Wetewete reo me te tikanga: te whakatika i tētahi pānui ā-marae
Kei te whakatika koe i tētahi pānui mō tētahi wā rongoā ārai mate ka tū ki te wharekai o Te Kōwhatu. Ka tukuna te pānui ki ngā whānau e 320 o te kura. Kua tuhia e tētahi kaimahi hou, ā, kua tae mai ki a koe kia whakatikahia i mua i te tuku atu ā te Rātapu. Ko ngā rerenga tuatahi e rua o tana tuhinga: 'Kia ora kōrua, he pānui tēnei mō te rongoā ārai mate ki te wharekai o Te Kōwhatu ā te 10 o Noema. Me haere mai ngā mātua me ngā tamaiti katoa, me te whanau whānui.' Kei roto hoki tētahi rerenga mō te rā: 'Ka kai tātou i mua i te karakia, ā, ka mutu ka tuku mihi.' Kāore anō te kaimahi hou kia mahi i tētahi pānui ā-marae. E toru ngā mea e hiahia ana koe kia tirohia: te tika o te wetewete, te hāngai o te reo ki te hunga pānui, me te tika o te tikanga.
1. Tautohutia ngā hē e toru i roto i ngā rerenga tuatahi o te pānui, ā, whakamāramatia te take me te whakatikatanga mō ia hē.
Read the worked answer
- 'Kōrua' - he tohu mō te tokorua anake. E 320 ngā whānau e pānuitia ana, nō reira me 'koutou' (tokotoru neke atu) 'tātou' rānei. Ko te 'tātou' ka whakauru i te kaituhi, he mea pai mō te pānui ā-hapori: 'Kia ora tātou'.
- 'Ngā tamaiti' - ko te 'tamaiti' te kupu mō te kotahi; ko te 'tamariki' te kupu maha. Nō reira me 'ngā tamariki'.
- 'ā te 10 o Noema' - kāore i te mārama te wā: he rā tēnei, ehara i te wā. Me 'ā te 10 karaka i te ata o te 10 o Noema'.
He hē anō: kua ngaro te tohutō o 'whanau' - me 'whānau'. He mea nui te tohutō i te reo Māori: ka huri te tikanga o te kupu mēnā ka ngaro (hei tauira, 'ke' me 'kē'). I mua i te tuku atu, me pānui anō te tuhinga katoa kia kotahi te rautaki tohutō puta noa.
2. Kei te rerenga 'Ka kai tātou i mua i te karakia', he aha te raruraru? Ehara tēnei i te raruraru wetewete - whakamāramatia te take me tō huarahi ki te kōrero atu ki te kaimahi hou.
Read the worked answer
Ko te raruraru he tikanga, kāore he wetewete. I te nuinga o ngā marae, ka tū te karakia i mua i te kai: ko te karakia he whakanoa i te kai, he whakawātea hoki i te tangata i mua i te kai. Ki te kī te pānui 'ka kai i mua i te karakia', ka kitea he kaimahi kāore i te mōhio ki te kawa o te marae, ā, ka raru pea te hunga pānui.
Mō te whakamārama atu: kaua e kī 'he hē koe'. Me kī: 'He tikanga tēnei o tō tātou marae - ka karakia tātou i mua i te kai, kātahi ka kai.' Mā te whakamārama i te take e mārama ai ia, kāore e whakamā. He mea pai hoki kia tirohia ngā wāhanga katoa o te pānui e rāua tahi, kia kore ai e huna i ētahi atu hē, ā, kia ako tahi ai i te kawa o te marae.
3. Me pēhea tō whiriwhiri i waenga i te 'Kia ora tātou' me te 'Tēnā koutou katoa' mō te tīmatanga o te pānui?
Read the worked answer
Whakaarohia te hunga pānui me te kaupapa:
- 'Tēnā koutou katoa' - he reo ōkawa ake, he pai mō te pānui ā-tari, ā-ture rānei, mō te reta ki te kaunihera. Ka whakaatu i te whakaute, ā, ka noho te kaituhi ki waho o te hunga e kōrerotia ana.
- 'Kia ora tātou' - he mahana ake, ka whakauru i te kaituhi ki te hunga pānui. He pai mō te pānui ā-whānau, ā-hapori, pērā i tēnei pānui mō te rongoā ārai mate.
Ko te mea nui: kia ōrite te reo puta noa i te pānui. Ki te tīmata ki te 'Tēnā koutou katoa', me noho tērā reo ōkawa ki te mutunga; ki te huri ki te 'Kia ora', ka kitea he koretake te tuhinga. He mea nui hoki te noho ki tētahi reo ā-iwi - kei ranu ngā kupu o ngā iwi rerekē i roto i te pānui kotahi, kei pōraruraru te hunga pānui.