Drijfmest, natte zandgrond en een sloot naast 6 ha snijmais
Een akkerbouwer teelt 6 ha snijmais op zandgrond, direct naast een sloot met veel waterplanten en vissen. Hij wil dit najaar nog 40 m³ drijfmest per ha uitrijden. Gegevens uit het bodemonderzoek: organische stof 2,1%, pH-KCl 4,9, Pw 18 en N-totaal 1.100 kg/ha. Volgens de regels die voor dit perceel gelden mag er na 30 september geen drijfmest meer op bouwland worden uitgereden en geldt binnen 5 meter van de sloot een bufferzone. Het is inmiddels half oktober en er is in een week 45 mm regen gevallen. De bodem is op veel plekken nat; bij het rijden met een volle mesttank ontstaan nu al sporen van 15 cm diep. De sloot staat hoog en het water is na een eerdere bemesting in het voorjaar troebel geweest. De akkerbouwer heeft nog ruimte in zijn mestopslag en heeft dit jaar geen groenbemester gezaaid. Hij wil volgend jaar weer mais op dit perceel en maakt zich zorgen over de opbrengst.
1. Wat adviseer je over het uitrijden van de 40 m³ drijfmest per ha? Betrek de datum, de bodemgesteldheid en de sloot in je antwoord.
Read the worked answer
Niet uitrijden, om drie redenen:
- Datum: de toegestane periode is op 30 september gesloten. Uitrijden in half oktober mag niet en levert een boete op.
- Bodem: na 45 mm regen is de grond nat. Met een volle mesttank ontstaan sporen van 15 cm diep. Die verdichten de ondergrond, belemmeren de beworteling van de mais van volgend jaar en vormen banen waarlangs nitraat rechtstreeks naar de sloot spoelt.
- Sloot: bij een natte bodem en een hoge slootstand komt de mest niet in de grond maar spoelt hij af. Binnen 5 m van de sloot mag sowieso niet worden bemest.
Advies: de mest in de opslag houden (er is ruimte) en in het voorjaar vóór het zaaien van de mais uitrijden, op een moment dat de bodem draagkrachtig is en de mais de stikstof snel opneemt. Plan de bufferzone van 5 m in: daar niet bemesten en bij voorkeur een grasrand laten staan.
2. De pH-KCl is 4,9 en het organischestofgehalte 2,1%. Leg uit waarom dit aandacht vraagt en welke maatregelen je neemt.
Read the worked answer
pH 4,9 is laag voor zandgrond (streefwaarde voor mais ongeveer 5,5-6,0). Bij een lage pH komen fosfaat en molybdeen moeilijker vrij en kan aluminium de wortels aantasten; de opbrengst blijft achter, ook als er genoeg mest wordt gegeven. Een organischestofgehalte van 2,1% is laag: de bodem houdt weinig water en voeding vast, waardoor uitspoeling naar de sloot juist groter wordt.
Maatregelen:
- Bekalken volgens het bekalkingsadvies, maar niet tegelijk met drijfmest (dan verdampt stikstof). Kalk in het najaar of vroeg in het voorjaar en werk het in.
- Elk jaar een groenbemester na de mais en gewasresten niet afvoeren.
- Zo weinig mogelijk grondbewerking en vaste rijpaden om de structuur te sparen.
- Over drie tot vier jaar opnieuw bodemonderzoek om te zien of pH en organische stof stijgen.
3. Noem twee metingen die je deze herfst nog laat doen en twee maatregelen die uitspoeling naar de sloot beperken.
Read the worked answer
Metingen:
- Een Nmin-bodemmonster (0-60 cm en 60-90 cm) om te zien hoeveel nitraat er nog in de bodem zit voordat de winter begint.
- Het nitraatgehalte in het slootwater of in het drainwater meten, als controle of er inderdaad afspoeling plaatsvindt.
Maatregelen:
- Een groenbemester of grasrand langs de sloot zaaien die stikstof vasthoudt en afspoeling tegenhoudt.
- Deze herfst niet meer op de natte plekken rijden, zodat insporing en verdichting niet erger worden.
Extra: de bufferzone van 5 m langs de sloot niet bemesten en de slootkant met rust laten.