Muziek (algemeen vmbo GL/TL vak)
Dit domein bestrijkt het vak muziek zoals dat in het vmbo GL/TL-programma terugkomt: uitvoeren, componeren en improviseren, en vooral het beluisteren en beschrijven van muziek. Het examen toetst of je muzikale begrippen correct gebruikt, een fragment of partituur kunt analyseren en je keuzes als musicus kunt onderbouwen.
Wat het examen van je vraagt
- Toonhoogte, toonduur, klankkleur, dynamiek en tempo: de vijf basiskenmerken waarmee je elk fragment beschrijft.
- Maatsoort en maataccent: 4/4 heeft accenten op tel 1 en 3, 3/4 alleen op tel 1; de maatsoort bepaalt de telgroep, niet de snelheid.
- Akkoorden en trappen: in C groot zijn C, F en G de trappen I, IV en V; die drie dragen de meeste popsongs.
- Vorm: couplet–refrein, AABA of ABA; benoem de vorm met letters en leg uit waarom.
- Textuur: monofoon (één melodie), homofoon (melodie met begeleiding) en polyfoon (meerdere gelijkwaardige stemmen).
- Instrumenten en techniek: strijkers, hout- en koperblazers, slagwerk, toetsen; daarnaast microfoon, versterker, DAW en MIDI.
Uitgewerkt voorbeeld
Je hoort een popsong in C groot met de akkoorden C, Am, F en G, vier tellen per akkoord in 4/4. Gevraagd: benoem de trappen en de cadens. Redenering: de grondtoon is C, dus C is trap I. Am is het mineurakkoord op de zesde toon: vi. F is IV en G is V, samen I, vi, IV, V. De terugkeer naar C aan het slot is de cadens: V naar I heet een authentieke cadens. Elk akkoord vult één maat van vier tellen; het tempo (bijvoorbeeld andante, 80 bpm) staat daar los van.
Valkuilen
- Maatsoort en tempo verwisselen: 3/4 zegt niets over snelheid en allegro niets over de maat.
- Dynamiek alleen als 'hard' of 'zacht' benoemen; gebruik piano, forte, crescendo en diminuendo.
- Mineur en majeur op gehoor verwisselen: luister naar de derde trap en naar het slotakkoord.
- Een akkoordsymbool (Am) verwarren met een trap (vi).
- De vorm noemen zonder de letters of de onderbouwing.