Spaans elementair HAVO cheat sheet

Vraagtype eerst bepalen: hoofdgedachte (titel, inleiding, slot), detailvraag (zoek exacte zin), of inferentie (tussen de regels lezen).

Scange strategie: lees eerst de vraag en de antwoordopties, markeer kernwoorden, zoek die kernwoorden of synoniemen terug in de tekst.

Hoofdgedachte staat zelden letterlijk in de tekst; kies de optie die de hele tekst dekt, niet een optie die slechts één alinea samenvat.

Signaalwoorden sturen het verband: pero/sin embargo = tegenstelling, por eso/por lo tanto = gevolg, además = toevoeging, porque/ya que = oorzaak.

Cognaten zijn vaak betrouwbaar (información, problema, importante), maar valse vrienden niet: actual = huidig, largo = lang, embarazada = zwanger, vaso = glas.

Bij een gatentekst: bepaal eerst de grammaticale functie (zelfstandig naamwoord, werkwoord, voegwoord) en toets daarna pas de betekenis van de opties.

Antwoordopties die absolute woorden bevatten (siempre, nunca, todos, ninguno) zijn zelden correct tenzij de tekst dat letterlijk bevestigt.

Tijdsrelaties herkennen: antes de/después de + infinitief, hace ... años, desde hace, binnen een verhaal letten op pretérito indefinido versus imperfecto.

Lees de vraag en opties vóór het fragment start; zo weet je welke informatie je moet opvangen (cijfer, tijd, plaats, reden).

Spaanse klank-tekenverhouding: h is altijd stom, ll klinkt als 'j', ñ als 'nj', j en g voor e/i als zachte 'g/ch', v klinkt vaak als b, z en c voor e/i als 'th' (Spanje) of 's' (Latijns-Amerika).

Klemtoon valt op de laatste lettergreep bij woorden op medeklinker behalve -n/-s, op de voorlaatste bij woorden op klinker of -n/-s; geschreven accent doorbreekt die regel.

Getallen en prijzen: let op doscientos/doscientas, quinientos, mil, en op 'con IVA' versus 'sin IVA'; tientallen vanaf 30 zijn één woord (treinta, cuarenta, cincuenta).

Kloktijden: son las + uur, es la una; kwart over = y cuarto, half = y media, kwart voor = menos cuarto.

Bij meerkeuze: elimineer opties die een detail noemen dat niet genoemd wordt; het juiste antwoord parafraseert meestal wat gezegd is.

Beleefdheidsformules herkennen: ¿me pone...?, ¿me trae...?, ¿le importa...?, ¿podría...? duiden op een verzoek, niet op een mededeling.

Bij een gesprek: noteer wie wat zegt; vragen over 'de man' of 'de vrouw' worden vaak verwisseld als je sprekers niet labelt.

Standaardopbouw: aanhef (Hola Ana / Estimado señor), inleiding met doel, middenstuk per punt, afsluiting (Un saludo / Atentamente) plus je naam.

Verplichte punten uit de opdracht eerst als steekwoorden noteren en daarna elk punt in minimaal één eigen zin uitwerken; elk niet behandeld punt kost punten.

Werkwoordsvervoeging regelmatig: -ar (hablo, hablas, habla), -er (como, comes, come), -ir (vivo, vives, vive); ser/estar/ir/tener/hacer zijn onregelmatig en moeten uit het hoofd.

Verleden tijd: pretérito indefinido voor afgeronde gebeurtenissen (ayer fui, comí), imperfecto voor beschrijving en gewoonte (cuando era pequeño, vivía).

Toekomst: ir a + infinitief (voy a estudiar) is de eenvoudigste vorm; de futuro (-é, -ás, -á) is formeler.

Verbindingswoorden gebruiken om zinnen te koppelen: y, pero, porque, aunque, además, sin embargo, por eso; dit verhoogt de beoordeling op samenhang.

Getallen, dagen en maanden correct spellen: lunes, martes, miércoles, jueves, viernes, sábado, domingo; enero, febrero, marzo, abril, mayo, junio, julio.

Accenten en ñ tellen mee: si (als) versus sí (ja), el (de) versus él (hij), esta versus está; Controleer achteraf op werkwoordsvorm en geslacht (el/la, un/una).

Geslacht: woorden op -o zijn meestal mannelijk, op -a meestal vrouwelijk; uitzonderingen: el día, el mapa, el problema, la mano, la foto.

Meervoud: klinker + -s (libro → libros), medeklinker + -es (ciudad → ciudades); woorden op -z wordt -ces (luz → luces).

Ser versus estar: ser voor identiteit, herkomst en vaste eigenschap (soy holandés, es alto); estar voor plaats en tijdelijke toestand (estoy en casa, está cansado).

Hay versus está/están: hay = er is/er zijn (onbepaald), está/están = het bevindt zich (bepaald, met lidwoord).

Wederkerende werkwoorden: me/te/se/nos/os/se + werkwoord (me llamo, te levantas, se ducha); bij infinitief vastgeplakt (levantarse) of vóór de vervoegde vorm.

Vraagwoorden met accent: qué (wat), quién (wie), dónde (waar), cuándo (wanneer), cómo (hoe), cuánto (hoeveel); zonder accent zijn het voegwoorden of betrekkelijke woorden.

Getallen: 16-19 en 21-29 worden één woord (dieciséis, veintiuno); honderd = cien, honderd-en = ciento (ciento uno).

Bezittelijk en aanwijzend: mi/tu/su + zelfstandig naamwoord, mío/tuyo/suyo na het zelfstandig naamwoord; este/ese/aquel met -a/-os/-as mee.

Mucho/ muy: muy + bijvoeglijk naamwoord of bijwoord (muy alto), mucho + zelfstandig naamwoord of werkwoord (mucho dinero, trabajo mucho).