VMBO GL/TL Muziek key terms

De hoogte of laagte van een klank, bepaald door de frequentie van de trilling. Hoe sneller de trilling, hoe hoger de toon die je hoort.

Het aantal trillingen per seconde, uitgedrukt in hertz (Hz). Een grotere frequentie geeft een hogere toon; dit bepaalt dus de toonhoogte.

De eenheid waarin frequentie wordt gemeten: één hertz is één trilling per seconde. Bij muziek gebruik je dit om aan te geven hoe hoog een toon klinkt.

Het interval tussen een toon en dezelfde toon hoger of lager, waarbij de frequentie precies verdubbelt of halveert. Een octaaf bevat twaalf halve tonen.

De afstand in toonhoogte tussen twee tonen, bijvoorbeeld een kwint of een terts. Je benoemt een interval met de naam en het aantal toonstappen ertussen.

Een vaste reeks tonen die opklimt of daalt volgens een bepaald patroon van hele en halve afstanden. Majeur en mineur zijn de bekendste soorten.

Een toonladder met een vrolijk, helder karakter. Het patroon van hele en halve afstanden is: heel, heel, half, heel, heel, heel, half.

Een toonladder met een donkerder, soms droevig karakter. Er zijn drie varianten: natuurlijk, harmonisch en melodisch mineur, elk met een eigen patroon van afstanden.

Het getal dat bovenaan de notenbalk staat en aangeeft hoeveel tellen een maat heeft en welke noot één tel is, zoals 4/4 of 3/4.

Een groepje tellen tussen twee maatstrepen, dat samen een vast ritmisch patroon vormt. De maatsoort bepaalt hoeveel tellen er in één maat passen.

Een verticale lijn op de notenbalk die het einde van een maat aangeeft. Tussen twee maatstrepen staat steeds één volledige maat.

Eén eenheid binnen een maat, die je meetelt tijdens het spelen of zingen. In een 4/4-maat tel je vier tellen voordat de maat opnieuw begint.

De snelheid waarin een muziekstuk wordt gespeeld, vaak aangegeven met een Italiaans woord of een getal in beats per minuut (bpm).

Beats per minute: het aantal tellen per minuut en dus een precieze maat voor het tempo. Hoe hoger het getal, hoe sneller de muziek klinkt.

De extra nadruk die op bepaalde tellen van een maat ligt, bijvoorbeeld op tel één in een 4/4-maat. Dit accent geeft de muziek een duidelijk ritmisch gevoel.

Het patroon van lange en korte klanken en stiltes in de tijd. Ritme bepaalt hoe de muziek beweegt, los van de precieze toonhoogte.

De duur van een noot, weergegeven door de vorm van het notenkopje en eventuele stokken of vlaggen, zoals een hele, halve of kwartnoot.

Een teken in de notatie dat aangeeft dat er even niet gespeeld of gezongen wordt, met een duur die past bij de maatsoort.

De vijf horizontale lijnen waarop noten en rusten worden geschreven. De plaats op de balk geeft de toonhoogte aan.

Een teken aan het begin van de notenbalk dat bepaalt welke toonhoogte bij welke lijn hoort. De bekendste zijn de g-sleutel en de f-sleutel.

Drie of meer tonen die tegelijk klinken en samen een harmonie vormen. Een veelvoorkomend akkoord bestaat uit grondtoon, terts en kwint.

Een akkoord van precies drie tonen, meestal opgebouwd uit een grondtoon met een terts en een kwint erboven. Majeur en mineur zijn de basisvormen.

Het samenspel van meerdere tonen of akkoorden tegelijk, dat zorgt voor de klankkleur en spanning in de muziek. Harmonie ondersteunt vaak de melodie.

Een opeenvolging van tonen met verschillende hoogtes die samen een herkenbaar muzikaal verloop vormen. De melodie is meestal het deel dat je onthoudt of meezingt.

Het verschil tussen zachte en harde klanken in een muziekstuk. Met dynamiek geeft de componist aan hoe sterk of zacht er gespeeld moet worden.

Een dynamische aanduiding die betekent dat er zacht gespeeld moet worden. In de notatie wordt dit vaak afgekort tot een kleine letter p.

Een dynamische aanduiding die betekent dat er hard of sterk gespeeld moet worden. In de notatie wordt dit meestal afgekort tot een kleine letter f.

Het karakter van een klank waardoor je een viool anders hoort klinken dan een trompet, ook bij dezelfde toonhoogte. Klankkleur hangt samen met boventonen en het instrument.

Een voorwerp waarmee je muziek maakt door het in trilling te brengen, zoals een gitaar, dwarsfluit of drumstel. Elk instrument heeft een eigen klankkleur.

Een muziekinstrument waarbij snaren in trilling worden gebracht met een strijkstok, zoals viool, altviool, cello en contrabas. De klank is meestal lang aangehouden.

Een muziekinstrument waarbij de speler lucht in trilling brengt, bijvoorbeeld via een mondstuk of riet. Voorbeelden zijn trompet, klarinet en dwarsfluit.

Een muziekinstrument dat je bespeelt door erop te slaan of te schudden, zoals een drumstel, xylofoon of tamboerijn. Slaginstrumenten zorgen vaak voor ritme.

De volledige notatie van een muziekstuk waarin alle instrumenten of stemmen onder elkaar staan. De dirigent en musici lezen hieruit welke noten zij moeten spelen.

De persoon die een orkest of koor leidt met handgebaren en aanwijzingen. Hij of zij bepaalt het tempo, de dynamiek en het samenspel van de musici.

Een bewerking van een bestaand muziekstuk voor een andere bezetting of stijl, bijvoorbeeld een popsong voor blaasorkest. De melodie blijft herkenbaar, de uitvoering verandert.

Een categorie muziek met herkenbare kenmerken op het gebied van ritme, instrumentatie en stijl, zoals pop, klassiek, jazz of hiphop.

Een tijdsvak in de muziekgeschiedenis waarin componisten volgens vergelijkbare regels en smaak werkten, zoals barok, classicisme en romantiek.

De persoon die een muziekstuk bedenkt en opschrijft, van melodie tot akkoorden en instrumentatie. De componist bepaalt dus hoe het stuk klinkt.