PIE VMBO BB common mistakes
PIE VMBO BB · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een werkopdracht de stappen van de procedure in de verkeerde volgorde uitvoeren, bijvoorbeeld eerst monteren en pas daarna de veiligheidscontrole of het vrijschakelen doen.
Kandidaten werken vanuit de herinnering aan de praktijkles en slaan stappen over die in hun eigen werkplaats gewoonlijk door een collega worden gedaan; de opdrachtbeschrijving wordt maar half gelezen.
What to do instead
Lees de opdracht twee keer en markeer eerst alle stappen, zet ze in een genummerd lijstje op papier en vink elke stap af tijdens het uitvoeren; oefen met dezelfde vaste volgorde tot die automatisch gaat.
Veiligheidsmiddelen verkeerd of niet gebruiken: geen veiligheidsbril bij boren of slijpen, geen gehoorbescherming bij lawaaiige machines, handschoenen aan bij een draaiende boormachine of loshangende kleding bij draaiende delen.
In de eigen leerwerkplaats wordt dit soms soepel gedaan en kandidaten onderschatten dat de beoordelaar dit als zelfstandig beoordeelbaar punt meetelt.
What to do instead
Maak van een vaste checklist vooraf (bril, gehoor, stofmasker, kleding, sieraden) een gewoonte en laat een medekandidaat je controleren voordat je de machine start.
Een tekening of schema verkeerd lezen: maten verwisselen, schaal niet toepassen, of bij een elektrisch schema de aanduidingen van aders, klemmen en componenten door elkaar halen.
Kandidaten kijken vooral naar de vorm van het onderdeel en niet naar de maatlijnen, het titelblok en de legenda; symboolkennis is vaak opgefrist met plaatjes in plaats van met echte schema's.
What to do instead
Oefen met complete werktekeningen en schema's: lees eerst titelblok, schaal en legenda hardop, zoek dan pas onderdelen; teken zelf een paar schakelingen over en benoem elk symbool.
Maten niet of slordig meten en uitzetten: alleen een rolmaat gebruiken waar een schuifmaat nodig is, geen haaksheid controleren, of aftekenen vanaf de verkeerde kant van het werkstuk.
Kandidaten willen snel beginnen en slaan het nadenken over het referentievlak over; het verschil tussen nominale maat en werkelijke maat is niet duidelijk.
What to do instead
Werk altijd vanaf één vast referentievlak, noteer de gemeten waarde voordat je zaagt of boort, controleer met een winkelhaak en meet na met het juiste gereedschap; reken een paar oefenopgaven met toleranties door.
Bij elektrisch werk de spanning niet of onvoldoende controleren: niet vrijschakelen, niet tegen herinschakelen beveiligen, of met een spanningzoeker werken zonder de werking eerst te testen.
Kandidaten denken dat de schakelaar wel uit zal staan of verwarren het uitzetten van de machine met het wegnemen van de spanning; de gewoonte om eerst te meten ontbreekt.
What to do instead
Pas altijd de vaste volgorde toe: spanning uitschakelen, beveiligen tegen herinschakelen, controleren met een twee-polige spanningstester die je eerst op een bekende bron hebt getest, en pas daarna werken.
Bij installatiewerk de aderkleuren en aansluitingen verwisselen, bijvoorbeeld blauw en bruin omdraaien of de aarde niet aansluiten, waardoor een veilige en correcte installatie niet tot stand komt.
Kandidaten leren kleuren uit het hoofd maar oefenen te weinig met het daadwerkelijk aansluiten van een lasdoos of wandcontactdoos onder tijdsdruk.
What to do instead
Maak een eigen kleurenkaart en oefen met losse draden en klemmen tot de aansluiting foutloos gaat; trek na het aansluiten elke ader licht aan om te controleren of hij vastzit en loop de aansluiting nog eens na met een schema ernaast.
Gereedschap en machines verkeerd gebruiken of niet onderhouden: een verkeerde boor voor het materiaal kiezen, te hoge boorsnelheid aanhouden, of een machine gebruiken zonder de bediening en beveiliging te controleren.
Kandidaten kennen de machine uit hun eigen omgeving en nemen aan dat elke boor of elk zaagblad wel geschikt is; de relatie tussen materiaal, toerental en voeding is niet geoefend.
What to do instead
Leer per materiaal (staal, aluminium, kunststof, hout) welke boor en welk toerental horen en oefen dat met proefstukken; controleer voor het starten altijd beveiligingskap, klem en snoer.
De opdracht niet afronden zoals gevraagd: werkstuk niet netjes afwerken, geen controle na montage, gereedschap en afval laten liggen, of de werkplek niet opgeruimd achterlaten.
Kandidaten zien de kernopdracht als het enige beoordeelde deel en vergeten dat netheid, opleveringscontrole en orde expliciet meetellen in de beoordeling.
What to do instead
Plan de laatste vijf minuten vast in voor afwerking, nameten, proefdraaien en opruimen; maak een korte opleveringschecklist en gebruik die bij elke oefenopdracht.
Vragen over veiligheid en voorschriften met algemene termen beantwoorden in plaats van met de concrete regel of maatregel die gevraagd wordt, bijvoorbeeld alleen 'veilig werken' schrijven waar een specifieke maatregel nodig is.
Kandidaten kennen het begrip wel maar niet de precieze formulering of het getal; ze vullen liever iets algemeens in dan niets.
What to do instead
Leer de belangrijkste regels met hun concrete inhoud (juiste volgorde bij vrijschakelen, persoonlijke beschermingsmiddelen per handeling, melden van bijna-ongevallen) en oefen met open vragen waarin je in één zin de maatregel plus het waarom opschrijft.
Rekenen en eenheden door elkaar halen bij het bepalen van maten, materiaal of stroom: millimeters en centimeters verwisselen, of een formule invullen zonder de eenheden eerst gelijk te maken.
Kandidaten werken op gevoel en slaan de tussenstap van eenheden omrekenen over; rekenen wordt als bijzaak gezien ten opzichte van het handwerk.
What to do instead
Schrijf bij elke berekening eerst de gegevens met eenheid op, reken alles naar dezelfde eenheid om en controleer of de uitkomst qua grootte logisch is; oefen tien korte opgaven per week met maten en stroomsterkte.