NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) study materials
NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) study resources

Te whakarongo ki tētahi kuia o Te Arawa: kupu ā-iwi, tere o te reo, kore tuhipoka

NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Te whakarongo ki tētahi kuia o Te Arawa: kupu ā-iwi, tere o te reo, kore tuhipoka

Kei te whakarite koe mō te wāhanga whakarongo o te aromatawai. Ka whakatangihia tētahi rēkoata e ono meneti te roa, ā, ka rua noa iho ngā wā e taea ai e koe te whakarongo atu - kāore e taea te whakatārewa, te hoki whakamuri rānei. He kōrero tēnei nā tētahi kuia nō Te Arawa mō te hui ā-tau o tōna marae. E kī ana ia e 34 ngā tāngata i tae atu, e $8,760 te pūtea i pau i te tau kua hipa, ā, he raruraru tō rātou ki te wai ā-rohe. He tere tōna reo, he maha ngā kupu ā-iwi, ā, ka puta tētahi kupu kāore koe i te mōhio: 'kaiwhakawhiwhi'. Kāore koe e whai tuhipoka i te wā e whakarongo ana; ka whakaaetia koe kia tuhi i āu ake tuhipoka mō te rima meneti i muri iho. E rua ngā pātai o te aromatawai: ko ngā kōrero matua, ko te tikanga o tētahi kupu ā-iwi.

1. Whakaaturia ngā kōrero matua e toru o te rēkoata, ā, whakamāramatia tāu huarahi ki te whakatau i te tikanga o te kupu 'kaiwhakawhiwhi' i te wā tonu e whakarongo ana koe.

Read the worked answer

Ko ngā kōrero matua e toru:

  1. E 34 ngā tāngata i tae atu - he take nui tēnei mō te whai mana o te hui, nō reira me mau tonu tēnei nama.
  2. E $8,760 te pūtea i pau i te tau kua hipa - he tohu mō te āhua o te whakahaere.
  3. He raruraru te wai ā-rohe - koinei te take e āwangawanga ana te marae, ā, koinei te kaupapa e hiahia ana te kuia kia mārama te hunga whakarongo.

Mō te kupu 'kaiwhakawhiwhi': kāore au e mutu i taku whakarongo mō te kupu kotahi. Ka mau au ki te rerenga katoa me ngā kupu e pātata ana, ā, ka whakatau i te tikanga i muri iho. Ko te whakarongo tuarua te wā hei whakaū i taku whakapae. Ki te kore tonu e mārama, ka tuhia e au te kupu me taku whakapae, engari kāore au e tito kōrero - he hē te whakauru i tētahi mea kāore au i rongo.

2. He aha te take i kore ai e whakaaetia te tuhipoka i te wā e whakarongo ana, ā, he aha te rautaki e pai ake ai tō mahara i roto i ngā whakarongo e rua?

Read the worked answer

Ko te take: ko te aromatawai i te whakarongo, kāore i te tuhi. Ki te tuhi koe i te wā e whakarongo ana, ka wehe tō aro - ka ngaro te rerenga e kōrerotia ana i a koe e tuhi ana.

Ko te rautaki:

  • Whakarongo tuatahi: kaua e tuhi. Hopukina te anga o te kōrero - te tīmatanga, te mate, te pūtea, te wai.
  • Whakarongo tuarua: koinei te wā mō ngā taipitopito me ngā nama.
  • Mō ngā nama, whakarōpūhia: 34 = 30 + 4; $8,760 = $8,000 + $700 + $60. He māmā ake te mahara ki ngā rōpū iti i te nama roa.
  • Ki te ngaro tētahi nama, kaua e tito: tuhia te horopaki anake (hei tauira, 'he mea e pā ana ki te wai') kia kitea ai e koe te wāhi ki te hoki atu.

Ko te mātāpono: ko te ia o te kōrero te mea nui i te whakarongo tuatahi; ko te taipitopito te mea nui i te whakarongo tuarua.