Te pānui i te pānui ā-tau a te rōpū whenua: te whai mana, te pōti, me te nama
Kua tae mai tētahi pānui e rua whārangi te roa ki a koe. Nā te Rōpū Whenua o Te Kōwhatu, ā, e pā ana ki tā rātou hui ā-tau ā te Rāhoroi 14 o Hune, ā te 10.00am, ki te wharekai o Te Kōwhatu. E 62 ngā mema kua rehita; me 25 ngā mema kei te hui kia whai mana ai te hui. Kua tae mai ētahi puka tuku pōti e 9. Kei roto he ripanga: e $46,800 kei te pēke; e $12,300 e nama ana; e $5,000 kua whakaritea mō te whakapaipai i te wharekai. E kī ana te pānui: 'Kāore e whakaaetia te pōti mō te rīhi whenua mēnā kāore te tangata i te hui.' Me hoki mai ngā puka ā te 5.00pm o te Rāmere 13 o Hune. E toru ōu whanaunga kua tono mai kia kōrero koe mō rātou i te hui, engari kāore ā rātou puka i tae mai.
1. Ka taea e koe te pōti mō ō whanaunga tokotoru i te hui? Whakaaturia ō whakaaro me ngā taunakitanga kei roto i te pānui.
Read the worked answer
Kāore e taea, mō ētahi take e rua:
- Te here ā-tinana: e kī ana te pānui, 'Kāore e whakaaetia te pōti mō te rīhi whenua mēnā kāore te tangata i te hui.' Ko te 'i te hui' te tikanga ā-tinana - me noho te tangata i te hui mō tēnei take. Kāore e taea te pōti mā te puka anake.
- Kua hipa te wā: kāore ā rātou puka i tae mai ā te 5.00pm o te Rāmere 13 o Hune. Kua mutu te wā, nō reira kāore he mana o ngā puka.
Nō reira, kāore au e kī atu ki te hui 'e toru ngā pōti' mēnā kāore he taunakitanga. He pai ake te pātai ki te hēkeretari i mua i te hui kia mārama ai te tūnga, ā, me whakaatu ki ō whanaunga te wā here me te here ā-tinana kia kore ai rātou e pōuri i muri.
2. Kei te rerenga 'Kāore e whakaaetia te pōti mō te rīhi whenua mēnā kāore te tangata i te hui', whakamāramatia te mahi a te 'mēnā' me te tūmahi 'whakaaetia'.
Read the worked answer
Te 'mēnā': he kupu herenga (conditional). Ka herea te whakatau ki tētahi āhuatanga: ki te kore te tangata i te hui, kāore e whakaaetia te pōti. Mā te 'mēnā' e whakaatu ko te noho ā-tinana te here nui, kāore ko te puka.
Te 'whakaaetia': ko te pūhuri (passive) o te 'whakaae'. Nā te pūhuri, ko te pōti te mea e whakaaetia ana - kāore ko te tangata e whakaae ana. He mea nui tēnei: ki te tuhia kētia ko 'Kāore te tangata e whakaae ki te pōti', kua huri kē te tikanga - ko te tangata kāore e whakaae, engari ko te pōti tonu kāore e whai mana.
He tauira tēnei mō te pānga o te pūhuri ki te mārama o te ture: ko te huringa o te tūmahi ka huri i te kaupapa o te rerenga, ā, ka huri hoki i te tikanga o te here.
3. E $46,800 kei te pēke, e $12,300 e nama ana, e $5,000 kua whakaritea mō te whakapaipai. He aha te pūtea o te rōpū ināianei? Whakamāramatia tō whakatau.
Read the worked answer
Kāore e taea te tāpiri, te tango rānei i ēnei nama mā te noho noa. Ko te raruraru: '$12,300 e nama ana' - kāore te pānui i te whakaatu ko wai e nama ana:
- Ki te mea ko te rōpū e nama ana ki tētahi atu: $46,800 − $12,300 = $34,500 te toenga.
- Ki te mea e nama ana tētahi atu ki te rōpū: $46,800 + $12,300 = $59,100 (mehemea ka utua).
Nō reira, ko te mahi tika ko te pātai ki te hēkeretari, kāore ko te tito. He tohu tēnei mō te pānui kāore i te tino mārama; me pērā te tuhi i ngā nama kia kore ai e pōhēhē te hunga pānui. Mō te $5,000, kua whakaritea kētia mō tētahi kaupapa, nō reira kāore e taea te kī he moni wātea.