PIE VMBO KB study materials
PIE VMBO KB study resources

PIE VMBO KB: Besturen en automatiseren

PIE VMBO KB · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

Besturen en automatiseren

Besturen en automatiseren gaat over het aansturen van machines en procesinstallaties met elektrische, pneumatische en programmeerbare besturingen. Je moet schema's lezen, componenten herkennen en een eenvoudige besturing opbouwen of doormeten.

Opbouw van een besturing

Een installatie heeft een hoofdkring voor de energie (230/400 V) en een stuurkring voor de signalen, vaak 24 V DC. Ingangelementen zijn sensoren, schakelaars en eindschakelaars; uitgangen zijn relais, ventielen en motoren. In een PLC heten ingangen I en uitgangen Q.

Pneumatiek

  • Luchtconditie: filter-regelaar met manometer, werkdruk meestal 6 bar.
  • Een 3/2-ventiel bedient een enkelwerkende cilinder, een 5/2-ventiel een dubbelwerkende cilinder.
  • De snelheid regel je met een smoorkeerklep, bij voorkeur op de uitlaatlucht.
  • Volgorde: compressor, onderhoudseenheid, ventiel, cilinder.

Uitgewerkt voorbeeld

Een machine mag alleen starten als beide veiligheidssensoren bezet zijn, dus S1 én S2. De waarheidstabel geeft alleen bij 1-1 een 1. In de ladder zet je I0.0 en I0.1 in serie naar Q0.0; is één sensor vrij, dan komt er geen uitgangssignaal. Vervang je de serieschakeling door een parallelschakeling, dan start de machine al bij één sensor. Dat is een onveilige fout.

Valkuilen

  • NPN- en PNP-sensoren verwisselen, waardoor de ingang niet of omgekeerd schakelt.
  • Nul en aarde in de stuurkring doorverbinden.
  • Een ventiel monteren zonder onderhoudseenheid.
  • Alleen de uitgang meten en niet de ingang, waardoor je de oorzaak mist.