Hittestress en hoest bij vleesvarkens in een afdeling met één afzuigventilator
Een vleesvarkensbedrijf heeft één afdeling met 240 varkens van ongeveer 75 kg. De afdeling wordt afgezogen door één centrale ventilator met frequentieregelaar; de lucht komt binnen via een plafondklep over de hele lengte. Buiten is het 29 °C en windstil. De verzorger ziet dat de varkens niet meer op vaste plekken liggen maar verspreid over het hele hok, dat ze kort na het voeren hoesten en dat het bij binnenkomst sterk naar ammoniak ruikt. De klimaatcomputer staat op 55% ventilatie en geeft 26 °C aan; de plafondklep staat 25% open. In elk hok hangen vier drinknippels; in twee hokken lekt er één en zit er één verstopt. Er zijn de laatste dagen geen storingsmeldingen geweest. De dierenarts komt over twee dagen langs. De slachterij heeft laten weten dat longen met afwijkingen bij de volgende levering worden gekort op de uitbetalingsprijs.
1. Wat is de meest waarschijnlijke verklaring voor het verspreid liggen en het hoesten? Onderbouw met de gegevens en noem twee metingen waarmee je je vermoeden controleert.
Read the worked answer
Varkens die verspreid over het hele hok liggen, hebben het te warm; bij kou liggen ze juist op een kluitje. Bij 75 kg ligt de comforttemperatuur rond 20-22 °C en de computer geeft 26 °C bij 29 °C buiten.
De ventilator staat maar op 55% en de klep maar op 25% open, dus er wordt weinig lucht ververst. Gevolg: vocht, stof en ammoniak blijven hangen. Ammoniak en stof irriteren de luchtwegen, waardoor de varkens kort na het voeren hoesten (dan komt er veel stof vrij). Het is dus in de eerste plaats een warmte- en ventilatieprobleem, geen infectie.
Metingen:
- Ammoniak meten met een buisje op dierhoogte.
- Wateropbrengst per nippel meten (ongeveer 1 liter per minuut) plus temperatuur op dierhoogte en luchtvochtigheid.
Controleer daarbij ook of de ventilator echt 55% draait (riem, vervuiling) en of de klep werkelijk op 25% staat.
2. Welke drie maatregelen neem je vandaag, in volgorde van prioriteit, en wat stel je uit tot na het bezoek van de dierenarts?
Read the worked answer
- Water: de verstopte en de lekkende nippel direct verhelpen. Bij warm weer drinken varkens veel; een verstopte nippel betekent dat een deel van het hok te weinig water heeft, wat hittestress versterkt.
- Ventilatie: de klep verder open (naar 60-70%) en de ventilator naar 100%, nadat je hebt gecontroleerd of de ventilator schoon is en de riem niet slipt. Frisse lucht verlaagt ammoniak en stof meteen.
- Temperatuur: komt het binnen niet onder 24 °C, zet dan extra luchtbeweging of verneveling in en voer de dieren op een koeler moment.
Uitstellen tot na de dierenarts: het geven van antibiotica. Hoesten kan net zo goed door stof en ammoniak komen. Behandelen zonder diagnose kost geld, geeft onnodig antibioticagebruik en lost de oorzaak niet op. Tot het bezoek wel dagelijks dieren met afwijkend gedrag apart zetten en de temperatuur opnemen.
3. De klimaatcomputer gaf geen enkele storing. Verklaar dat en noem twee dingen die je voortaan instelt of vastlegt.
Read the worked answer
Een klimaatcomputer meldt alleen wat buiten zijn alarmgrenzen komt. De 26 °C was kennelijk nog geen alarmwaarde en een ventilatiestand van 55% al helemaal niet: de computer doet precies wat is ingesteld. De fout zat dus in de instellingen en in de mechanische kant (klepstand, vervuiling), niet in de elektronica.
Voortaan:
- Alarmgrenzen instellen op temperatuur, ventilatiepercentage en ammoniak of CO2, met een melding op de telefoon.
- Een wekelijkse controlelijst vastleggen: klepstand, ventilatorstand, wateropbrengst per nippel en temperatuur op dierhoogte noteren. Zo zie je een afwijking voordat de dieren er last van krijgen.