Matura Computer Science key terms

Skończony, uporządkowany ciąg jednoznacznych kroków, który prowadzi od danych wejściowych do wyniku w skończonym czasie. Musi być poprawny, określony i wykonalny.

Miara czasu lub pamięci potrzebnych algorytmowi w zależności od rozmiaru danych, wyrażana notacją O (np. O(n), O(n log n), O(n²)). Opisuje zachowanie asymptotyczne.

Technika, w której funkcja wywołuje samą siebie na mniejszym podproblemie. Wymaga warunku bazowego, który zatrzymuje wywołania, oraz kroku redukującego problem.

Porządkowanie elementów według klucza, np. rosnąco. Przykłady algorytmów: bąbelkowe, przez wybieranie, przez wstawianie, szybkie (quicksort) i przez scalanie (mergesort).

Szukanie wartości w posortowanej tablicy przez wielokrotne dzielenie zakresu na połowę. Wymaga uporządkowania danych i działa w czasie O(log n).

Nazwane miejsce w pamięci przechowujące wartość określonego typu. Wartość zmiennej można zmieniać w trakcie działania programu, w odróżnieniu od stałej.

Operacja zapisania wartości po prawej stronie znaku równości do zmiennej po lewej stronie, np. x := x + 1. Najpierw obliczane jest wyrażenie, potem następuje zapis.

Konstrukcja sterująca wielokrotnym wykonaniem bloku instrukcji: ze znanym z góry licznikiem (for) lub z warunkiem kontynuacji (while, repeat).

Konstrukcja if-else wykonująca różne bloki kodu w zależności od wartości wyrażenia logicznego. Umożliwia rozgałęzianie przebiegu programu.

Spójnik łączący wyrażenia boolowskie: AND (koniunkcja), OR (alternatywa), NOT (negacja). Stosuje się je w warunkach instrukcji sterujących i w tabelach prawdy.

Nazwany fragment kodu przyjmujący argumenty i zwracający wynik, wielokrotnie używalny w programie. Oddziela interfejs od implementacji i wspiera podział zadania na części.

Struktura przechowująca wiele elementów tego samego typu pod wspólną nazwą, indeksowanych liczbami całkowitymi. Elementy zajmują ciągły obszar pamięci.

Struktura danych złożona z elementów połączonych wskaźnikami, w której wstawianie i usuwanie nie wymaga przesuwania pozostałych elementów. Może być jedno- lub dwukierunkowa.

Struktura danych działająca według zasady LIFO (ostatni wszedł, pierwszy wyszedł). Obsługuje operacje push i pop; używana m.in. w wywołaniach funkcji i ocenie wyrażeń.

Struktura danych działająca według zasady FIFO (pierwszy wszedł, pierwszy wyszedł). Elementy dodaje się na końcu, a usuwa z początku; stosowana w buforach i planowaniu zadań.

Złożony typ danych grupujący pola różnych typów pod jedną nazwą, np. uczeń: imię, nazwisko, ocena. W bazach danych odpowiada mu wiersz tabeli.

Pozycyjny system zapisu liczb o podstawie 2, używający cyfr 0 i 1. Każda pozycja odpowiada kolejnej potędze dwójki; podstawowa reprezentacja danych w komputerze.

Pozycyjny system o podstawie 16, używający cyfr 0–9 i liter A–F. Zapisuje zwięźle liczby binarne, gdyż jedna cyfra odpowiada dokładnie czterem bitom.

Zbiór kodów liczbowych przypisanych znakom: litery, cyfry, znaki interpunkcyjne i sterujące. Klasyczny ASCII używa 7 bitów i obejmuje 128 znaków; rozszerzenia zajmują 8 bitów.

Standard kodowania znaków wszystkich alfabetów świata, przypisujący każdemu znakowi unikalny numer (code point). Formaty UTF-8 i UTF-16 określają zapis tych numerów w pamięci.

Kolumna lub zestaw kolumn jednoznacznie identyfikujący każdy wiersz tabeli. Nie może zawierać duplikatów ani wartości NULL i jest podstawą powiązań między tabelami.

Kolumna wskazująca klucz główny innej tabeli i wiążąca ze sobą rekordy. Wymusza spójność referencyjną: wartość musi istnieć w tabeli nadrzędnej lub być pusta.

Proces porządkowania schematu bazy danych w celu usunięcia powtarzających się danych i zależności powodujących anomalie. Kolejne postacie normalne (1NF, 2NF, 3NF) narzucają coraz ostrzejsze warunki.

Instrukcja SQL odczytująca dane z tabel. Określa wybierane kolumny, źródło (FROM), warunek filtrowania (WHERE) oraz opcjonalne grupowanie i sortowanie.

Operacja łączenia wierszy z dwóch tabel na podstawie warunku, zwykle równości klucza obcego i głównego. Typy: INNER JOIN, LEFT JOIN, RIGHT JOIN.

Funkcja SQL obliczająca jedną wartość z wielu wierszy: COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX. Często łączona z klauzulą GROUP BY i warunkiem HAVING.

Liczbowy identyfikator urządzenia w sieci. W wersji IPv4 ma 32 bity i zapis czterech oktetów; w IPv6 ma 128 bitów i zapis szesnastkowy.

Wartość określająca, które bity adresu IP oznaczają numer sieci, a które numer hosta. W notacji CIDR podaje się liczbę bitów sieci, np. /24.

System tłumaczący czytelne nazwy domenowe, np. example.org, na adresy IP. Działa hierarchicznie: serwery główne, serwery domen i serwery lokalne.

Protokół warstwy aplikacji do przesyłania żądań i odpowiedzi w sieci WWW. Bezstanowy; wersja HTTPS szyfruje ruch za pomocą TLS.

Przekształcanie danych w postać nieczytelną dla osób nieupoważnionych za pomocą klucza. Szyfrowanie symetryczne używa jednego klucza, asymetryczne pary kluczy publicznego i prywatnego.

Układ wykonujący instrukcje programu: pobiera je z pamięci, dekoduje i realizuje w jednostce arytmetyczno-logicznej. Zawiera rejestry i zegar taktujący.

Pamięć robocza komputera o swobodnym dostępie, przechowująca aktualnie wykonywane programy i dane. Jest ulotna: po wyłączeniu zasilania jej zawartość znika.

Oprogramowanie zarządzające sprzętem i udostępniające programom usługi: zarządzanie procesami, pamięcią i plikami oraz sterowniki urządzeń. Przykłady: Windows, Linux, macOS.

Sposób, w jaki człowiek komunikuje się z programem: tekstowy (wiersz poleceń) lub graficzny (okna, ikony, menu). Wpływa na dostępność i użyteczność aplikacji.

Sprawdzanie, czy program działa zgodnie z wymaganiami, przez porównanie wyników z oczekiwanymi. Obejmuje testy jednostkowe, integracyjne i akceptacyjne; wykrywa błędy.

Kolejne etapy tworzenia systemu: analiza wymagań, projektowanie, implementacja, testowanie, wdrożenie i utrzymanie. Model kaskadowy wykonuje je po kolei, metodyki zwinne – iteracyjnie.

Wydzielona, samodzielna część programu o określonym zadaniu i interfejsie, komunikująca się z resztą przez zdefiniowane funkcje. Ułatwia ponowne użycie i równoległą pracę zespołu.

Ochrona danych przed nieuprawnionym dostępem, zmianą i utratą. Zapewniają ją szyfrowanie, kopie zapasowe, silne hasła i kontrola uprawnień użytkowników.

Zbiór przepisów chroniących utwory, w tym programy komputerowe, przed nielegalnym kopiowaniem i modyfikacją. Określa autorskie prawa osobiste i majątkowe oraz dozwolony użytek.

Umowa określająca zasady korzystania z programu: liczba instalacji, dozwolone modyfikacje i rozpowszechnianie. Wolne licencje (np. GPL, MIT) pozwalają na dalsze udostępnianie kodu.

Program do obliczeń tabelarycznych, w którym komórki zawierają wartości lub formuły. Adres komórki łączy literę kolumny i numer wiersza, np. B3.

Wbudowana operacja obliczająca wynik z zakresu komórek lub argumentów, np. SUMA, ŚREDNIA, JEŻELI, WYSZUKAJ.PIONOWO. Zapis zaczyna się od znaku równości.

Odwołanie do komórki ze znakami dolara, np. $A$1, które nie zmienia się przy kopiowaniu formuły. W odróżnieniu od adresu względnego blokuje zmianę kolumny i wiersza.