Melkkoe met melkziekte en calciumbehoefte
Een melkkoe (620 kg, 3e lactatie, 25 liter melk per dag) wordt 2 dagen na afkalven slap gevonden. Bloedonderzoek toont een serumcalcium van 1,6 mmol/L (referentie 2,1-2,6 mmol/L). De veearts besluit intraveneus calcium te geven als calciumgluconaat 23% oplossing (1 g calciumgluconaat bevat 0,23 g Ca2+; molaire massa Ca = 40 g/mol). De koe heeft een geschat extracellulair vloeistofvolume van 0,25 L/kg lichaamsgewicht. De veearts wil het serumcalcium verhogen tot 2,2 mmol/L. Daarnaast overweegt hij orale calciumsuppletie (calciumchloride) om verdere daling te voorkomen. Er is echter discussie over de veiligheid van orale calciumchloride bij runderen.
1. Bereken hoeveel milliliter calciumgluconaat 23% intraveneus nodig is om het serumcalcium van 1,6 naar 2,2 mmol/L te brengen, ervan uitgaande dat het calcium zich alleen in het extracellulaire vocht verdeelt. Toon de berekening.
Read the worked answer
Stap 1: Bepaal het extracellulaire vloeistofvolume (ECV).
ECV = 0,25 L/kg × 620 kg = 155 L.
Stap 2: Bereken de gewenste toename van calcium in mmol/L.
Toename = 2,2 - 1,6 = 0,6 mmol/L.
Stap 3: Bereken de totale hoeveelheid calcium die nodig is.
Aantal mmol Ca = 0,6 mmol/L × 155 L = 93 mmol Ca.
Stap 4: Zet mmol om naar gram calcium.
Massa Ca = 93 mmol × 40 mg/mmol = 3720 mg = 3,72 g Ca2+.
Stap 5: Bereken de benodigde hoeveelheid calciumgluconaat 23% oplossing.
De oplossing bevat 0,23 g Ca2+ per gram calciumgluconaat. Maar let op: de concentratie wordt vaak uitgedrukt als percentage calciumgluconaat (m/v). 23% betekent 23 g calciumgluconaat per 100 mL.
1 g calciumgluconaat bevat 0,23 g Ca2+ (gegeven). Dus 23 g calciumgluconaat bevat 23 × 0,23 = 5,29 g Ca2+ per 100 mL.
Oftewel 5,29 g Ca2+ per 100 mL = 52,9 mg Ca2+ per mL.
Benodigd volume = 3720 mg / 52,9 mg/mL ≈ 70,3 mL.
Antwoord: Er is ongeveer 70 mL calciumgluconaat 23% nodig. (In de praktijk wordt dit langzaam en met monitoring toegediend.)
2. De veearts overweegt orale calciumsuppletie met calciumchloride. Leg uit waarom orale calciumchloride bij runderen riskant is en welke veiligere alternatieven er zijn.
Read the worked answer
Orale calciumchloride is riskant omdat het sterk irriterend is voor de slijmvliezen van de mond, slokdarm en maag. Het kan ulceratie en necrose veroorzaken. Bovendien kan een te snelle opname leiden tot een plotselinge stijging van het bloedcalcium, wat hartritmestoornissen kan veroorzaken. Een veiliger alternatief is calciumpropionaat of calciumcarbonaat in een orale drench, eventueel met een buffered oplossing. Deze zijn minder irriterend en worden langzamer opgenomen. Ook kan een intraveneuze infuus met calciumgluconaat (langzaam) worden overwogen, maar dat vereist monitoring. Verder is het belangrijk de voeding aan te passen (bijv. anionenrijke rantsoenen) om hypocalcemie te voorkomen.