ΚΕΣΕΝ Πλοιάρχων cheat sheet

Τα ΚΕΣΕΝ (Κέντρα Επιμόρφωσης Στελεχών Εμπορικού Ναυτικού) υπάγονται στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και λειτουργούν σε Αθήνα, Πειραιά, Μακεδονία, Κρήτη, Χίο, Σύρο, Ιωάννινα, Ηράκλειο, Βόλο, Πρέβεζα, Ρόδο, Αλεξανδρούπολη και Μυτιλήνη.

Η φοίτηση στα ΚΕΣΕΝ είναι δωρεάν· οι σπουδαστές καταβάλλουν μόνο παράβολα, ασφαλιστικές εισφορές και έξοδα στολών/διδακτικού υλικού.

Προϋπόθεση εγγραφής στον κλάδο Πλοιάρχων: απολυτήριο λυκείου, πιστοποιητικό υγείας ναυτικού (ΚΕ.Π.), ναυτικό φυλλάδιο και ηλικία τουλάχιστον 18 ετών κατά την έναρξη πρακτικής.

Ο κύκλος σπουδών Πλοιάρχου διακρίνεται σε αρχική εκπαίδευση (σπουδαστής) και σε επιμόρφωση/επαγγελματική αναβάθμιση (από φύλακα/ανθυποπλοίαρχο σε υποπλοίαρχο και πλοίαρχο).

Η πρόσβαση σε ανώτερη τάξη απαιτεί προηγούμενη θαλάσσια υπηρεσία σε κατώτερη ιδιότητα, βεβαιωμένη από το ναυτικό φυλλάδιο και το πιστοποιητικό υπηρεσίας του πλοίου.

Οι εξετάσεις αποτελούνται από γραπτό και προφορικό μέρος· η αποτυχία σε υποχρεωτικό μάθημα οδηγεί σε επανεξέταση στην επόμενη εξεταστική περίοδο.

Η εκπαίδευση υποστηρίζεται από προσομοιωτές γέφυρας και μηχανής (STCW simulator-based training) και από τα κέντρα επιμόρφωσης για βασική και περιοδική εκπαίδευση STCW.

Η βεβαίωση παρακολούθησης μαθημάτων ανανεωτικής εκπαίδευσης STCW έχει ισχύ πέντε ετών· μετά απαιτείται επανάληψη για τη διατήρηση ισχύοντος πιστοποιητικού.

Το ναυτικό φυλλάδιο είναι ατομικό δελτίο ταυτότητας του ναυτικού· εκδίδεται από την οικεία Λιμενική Αρχή και καταγράφει στοιχεία ταυτότητας, ειδικότητα και θαλάσσια υπηρεσία.

Η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας 2006 (MLC 2006) της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας τέθηκε σε ισχύ 20 Αυγούστου 2013 και καλύπτει συνθήκες διαβίωσης/εργασίας, υγεία, ασφάλεια και κοινωνική προστασία.

Η MLC 2006 ορίζει ελάχιστη ηλικία 16 ετών για εργασία σε πλοίο και 18 ετών για νυχτερινή εργασία ή επικίνδυνες θέσεις.

Κάθε πλοίο άνω των 500 GT σε διεθνή πλόα φέρει Πιστοποιητικό Ναυτικής Εργασίας (Maritime Labour Certificate) και Δήλωση Συμμόρφωσης Ναυτικής Εργασίας (DMLC Part I και II).

Οι ώρες ανάπαυσης κατά MLC δεν επιτρέπεται να είναι λιγότερες από 10 ώρες ανά 24ωρο και 77 ώρες ανά επταήμερο· οι ώρες εργασίας δεν υπερβαίνουν τις 14 ανά 24ωρο και 72 ανά επταήμερο.

Η ναυτική σύμβαση εργασίας (shipowner's employment agreement) περιλαμβάνει υποχρεωτικά τόπο και ημερομηνία σύναψης, καθήκοντα, μισθό, άδεια, ρήτρα επαναπατρισμού και όρους καταγγελίας.

Οι πειθαρχικές ποινές κατά τον Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου κλιμακώνονται από επίπληξη και πρόστιμο έως προσωρινή ή οριστική αφαίρεση του ναυτικού φυλλαδίου.

Ο ναυτικός δικαιούται δωρεάν επαναπατρισμό με έξοδα του πλοιοκτήτη σε περίπτωση λήξης σύμβασης, ασθένειας, ναυαγίου ή αφερεγγυότητας του εργοδότη.

Το SafeSeaNet (SSN) είναι το ευρωπαϊκό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για την κυκλοφορία πλοίων, που λειτουργεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA) από το 2009.

Νομική βάση: Οδηγία 2002/59/ΕΚ, όπως κωδικοποιήθηκε με την Οδηγία 2009/17/ΕΚ και τροποποιήθηκε από την Οδηγία (ΕΕ) 2019/883 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1239.

Τα κράτη μέλη διατηρούν εθνικά συστήματα SSN που συνδέονται με το κεντρικό σύστημα της EMSA· η Ελλάδα εκπροσωπείται μέσω του Υπουργείου Ναυτιλίας και του Κέντρου Επιχειρήσεων.

Υποχρεωτικές αναφορές: 24ωρη πρότερη γνωστοποίηση κατάπλου (72 ώρες αν το ταξίδι διαρκεί λιγότερο), αναφορές επικίνδυνων ή ρυπογόνων φορτίων και αναφορές συμβάντων.

Το SSN διασυνδέεται με το AIS, το LRIT, το THETIS (λιμενικές κρατικές επιθεωρήσεις) και το CleanSeaNet (δορυφορική παρακολούθηση πετρελαιοκηλίδων).

Η πληροφορία στο SSN διανέμεται σε εξουσιοδοτημένες αρχές· η πρόσβαση σε εμπορικά ευαίσθητα δεδομένα περιορίζεται και δεν δημοσιεύεται.

Πλοία που εκτελούν διεθνή δρομολόγια προς λιμένες ΕΕ υποχρεούνται σε ηλεκτρονική υποβολή αναφορών μέσω εγκεκριμένου παρόχου ή του εθνικού συστήματος.

Το SSN αποτελεί το θαλάσσιο σκέλος του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ανταλλαγής δεδομένων και τροφοδοτεί το EU Vessel Traffic Monitoring και το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για ασφάλεια.

Το Παράρτημα I της MARPOL 73/78 απαγορεύει την απόρριψη πετρελαίου· επιτρέπεται μόνο εντός ειδικών ορίων με εξοπλισμό φιλτραρίσματος 15 ppm και αυτόματη διακοπή.

Το Παράρτημα II ρυθμίζει τις επιβλαβείς υγρές ουσίες (NLS) και το Παράρτημα III τους θαλάσσιους ρύπους σε συσκευασμένη μορφή.

Το Παράρτημα IV απαγορεύει την απόρριψη λυμάτων σε απόσταση μικρότερη των 3 ναυτικών μιλίων από την ακτή (12 μίλια για μη επεξεργασμένα).

Το Παράρτημα V απαγορεύει την απόρριψη πλαστικών και συνθετικών σχοινιών σε όλες τις θάλασσες· τα τρόφιμα επιτρέπονται πέραν των 12 μιλίων από την ακτή.

Το Παράρτημα VI ορίζει όρια θείου στο καύσιμο 0,50% m/m παγκοσμίως από 1 Ιανουαρίου 2020 και 0,10% σε ECA (Βαλτική, Βόρεια Θάλασσα, Βόρεια Αμερική).

Η Σύμβαση BWM 2004 για τα ύδατα έρματος απαιτεί διαχείριση έρματος και τήρηση ημερολογίου έρματος· τέθηκε σε ισχύ 8 Σεπτεμβρίου 2017.

Η Σύμβαση AFS 2001 απαγορεύει τα οργανοκασσιτερικά χρώματα υφαλοχρωματισμού και απαιτεί δήλωση του συστήματος AFS στο Διεθνές Πιστοποιητικό AFS.

Οι παραβάσεις MARPOL τιμωρούνται με διοικητικά πρόστιμα, ποινικές κυρώσεις και κράτηση πλοίου· ο πλοίαρχος φέρει προσωπική ευθύνη τήρησης των βιβλίων πετρελαίου και απορριμμάτων.

Το ελληνικό νηολόγιο τηρείται από τα Λιμεναρχεία και τα Υπολιμεναρχεία· η εγγραφή πλοίου αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση εθνικότητας και την ύψωση της ελληνικής σημαίας.

Η ελληνική σημαία παρέχει δικαίωμα ελεύθερης ναυσιπλοΐας, προξενική προστασία και υπαγωγή στη δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων για ναυτικές διαφορές.

Ο Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (ΚΙΝΔ) ρυθμίζει την κυριότητα, τα ναυτικά προνόμια, τη ναυλοσύμφωνη και τη θαλάσσια ασφάλιση.

Ο ελληνικός στόλος κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των μεγαλύτερων παγκοσμίως σε χωρητικότητα (dwt), με κυριαρχία στα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά χύδην φορτίου.

Η ποντοπόρος ναυτιλία λειτουργεί σε καθεστώς ελεύθερης αγοράς· τα κύρια έσοδα προέρχονται από ναύλους (freight rates) και η ζήτηση εξαρτάται από το παγκόσμιο εμπόριο.

Οι μορφές ναύλωσης περιλαμβάνουν ταξίδι (voyage charter), χρόνο (time charter) και γυμνό πλοίο (bareboat charter)· η bareboat απαιτεί αλλαγή σημαίας ή προσωρινή νηολόγηση.

Η επιθεώρηση από το κράτος σημαίας (flag state control) και το κράτος λιμένα (port state control) ελέγχει τη συμμόρφωση με SOLAS, MARPOL, MLC και STCW.

Ο IMO είναι εξειδικευμένος οργανισμός του ΟΗΕ με έδρα το Λονδίνο· ιδρύθηκε το 1948 ως IMCO και μετονομάστηκε το 1982.

Η Ολομέλεια (Assembly) του IMO συνέρχεται κάθε δύο χρόνια και εγκρίνει τον προϋπολογισμό και το πρόγραμμα εργασιών· το Συμβούλιο διοικεί μεταξύ των συνόδων.

Οι κύριες επιτροπές του IMO είναι η MSC (ναυτική ασφάλεια) και η MEPC (προστασία περιβάλλοντος), με υποεπιτροπές όπως NCSR, HTW, SDC και CCC.

Η ΕΕ ασκεί ναυτιλιακή πολιτική μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (DG MOVE) και του EMSA· οι κανονισμοί και οδηγίες έχουν άμεση ή έμμεση εφαρμογή στα κράτη μέλη.

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1257/2013 για την ανακύκλωση πλοίων εφαρμόζει τη Σύμβαση Χονγκ Κονγκ στο ενωσιακό δίκαιο και απαιτεί κατάλογο επικίνδυνων υλικών (IHM).

Οι σχέσεις με τρίτες χώρες βασίζονται στην αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών, σε διμερείς συμφωνίες ναυσιπλοΐας και στη συμμετοχή σε περιφερειακά μνημόνια (Paris MoU, Mediterranean MoU).

Η Ελλάδα συμμετέχει στον IMO από το 1958 και εκλέγεται τακτικά στο Συμβούλιο· προτεραιότητες είναι η ασφάλεια, η προστασία περιβάλλοντος και η ναυτική εκπαίδευση.

Η αρχή της σημαίας (genuine link) απαιτεί ουσιαστικό δεσμό μεταξύ πλοίου και κράτους σημαίας, όπως ορίζει το άρθρο 91 της Σύμβασης UNCLOS 1982.