Papiamento: lenga i literatura
Conceptos klave
Eksamen di Papiamento ta evaluá komprenshon di teksto (informashon, opinion, struktura), produkshon di teksto (argumentashon, karta formal) i konosementu di literatura: género, personahe, tema, estilo i historia literario di Aruba, Boneiru i Kòrsou.
Trampa komun
- Kontesta ku un detaye di e teksto en bes di e idea prinsipal.
- Konfundí echo ku opinion.
- Na pregunta di múltiple eskoho, skohe e opshon ku ta parse korekto pero ku ta solamente parcialmente berdadero.
- Na skirbimentu, no duna e posishon klar den introdukshon.
Método di trabou
Lesa promé e pregunta, despues e teksto. Marka palabra di señal (pero, sinembargo, p'esei, ya ku, en fin). Hasi un resúmen di cada párrafo den un frase. Kontesta den bo mes palabra.
Literatura
Skohe entre nifikashon literal i figurado: metáfora, komparashon, personifikashon. Rekonosé e bos di e narador (promé persona, di tres persona) i e struktura di tempu (flashback, anticipashon).
Regla práktiko
Pa un argumento fuerte: afirmashon + eksplikashon + ehèmpel. Un argumento pa párrafo ta sufisiente.
Ehèmpel
Pregunta: 'Kiko ta e propósito di e outor?' Si e teksto ta presentá un problema i despues solushon, e propósito ta probablemente persuasivo: e outor kier konvensé e lektor.