De schoolband en de zangeres
De schoolband van een vmbo-GL/TL-leerling bestaat uit een zangeres, twee gitaristen, een toetsenist, een basgitarist en een drummer. Ze spelen een cover in A groot met de akkoorden A–E–F#m–D. De zangeres haalt in het refrein de hoge A4 niet comfortabel; haar comfortabele hoogste noot is F#4. De band besluit twee halve tonen lager te spelen. De toetsenist gebruikt de transpose-functie en speelt dezelfde akkoordgrepen; de gitarist wil een capo gebruiken maar twijfelt tussen capo 2 en capo 10. De drummer telt af met vier klikken op de hi-hat. De originele opname staat op 96 BPM, maar de band repeteert op 92 BPM omdat de zangeres anders te weinig adem heeft. De repetitie duurt nog 25 minuten; de uitvoering is over drie dagen. De bandleider wil één duidelijke afspraak over toonaard, tempo en count-in, zodat niemand tijdens de uitvoering hoeft te rekenen.
1. Bereken de nieuwe toonaard en de bijbehorende akkoorden. Laat zien of de transpositie het bereikprobleem oplost en welke hoogste noot de zangeres nu in het refrein zingt.
Read the worked answer
Toonaard en akkoorden. Van A groot twee halve tonen omlaag is G groot. De akkoorden worden G–D–Em–C. Bereik controleren. De hoogste noot was A4; twee halve tonen lager wordt dat G4. G4 ligt nog één halve toon boven haar comfortgrens F#4. De transpositie helpt dus, maar lost het probleem niet volledig op. Conclusie. De band moet niet alleen transponeren, maar ook de bewuste hoge noot aanpassen, bijvoorbeeld naar E4 of D4, of de zangeres moet daar extra ademsteun krijgen. Drie halve tonen omlaag naar F# groot zou wel precies F#4 geven, maar levert lastiger akkoorden op: F#–C#–D#m–B. Dat is voor deze band minder praktisch. Kies dus G groot met een kleine melodische aanpassing in het refrein.
2. Bereken de duur van de count-in bij 92 BPM en bepaal of de drummer vier klikken moet gebruiken of een langere count-in. Motiveer met een berekening.
Read the worked answer
Bij 92 BPM duurt één tel 60/92 ≈ 0,65 seconde. Vier klikken duren dus ongeveer 4 × 0,65 = 2,6 seconden. Acht klikken duren ongeveer 5,2 seconden. Vier klikken passen bij een count-in van één maat in 4/4, mits het nummer op tel 1 begint. De drummer moet de metronoom op 92 BPM zetten en niet op de originele 96 BPM, anders zet de band te hoog in. Een langere count-in van acht tellen geeft meer tijd om in te zetten, maar kost ook tijd en kan onrust geven. Advies: gebruik vier klikken, spreek af dat de vierde klik de opmaat is en controleer na de inzet of de band niet versnelt. Zo blijft de bewuste ademruimte van 92 BPM behouden.
3. De gitarist vraagt of hij capo 2 kan gebruiken om in G te spelen. Beoordeel dit en geef een correcte instelling.
Read the worked answer
Capo 2 met A-grepen klinkt in B groot, niet in G groot. De gitarist zou dus twee halve tonen te hoog spelen. Wil hij met A-grepen in G klinken, dan is capo 10 nodig, maar dat geeft een hoge, mogelijk vals klinkende gitaar en is onpraktisch. Beter speelt hij G-grepen zonder capo: G, D, Em en C. De toetsenist gebruikt transpose -2 en speelt dezelfde grepen als voorheen; zo klinken toetsen en gitaar wel in G. Conclusie: capo 2 is onjuist, capo 10 is technisch mogelijk maar onverstandig. Kies geen capo en laat de gitarist G-grepen spelen, of laat hem capo 10 gebruiken alleen als de gitaarpartij echt om A-grepen vraagt.