NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Whakaputa Co-requisite (NZQA Standard 32415) study materials
NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Whakaputa Co-requisite (NZQA Standard 32415) study resources

Te pānui Matariki: 250 kupu, whā hāora, kua pakaru te ipurangi

NCEA Te Reo Matatini - Te Reo Whakaputa Co-requisite (NZQA Standard 32415) · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Te pānui Matariki: 250 kupu, whā hāora, kua pakaru te ipurangi

Kei te tuhi a Tama, he tauira o te kura tuarua, i tētahi pānui mō te niupepa ā-iwi. E 250 ngā kupu e whakaaetia ana - kaua e neke atu. E whā noa iho hāora tana wā, ā, kua pakaru te ipurangi o te kura, nō reira kāore e taea e ia te tirotiro i ngā rā, i te wāhi rānei o te hui. Kei a ia ēnei kōrero: ko te Rāhoroi te 22 o Hune te rā; ko Te Kura o te Awa te wāhi; ko te 10.00 te tīmatanga; me kawe he kai, he koha moni e $10, he hūkete, he pukapuka rānei; me whakapā atu ki a Mere mā te waea 027 123 4567. Kua hoatu e te kaumātua, e Kuia Hine, tētahi kōrero ā-waha, engari kua tuhia e Tama ki te reo Pākehā: 'Matariki is a time to remember those we've lost and to plan for the year ahead.' E rua ngā raru: e 380 ngā kupu o tana tuhinga tuatahi, ā, kua whakamahia e ia te kupu 'hui' e whitu ngā wā.

1. Me pēhea e hāngai ai te pānui ki te hunga pānui, ā, me pēhea te whakamahi i te kōrero a Kuia Hine?

Read the worked answer

Te hunga pānui: he mema iwi, he kaumātua, he tauira ako reo. Nō reira me māmā te kite i ngā kōrero, engari me noho te reo ki te taumata ōkawa.

  • Ngā upoko: ka wehea ngā kōrero ki ngā upoko poto - 'Te Rā me te Wā', 'Te Wāhi', 'Ngā Mea Ka Kawea', 'Te Waea'. Ka kitea tonutia e te kaumātua, ā, ka taea e te tauira ako reo te pānui.
  • Ngā nama: ka tuhia kia mārama, kaua e huna i roto i te rerenga roa.
  • Te reo: ka whakamahia te reo ōkawa, engari kaua e whakamahia ngā kupu tawhito kāore e māramatia e te katoa.

Te kōrero a Kuia Hine: kāore e tika kia whakamāoritia noa, kia kī hoki nāna i kī. E rua ngā huarahi tika:

  1. Ka tuhia te reo Pākehā me te tohu kīanga, ka whakamāoritia ki raro - ka noho pono te kōrero, ka mārama hoki te hunga pānui.
  2. Ka pātai atu ki a Kuia mēnā ka whakaae ia ki tētahi whakamāoritanga, kātahi ka tuhia tana whakaaetanga.

Te take: he kōrero nō te tangata, ehara i te kōrero nō te kaituhi. Ki te huri kētia me te kore e kī, ka ngaro te mana o te kaikōrero, ā, ka kitea te hē o te tuhinga.

2. Me pēhea e tapahia ai te tuhinga mai i te 380 kupu ki te 250 kupu, me te kore e ngaro ngā kōrero matua e ono?

Read the worked answer

Te whiriwhiri: ka tuhia ngā kōrero e ono e kore rawa e tapahia - te rā, te wāhi, te tīmatanga, ngā mea ka kawea, te koha, me te waea. Ka tirohia anō ia rerenga: mēnā kāore tētahi o ēnei kōrero i roto, ka tapahia.

Ngā mea ka tapahia:

  • te whakamārama mō Matariki (e mōhio ana te hunga pānui; he iwi kē, ehara i te nūpepa whānui);
  • te hītori o te marae;
  • ngā rerenga whakamihi i te tīmatanga;
  • te kupu 'hui' e ono o ngā wā e whitu - ka waiho kia kotahi anake mō te kaupapa nui.

Te whakatikatika: ka hurihia ngā rerenga roa hei rārangi. Ko te 'he maha ngā tāngata i haere mai i tērā tau' ka huri hei 'i tērā tau, 120 ngā tāngata' - he kōrero nama, ehara i te kōrero kare ā-roto.

Te take: i roto i te pānui, ko ngā kōrero pono te kaupapa; ko te reo rerehua te mea tuarua. Ka tatau anō ia i ngā kupu i mua i te tuku atu, ā, ka pānui atu ki tētahi atu tangata mēnā e mārama ana ngā rā me te wāhi.