Zastępstwo chorego kierowcy – 19 miejsc w dowodzie rejestracyjnym, prawo jazdy D1
Masz prawo jazdy kategorii B i D1 od czterech lat. W piątek rano dyrektor szkoły prosi cię o zastąpienie chorego kierowcy i przewiezienie 18 uczniów oraz dwóch opiekunów na zawody sportowe oddalone o 120 km. Podstawiony pojazd to mikrobus o długości 7,95 m, dopuszczalnej masie całkowitej 5300 kg; w dowodzie rejestracyjnym wpisano 19 miejsc siedzących poza miejscem kierowcy, badanie techniczne jest ważne, polisa OC opłacona, pojazd nie ma tachografu. Dyrektor mówi: „przecież ma pan D1, to prawie to samo, a dzieci i tak jadą na siedząco”. Trasa prowadzi drogą krajową i odcinkiem płatnej autostrady; macie wyruszyć za 30 minut, a drugi kierowca jest na zwolnieniu. Pojazd należy do szkoły i nie jest używany do zarobkowego przewozu osób.
1. Czy możesz prowadzić ten pojazd? Oceń uprawnienia i pojazd.
Read the worked answer
Nie. Kategoria D1 uprawnia do kierowania pojazdem samochodowym przeznaczonym do przewozu nie więcej niż 16 osób poza kierowcą, o długości do 8 m, ewentualnie z przyczepą lekką do 750 kg. Długość 7,95 m mieści się w limicie, ale 19 miejsc siedzących poza kierowcą już nie – to pojazd wymagający kategorii D.
Liczba pasażerów, których chcą zabrać (18 uczniów + 2 opiekunów = 20 osób), dodatkowo przekracza liczbę miejsc w dowodzie rejestracyjnym, więc nawet kierowca z kategorią D nie mógłby zabrać całej grupy w tym pojeździe.
Nie zmienia tego fakt, że pojazd jest szkolny i niezarobkowy – zakres kategorii prawa jazdy zależy od konstrukcji i danych pojazdu, a nie od celu przejazdu. Nie zmienia go też „tylko 120 km” ani pośpiech.
Prawidłowa odpowiedź brzmi: odmawiam prowadzenia i informuję, że potrzebny jest kierowca z kategorią D oraz pojazd z odpowiednią liczbą miejsc albo podział grupy na dwa przejazdy. Decyzję przekazuję dyrektorowi na piśmie lub w wiadomości, żeby była udokumentowana.
2. Jakie warunki formalne muszą być spełnione, aby przewóz tej grupy był legalny i bezpieczny?
Read the worked answer
Należy sprawdzić trzy obszary:
Kierowca
- Właściwa kategoria prawa jazdy (tu: D, bo pojazd ma 19 miejsc poza kierowcą).
- Ważne orzeczenie lekarskie wymagane dla kierowców kategorii D1/D oraz – przy przewozie zarobkowym – kwalifikacja zawodowa. Przewóz szkolny własnym pojazdem szkoły zwykle nie jest przewozem zarobkowym, ale granica bywa cienka; jeśli szkoła pobiera opłatę lub wykonuje przewóz w ramach działalności, trzeba to zweryfikować.
- Faktyczna zdolność do prowadzenia: wypoczynek, brak leków obniżających koncentrację, trzeźwość.
Pojazd
- Ważne badanie techniczne i polisa OC, zgodność liczby pasażerów z dowodem rejestracyjnym.
- Sprawność ogumienia, hamulców, oświetlenia, pasów na wszystkich miejscach, apteczki i gaśnicy.
- Przy płatnej autostradzie – uregulowanie opłat za pojazd o DMC 5300 kg (bramki lub system elektroniczny), bo pojazd przekracza 3,5 t.
Organizacja
- Lista uczestników, opiekunowie, zgoda rodziców, kontakt alarmowy, zaplanowane przerwy w podróży.
3. Dyrektor nalega i proponuje, żebyś „pojechał powoli i bez kontroli”. Jak reagujesz i jakie są konsekwencje prawne jazdy bez uprawnień?
Read the worked answer
Odmawiam stanowczo i nie negocjuję – to nie kwestia ostrożności, lecz braku uprawnienia. Proponuję rozwiązania realne w 30 minut: wynajem busa z kierowcą z kategorią D, pojazd szkolny z kierowcą z D, podział grupy na dwa przejazdy, przełożenie wyjazdu.
Konsekwencje prawne:
- Kierowanie pojazdem bez wymaganej kategorii prawa jazdy to wykroczenie z art. 94 Kodeksu wykroczeń – grzywna nie niższa niż 1500 zł, a sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów. Policja może też zatrzymać pojazd i uniemożliwić dalszą jazdę.
- Ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie poszkodowanym z OC, ale w razie wypadku może dochodzić od sprawcy zwrotu wypłaconej kwoty, bo kierowca nie miał uprawnień.
- Odpowiedzialność służbowa i cywilna: dyrektor szkoły, który polecił jazdę, oraz kierowca ponoszą konsekwencje wobec pracodawcy; przy wypadku z udziałem dzieci dochodzi odpowiedzialność karna i dyscyplinarna.
Dodatkowo jazda z 20 osobami w pojeździe o 19 miejscach to przewożenie pasażerów w liczbie przekraczającej dane pojazdu – kolejne naruszenie, niezależne od kategorii prawa jazdy.