de darmflora verstoren, wat leidt tot endotoxinen en hoefbevangenheid.
- Rantsoen: 6 kg hooi + 2 kg krachtvoer + onbeperkt weide is te veel energie voor een paard dat niet werkt.
- Eerdere aanval: twee jaar geleden al eens hoefbevangenheid; de kans op herhaling is groter.
2. Bereken de droge stofbehoefte van dit paard (1,5–2% van het lichaamsgewicht) en vergelijk die met het huidige rantsoen. Wat adviseer je?
Read the worked answer
Behoefte: 520 kg × 1,5% = 7,8 kg droge stof per dag; 520 kg × 2% = 10,4 kg droge stof per dag. Richtwaarde: ongeveer 8–10 kg droge stof per dag, waarvan het grootste deel ruwvoer.
Huidig rantsoen (schatting):
- 6 kg hooi × 85% droge stof = 5,1 kg DS.
- 2 kg krachtvoer × 85% = 1,7 kg DS.
- Onbeperkt weidegras: een paard kan in 24 uur 6–12 kg DS uit gras opnemen.
- Totaal: ruwweg 12,8–18,8 kg DS per dag. Dat is 150–200% van de behoefte.
Advies:
- Geen krachtvoer zolang het paard niet werkt.
- Hooi 7–8 kg per dag, in porties, met een koolstofrijk hooi (laag suiker, laat gemaaid).
- Weidegang sterk beperken: geen 24-uurs weide, maar bijvoorbeeld 1–2 uur in de ochtend op een afgegraasd perceel, of stripgrazen.
- Doel: conditiescore verlagen naar 5–6 en het paard laten afvallen met ongeveer 0,5–1 kg per week.
3. Beargumenteer of 'gewoon laten bewegen' in deze fase verstandig is. Wat adviseer je in plaats daarvan?
Read the worked answer
Nee, in de acute fase is 'gewoon laten bewegen' te simpel en riskant.
- Bij hoefbevangenheid is de verbinding tussen hoefbeen en hoefwand ontstoken en verzwakt. Belasting, zeker op harde grond, kan het hoefbeen laten kantelen (rotatie).
- Harde grond geeft meer pijn en meer belasting; de eigenaresse ziet dat het paard daar moeilijk loopt.
- Beweging kan wel goed zijn voor de doorbloeding, maar pas nadat de acute pijn voorbij is en in overleg met de dierenarts en hoefsmid.
Wel doen:
- Stalrust op een zachte, diepe bodem (stro, vlas, zand) zodat de hoef niet hard wordt belast.
- Koelen van de hoeven met koud water of ijs in de eerste 48–72 uur.
- Hoeven laten bekappen door een hoefsmid, in overleg met de dierenarts; pijnstilling alleen op voorschrift.
- Rantsoen aanpassen (zie vraag 2) en de weidegang stoppen.
- Later: rustig opbouwen met zachte bodem, korte wandelingen en controle van de hoefbalans.