NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) study materials
NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) study resources

Te mihi manuhiri i te pōwhiri: te kawa, te mate, me te hē o te kupu 'kōrua'

NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Torohū Co-requisite (NZQA Standard 32413) · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Te mihi manuhiri i te pōwhiri: te kawa, te mate, me te hē o te kupu 'kōrua'

E tū ana koe hei kaikōrero tuatahi mō tō kura i tētahi pōwhiri ki te marae o Te Awa o Te Atua. E rima tekau mā rima ngā ākonga me te ono ngā kaiako kua tae mai; ko koe anake te kaikōrero mō te taha manuhiri, ā, e 90 hēkona te roa e whakaaetia ana. Kua tīmata te pōwhiri i te 5.30am, ā, e hōtoke ana. Ka kōrero te kaumātua o te marae mō te mate o tētahi kuia i tērā wiki, ā, ka whakamahi ia i te kupu 'whanaunga' mō te katoa o ngā manuhiri. Kua whakahaua koe kia mihi ki te whenua, ki ngā mate, ki te hunga ora, ā, kia kaua e wareware ki te whakawhetai mō te manaakitanga. Kua tuhia e koe tētahi mahere, engari i te wā e kōrero ana koe ka kite koe kua hē tō kupu: i kī koe 'Kia ora kōrua' engari e toru ngā kaumātua e noho ana i mua i a koe.

1. Tuhia te anga o tāu mihi e 90 hēkona, ā, whakamāramatia te take o ia wāhanga i runga i te kawa o te pōwhiri.

Read the worked answer

E whā ngā wāhanga:

  1. Te mihi ki te whenua me te whare (15 hēkona): 'E ngā mana, e ngā reo, e te whenua...' - ka whakaatu i te mōhio ki te wāhi e tū ana koe, ā, ka whakamana i te tangata whenua.
  2. Te mihi ki ngā mate (25 hēkona): he mea nui tēnei i tēnei rā, i te mea kua mate tētahi kuia o te marae i tērā wiki. Me whakahua i tōna ingoa mēnā e mōhiotia ana; mēnā kāore, ka mihi ā-whānui.
  3. Te hunga ora me te whakawhetai (30 hēkona): ka whakautu i te kupu 'whanaunga' a te kaumātua - 'he whanaunga tātou katoa i raro i te kaupapa o te rā'. Ka whakawhetai mō te manaakitanga, mō te hākari, mō te wā ki te noho.
  4. Te kaupapa me te whakamutunga (20 hēkona): te take o te haerenga, me te tuku i te kōrero ki te tangata whenua. Ka mutu ki te waiata tautoko.

Ko te take whānui: ko te whaikōrero a te manuhiri he whakautu ki te tangata whenua - kāore i te kōrero mō koe anake.

2. I te wā e kōrero ana koe, ka puta te hē: 'Kia ora kōrua' engari e toru ngā kaumātua. Me pēhea tō whakatika i roto tonu i te kōrero kia kore ai e pakaru te ia?

Read the worked answer

Kia noho mārie: kaua e whakapau i te wā ki te whakapāha roa, kei ngaro te ia o te mihi. Ka huri au ki te 'Kia ora tātou' - ka kapi katoa te hunga e noho ana, ā, ka ngaro te hē i roto i te rerenga e whai ake ana. Mēnā e hiahia ana kia mōhiotia te whakatikanga, ka kī pōturi: 'Kāti, e toru kē ngā koroua' - he whakakatakata iti, kātahi ka haere tonu.

Ko te take wetewete: ko te 'kōrua' te tohu mō te tokorua; ko te 'koutou' mō te tokotoru neke atu; ko te 'tātou' ka whakauru i a au anō. Nō reira, ko te hē i konei ko te tau, kāore ko te kupu. Engari i roto i te whaikōrero, ko te ia o te kōrero te mea nui - ki te mutu te kōrero mō te kupu kotahi, kua ngaro te whakaaro nui.

3. Me pēhea tō whakamahi i te reo ā-waha kia mau tonu te aro o te hunga whakarongo i roto i te 90 hēkona? Whakamāramatia ētahi rautaki e rua.

Read the worked answer

1. Te whakatā (pausing): kia rua, kia toru ngā whakatā poto - i mua i te mihi ki ngā mate, i mua i te kaupapa. Mā te whakatā ka whai wā te hunga whakarongo ki te whakaaro, ā, ka kitea te hiranga o te wāhanga e whai ake ana. Ko te whakatā i mua i te ingoa o te kuia kua mate, he mea tino kaha.

2. Te reo kanohi me te nekehanga: kaua e titiro ki te pepa anake. Ka titiro au ki te kaumātua i te wā e mihi ana ki a ia; ka titiro whānui ki te hunga i te wāhanga o te kaupapa. Mā te titiro ka piri te hononga, ā, ka mōhio te tangata whenua kei te kōrero pono koe, kāore i te pānui noa.

He rautaki anō: te whakataukī e hāngai ana ki te kaupapa - engari me tika te whakahua me te whakamahi, kei hē te kupu, ka huri ke te hua. I roto i te 90 hēkona, e rua noa iho ngā whakataukī e taea; kaua e whakakiia te kōrero ki te kupu whakarite kāore e hāngai ana.